• Το πακέτο των νομοσχεδίων που επέστρεψε το περασμένο καλοκαίρι στο γραφείο της Έμιλυς Γιολίτη για περαιτέρω διαβούλευση στο πλαίσιο ad hoc επιτροπής που συστάθηκε από την ίδια, μετά το πέρας της επεξεργασίας, αντί να σταλεί ως είθισται για νομοτεχνικό έλεγχο, στάλθηκε παραδόξως στους Εφέτες για… (προ)έγκριση. Δικαιολογημένες εκ των πραγμάτων οι ενστάσεις και οι διαμαρτυρίες των εμπλεκομένων, δεδομένης μάλιστα και της συνάντησης στον Λόφο την περασμένη βδομάδα, χωρίς τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο και την Επιτροπή Νομικών.

• Για τα όσα διημείφθησαν στο προεδρικό δικηγόροι και κόμματα, δεν έλαβαν καμία επίσημη ενημέρωση και παραμένουν στο σκοτάδι για τους λόγους που ο οικοδεσπότης επέλεξε να τους… παρακάμψει.

• Επί τούτου, αρμόδια κυβερνητική πηγή έκανε λόγο για «θεσμικό θέμα» και επικαλέστηκε τις ισορροπίες που υπάρχουν μεταξύ Προεδρικού και Ανωτάτου. Πρόκειται για ισορροπίες που για να συντηρηθούν, μάλλον χρειάζεται να κλειδαμπαρώνονται οι πόρτες.

• Πρόκειται, επιπλέον, για (παρωχημένες στην καλύτερη περίπτωση) «ισορροπίες» που θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την πιθανότητα να αναδιαρθρωθούν επιτέλους τα Δικαστήρια, μπας και αποκατασταθεί κάποια στιγμή η λαβωμένη εμπιστοσύνη των πολιτών στον θεσμό. Νύξεις για το περιεχόμενο της συζήτησης του Προέδρου της Δημοκρατίας με τους Δικαστές του Ανωτάτου, στην παρουσία της υπουργού Δικαιοσύνης και του Γενικού Εισαγγελέα, είδαν το φως της δημοσιότητας μόνο μετά και την σίκουελ συνάντηση με την αρμόδια υπουργό και τον Γιώργο Σαββίδη.

• Για την ιστορία να σημειωθεί ότι, οι εργασίες της ad hoc Επιτροπής είχαν ολοκληρωθεί από τον Γενάρη, με τους συμμετέχοντες να συμφωνούν ότι θα κατέθεταν τις τελικές τους παρατηρήσεις στη Βουλή. Εκεί, δηλαδή, όπου θα μπορούσε το Ανώτατο να εκφράσει δημοσίως (!) τις απόψεις του.

• Τρεις επιστολές – κώδωνα – κινδύνου απέστειλε ο πρόεδρος των δικηγόρων, Χρίστος Κληρίδης, στην υπουργό προειδοποιώντας την εν ολίγοις ότι, δια της οδού που επέλεξε να ακολουθήσει θα χάσει το τρένο. Παρά ταύτα, υπό τον φόβο των Ιουδαίων και της κήρυξης των νομοσχεδίων ως αντισυνταγματικά, η κυβέρνηση προτίμησε να λάβει εκ προοιμίου τις ευλογίες των Εφετών. Ποιος αποφασίζει τελικά για το σύστημα της Δικαιοσύνης -η Πολιτεία ή οι Δικαστές;

• Επί της ουσίας, πάντως, οι αντιρρήσεις των Δικαστών εστιάζονται κυρίως στη δομή και στο μοντέλο λειτουργίας της ανώτατης βαθμίδας της Δικαιοσύνης, ζητώντας επιστροφή στη φόρμουλα Ιωνά. Ήτοι, καθαρό διαχωρισμό σε Ανώτατο Δικαστήριο (High Court) και Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, κατά τον τρόπο που προνοείται και στο Σύνταγμα. Ως προκύπτει από τα τελικά κείμενα που επεξεργάστηκε η Επιτροπή, προτείνεται για σκοπούς συνέχειας η λειτουργία του Ανωτάτου ως έχει και η δημιουργία εντός αυτού δύο τμημάτων με ξεχωριστές δικαιοδοσίες και συνθέσεις -ένα για συνταγματικά ζητήματα και ένα για πολιτικά/ποινικά. Σημειώνεται, πάντως, ότι σε επίπεδο Ανωτάτου υπάρχει και δεύτερη σχολή σκέψης που συμφωνεί με την εν λόγω πρόταση, υπό την αίρεση ότι ο διαχωρισμός σε κάθε περίπτωση θα γίνεται ενδοϋπηρεσιακά, με στόχο τον αυτοέλεγχο και την αυτορρύθμιση.

• Το χάσμα, λοιπόν, δεν είναι αγεφύρωτο εφόσον η επαναφορά των διατάξεων ως είχαν στο νομοσχέδιο (Περί Απονομής της Δικαιοσύνης) που κατέθεσε επί θητείας του ο Ιωνάς Νικολάου δεν συναντά ιδιαίτερες αντιστάσεις. Διασφαλίζει, παράλληλα, την απόλυτη ανεξαρτησία των δύο Δικαστηρίων ώστε να ελέγχει το ένα το άλλο. Το λεγόμενο «checks and balances» ήταν άλλωστε το ζητούμενο τόσο στην έκθεση του Κράτους Δικαίου για την Κύπρο (βλ. Rule of Law Report 2020), όσο και κάθε άλλου ευρωπαϊκού οργανισμού που προέβη σε αξιολόγηση του εγχώριου Συστήματος Δικαιοσύνης και αυτό το γνώριζε καλά ο έμπειρος προκάτοχος της Έμιλυς Γιολίτη.

• Αν και ομολογουμένως στενά τα χρονοδιαγράμματα, καθότι η Βουλή ολοκληρώνει τις εργασίες της στις 20 Απριλίου, η ανάγκη (και η απαίτηση!) για βελτιωτικές αλλαγές και εκσυγχρονισμό στον χώρο της Δικαιοσύνης θα πρέπει να υπερισχύσει. Για να μην αρχίσουμε να μιλάμε για backlog και στις… μεταρρυθμίσεις.

ΜΛΝ

The post Στον Λόφο οι Εφέτες, στο τραπέζι ο Ιωνάς appeared first on De Jure.

Γράφει: Νάταλι Μιχαηλίδου

ΈΝΤΟΝΗ ανησυχία προκάλεσε σε νομικούς κύκλους η απόφαση του Εκλογοδικείου για την 56η έδρα, με την οποία κρίθηκαν ως… αντισυνταγματικές συνταγματικές διατάξεις. Ασκώντας οξεία κριτική έγκριτοι νομικοί κάνουν λόγο ακόμα και για «δικαστικό πραξικόπημα». Δεδομένης της προσέγγισης του Δικαστηρίου, σοβαροί προβληματισμοί εκφράζονται και για τη στάση που θα τηρήσουν τα μέλη του Ανωτάτου στις τομές που προωθούνται μέσω της επικείμενης δικαστηριακής μεταρρύθμισης.

«Μια από τις χειρότερες
αποφάσεις στην ιστορία»
Χαρακτηρίζοντας την απόφαση ως «μία από τις χειρότερες στην ιστορία του Ανωτάτου Δικαστηρίου», ο δρ Αχιλλέας Αιμιλιανίδης αναφέρει στο dejure ότι «το Δικαστήριο αμφισβητεί το πρωτείο της αναθεωρητικής νομοθετικής εξουσίας που είναι θεμέλιο του δημοκρατικού πολιτεύματος και εισάγει μια ιδιαιτέρως επικίνδυνη προσέγγιση ως την εξουσία του να κηρύσσει ως αντισυνταγματικές συνταγματικές διατάξεις». Σύμφωνα με τον δρ Αιμιλιανίδη, το Δικαστήριο προβαίνει περαιτέρω «σε ερμηνεία της έννοιας της αναδρομικότητας κατά τρόπο που έρχεται σε αντίθεση με την παγιωμένη νομολογία, ενώ καταστρατηγεί την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας μέσω της αναφοράς στην αναπληρωματική εκλογή ως θεμέλιο της λαϊκής κυριαρχίας, διαδικασία που έχει καταργηθεί εδώ και δεκαετίες με την καθιέρωση του αναλογικού συστήματος, επιλογή που είχε κριθεί ως συνταγματική στην Κουλουντή». Προσθέτει δε, ότι με την εν λόγω απόφαση το Ανώτατο «παραγνωρίζει την προηγούμενη νομολογία του χωρίς αιτιολόγηση».

Απόφαση μέσω… Ινδίας
Στην απόφαση 1/2019 γίνεται αναφορά στη θεωρία περί «unconstitutional constitutional amendmends», βάσει της οποίας κρίθηκε τελικά και η τύχη της εκλογικής αίτησης. Στο αιτιολογικό μέρος, το Δικαστήριο σημειώνει ότι «το δικαίωμα του συνταγματικού νομοθέτη να τροποποιεί πρόνοια του Συντάγματος ως έκφραση της αντιπροσωπευτικής του λαού ιδιότητας της Βουλής, περιορίζεται από το δεδομένο ότι δεν μπορεί να επεμβαίνει σε θεμελιώδεις δομές του Συντάγματος». Παραπέμποντας σε απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ινδίας, προσθέτει ότι «στην ουσία αυτό σημαίνει ότι παρά το γεγονός ότι ένα Κοινοβούλιο έχει τη δυνατότητα να τροποποιεί ακόμη και συνταγματικές πρόνοιες που επηρεάζουν ουσιώδη δικαιώματα, δεν μπορεί να θεσπίσει τροποποιήσεις που εκθεμελιώνουν τη βασική δομή του Συντάγματος ή τις αρχές επί των οποίων στηρίζεται».

Α. Αιμιλιανίδης: Το Δικαστήριο υπερέβη τη δικαιοδοσία που του ανατέθηκε δυνάμει του Συντάγματος. Οι αποφάσεις των δικαστηρίων δεν κείνται υπεράνω των νόμων.

Παρότι αποδέχεται ότι πρόκειται για απόφαση που «δέχθηκε δριμεία κριτική και δεν ακολουθήθηκε πάντοτε, θεωρούμενη ως προϊόν δικαστικού ακτιβισμού», το Δικαστήριο παραθέτει παραδείγματα όπου έτυχε εφαρμογής «λόγω του φαινομένου που παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες συνταγματικές τροποποιήσεις να χρησιμοποιούνται με τρόπους που αποτελούν απειλή για τη Δημοκρατία, υποσκάπτοντας εκ των έσω την ουσία της Δημοκρατίας». Γι’ αυτό, συνεχίζει η απόφαση, «τα Δικαστήρια επεμβαίνουν, όπου είναι αναγκαίο, όχι υπό μορφή έκφρασης ‘κράτους Δικαστών’, αλλά ως προσπάθεια ελέγχου τέτοιων φαινομένων, δημιουργώντας τη θεωρία περί ‘uncostitutional constitutional amendments’».

Προς «σύγκρουση θεσμών»
Ερωτηθείς κατά πόσον η 12η τροποποίηση του Συντάγματος, με την οποία επιχειρήθηκε από τη Βουλή ρύθμιση του θέματος της 56ης έδρας εμπίπτει σε αυτό το πλαίσιο, ο δρ Αιμιλιανίδης διατυπώνει αποκρυσταλλωμένη άποψη. «Δεν θεωρώ πως ήταν αντισυνταγματική συνταγματική τροποποίηση, εφόσον μάλιστα σκοπός της δεν ήταν η κατάργηση ή υποβάθμιση του κράτους δικαίου, αλλά η συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου και το συνταγματικό κενό που οι ίδιες οι αποφάσεις είχαν προκαλέσει», εξηγεί. Αναλύοντας περαιτέρω το ζήτημα υποδεικνύει ότι «οι προηγούμενες αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν είχαν επιλύσει το μέλλον της βουλευτικής έδρας, εφόσον αντιθέτως εκείνο που καθόρισαν είναι να μην υπάρχει οποιαδήποτε δυνατή λύση για την εκλογή προσώπου στην 56η έδρα» και υπογραμμίζει ότι «ούτε και με τη νέα απόφαση επιλύεται οποιοδήποτε πρόβλημα».

Καταλήγοντας ότι, η εκλογή του Γιώργου Παπαδόπουλου ως βουλευτή είναι άκυρη ως προϊόν αντισυνταγματικής και παρανόμου ρύθμισης γενομένης υπό τις πρόνοιες της Δωδέκατης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμου του 2019 και του περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων (Τροποποιητικού) Νόμου αρ. 131(Ι)/2019, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ουσιαστικά όπως η έδρα παραμείνει κενή έως τη λήξη της θητείας της παρούσας Βουλής. Η υιοθέτηση της εν λόγω θεωρίας χαρακτηρίστηκε από τον πρόεδρο του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Χρίστο Κληρίδη, ως «ένα νέο δόγμα που για πρώτη φορά χαράσσεται από το Ανώτατο Δικαστήριο και θα δημιουργήσει πάμπολλα προβλήματα, που δεν αποκλείεται να οδηγήσουν και σε σύγκρουση θεσμών».

«Ερμηνεύουν τους νόμους,
δεν είναι υπεράνω…»
Πέραν του… περιορισμού των βουλευτών σε 55, η φιλοσοφία της απόφασης εγγίζει και θεμελιώδη χαρακτηριστικά του κράτους Δικαίου, καθότι τίθεται ζήτημα παραβίασης της αρχής της διάκρισης των εξουσιών. «Θεωρώ πως το Δικαστήριο υπερέβη τη δικαιοδοσία που του ανατέθηκε δυνάμει του Συντάγματος», τονίζει ο δρ Αιμιλιανίδης. «Οι αποφάσεις των δικαστηρίων ερμηνεύουν τους νόμους. Δεν κείνται υπεράνω των νόμων. Πολύ περισσότερο δεν βρίσκονται υπεράνω του Συντάγματος. Δεν θεωρώ εύλογο το Ανώτατο Δικαστήριο να διεκδικεί υπεροχή έναντι της νομοθετικής εξουσίας όταν αυτή έχει τροποποιήσει τον υπέρτατο νόμο του κράτους, δηλαδή το Σύνταγμα, σε μια περίπτωση μάλιστα στην οποία το έπραξε για να συμμορφωθεί προς τις προηγούμενες αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου», συμπληρώνει.

Στην απόφαση του Ανωτάτου σημειώνεται μεταξύ άλλων ότι, η Βουλή των Αντιπροσώπων επέλεξε ανεπίτρεπτα να επιλύσει το πρόβλημα με τον τρόπο αυτό, ήτοι με την τροποποίηση του Συντάγματος, «παρά τις προς το αντίθετο τελεσίδικες κρίσεις του Ανώτατου Δικαστικού Σώματος». Δεν υπάρχει γενικά πρόβλημα στην απαίτηση να συμμορφωθεί η Βουλή με τη νομολογία, υποστηρίζει ο έγκριτος νομικός, αλλά προσθέτει ότι «το πρόβλημα εδώ είναι πως η αναθεωρητική Βουλή και κατ’ επέκταση το Σύνταγμα που είναι στην κορυφή των κανόνων δικαίου τίθεται σε υποδεέστερη θέση από τη νομολογία που είναι στη βάση. Υπογραμμίζει δε τα εξής: «Η νομολογία δεν υπερισχύει του νόμου, ούτε προφανώς του Συντάγματος. Η δικαστική εξουσία είναι αναπόσπαστο συστατικό μιας συντεταγμένης πολιτείας. Αλλά δεν είναι βέβαια η μόνη και έχει και στη δική της δικαιοδοσία όρια που καθορίζονται από το Σύνταγμα και τα οποία οφείλει να σέβεται, όπως και οι υπόλοιποι οφείλουν να σέβονται τις δικές της δικαιοδοσίες».

«Εισάγεται μια νέα,
αρκετά επικίνδυνη, πρακτική»
Η απόφαση διεμβολίζει την αρχή της διάκρισης των εξουσιών, σημειώνει ο δρ Κληρίδης και εξηγεί ότι «επεμβαίνει, ουσιαστικά, στην αρμοδιότητα της Βουλής των Αντιπροσώπων, η οποία ασκώντας τη νομοθετική εργασία της με βάση το άρθρο 61 του Συντάγματος, νομοθετεί επί παντί θέματι, συμπεριλαμβανομένης και της τροποποίησης μη θεμελιωδών άρθρων χωρίς οποιουσδήποτε περιορισμούς». Προς επίρρωσιν τούτου, παραπέμπει και στο άρθρο 186 του Συντάγματος, βάσει του οποίου «είναι επιτρεπτή η τροποποίηση μη θεμελιωδών άρθρων με αυξημένες ξεχωριστές κοινοτικές πλειοψηφίες». Με δεδομένη την αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων, εξηγεί ο πρόεδρος των δικηγόρων, «η κυπριακή Βουλή από το 1989 και έπειτα προχώρησε με αριθμό τροποποιήσεων του Συντάγματος στη βάση ότι μπορεί με το δίκαιο της ανάγκης να τροποποιήσει με την αυξημένη πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων βουλευτών μόνο». Αυτό, συνεχίζει, έγινε δεκτό από το Ανώτατο Δικαστήριο, ενώ «προσπάθειες που είχαν γίνει στο παρελθόν να κηρυχθεί η τροποποίηση του Συντάγματος αντισυνταγματική απέτυχαν».

Πουθενά στο Σύνταγμα, υπογραμμίζει, δεν αναφέρεται οποιοσδήποτε περιορισμός για την τροποποίησή του, πέραν από τις αυξημένες πλειοψηφίες. «Το άρθρο 186 προνοεί απλώς για την τροποποίηση χωρίς προϋποθέσεις, διαδικασίες, όρους ή ουσιαστικούς περιορισμούς», αναφέρει και υποδεικνύει ότι «η απόφαση για την 56η έδρα επιχειρεί και θέτει στη νομοθετική εξουσία όρους και προϋποθέσεις για την τροποποίηση μη θεμελιωδών άρθρων του Συντάγματος».

Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για δόγμα που ουδεμία σχέση έχει με τη φιλοσοφία της τροποποίησης του Συντάγματος, το οποίο για πρώτη φορά εισάγεται δικαστικώς. «Ποτέ προηγουμένως, σε οποιαδήποτε απόφαση δεν διατυπώθηκε τέτοιου είδους θεωρία», λέει ο δρ Κληρίδης. Επιπρόσθετα, σημειώνει ότι «είναι μία νέα πρακτική, αρκετά επικίνδυνη, και είναι γι’ αυτό που προβλέπω ότι ενδεχομένως να φέρει το Ανώτατο Δικαστήριο σε σύγκρουση με την εκτελεστική εξουσία που εισάγει τα νομοσχέδια, αλλά και με τη νομοθετική εξουσία η οποία τα εγκρίνει -δημιουργείται, δηλαδή, ένα προηγούμενο το οποίο δεν ξέρω πού θα μας οδηγήσει».

Στον αέρα η μεταρρύθμιση;
Κληθείς να σχολιάσει κατά πόσον η απόφανση του Ανωτάτου αποτελεί και… προμήνυμα για την στάση που θα τηρήσει σε σχέση με τη δικαστηριακή μεταρρύθμιση, ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου διαβλέπει προβλήματα και φραγμούς. Υπενθυμίζει αρχικά ότι, με την απόφαση Ιμπραήμ κρίθηκε το 1964 ότι θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος τα οποία αφορούν τη λειτουργία θεσμών (για παράδειγμα, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και το Ανώτατο Δικαστήριο, τα οποία θα κατέρρεαν λόγω της αποχώρησης των Τουρκοκυπρίων) μπορούσαν να τροποποιηθούν με βάση το Δίκαιο της ανάγκης, ούτως ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει ομαλά το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ειδικότερα αναφέρει ότι «οι τροποποιήσεις οι οποίες έγιναν δεν ήταν τροποποιήσεις αυτού καθαυτού του Συντάγματος -εισήχθησαν με νομοθεσία, που κρίθηκε δικαιολογημένη με βάση το Δίκαιο της Ανάγκης, νέα θεσμικά όργανα τα οποία υπό κανονικές συνθήκες θα ήταν αντισυνταγματικά και δεν θα μπορούσαν να εισαχθούν γιατί θα έπρεπε να γίνει τροποποίηση θεμελιωδών άρθρων».

Όπως εξηγεί, η ως άνω υφιστάμενη κατάσταση πραγμάτων διαφοροποιείται μετά την απόφαση για την 56η έδρα. Η εν λόγω απόφαση, σύμφωνα με τον ίδιο, «προφανώς θέτει και περιορισμούς εις την εφαρμογή του Δικαίου της Ανάγκης και στην τροποποίηση θεμελιωδών άρθρων ουσιαστικά του Συντάγματος, γιατί εντάσσεται μέσα στη φιλοσοφία ότι και η τροποποίηση αυτή, των θεμελιωδών άρθρων δια του Δικαίου της ανάγκης, πρέπει να μην συγκρούεται με τη φιλοσοφία του ιδίου του Συντάγματος όπως θα την κρίνει ότι είναι το Ανώτατο Δικαστήριο της Κύπρου». Κατ’ επέκταση προβλέπει ότι θα υπάρξουν προβλήματα και με την μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης. «Είναι σαν να λέει το Ανώτατο Δικαστήριο ότι επιφυλάσσει το δικαίωμα, αν κρίνει ότι οποιοδήποτε στοιχείο της μεταρρύθμισης δεν συνάδει με τη φιλοσοφία του Συντάγματος, να μην επιτρέψει τη μεταρρύθμιση που συνεπάγεται τροποποίηση μη θεμελιωδών άρθρων του Συντάγματος, δηλαδή της βασικής νομοθεσίας του 1964 Περί Απονομής της Δικαιοσύνης Ποικίλαι Διατάξεις Νόμο, ο οποίος εγκαθίδρυσε το Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο δικαιολογήθηκε βεβαίως με βάση το Δίκαιο της Ανάγκης».

Χ. Κληρίδης: Πρόκειται για δόγμα που ουδεμία σχέση έχει με τη φιλοσοφία της τροποποίησης του Συντάγματος, το οποίο για πρώτη φορά εισάγεται δικαστικώς

Στις τροποποιήσεις που ενδέχεται να… κινδυνεύουν εάν προσεγγιστούν υπό αυτό το πρίσμα περιλαμβάνεται τόσο η εισαγωγή του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ανωτάτου τριτοβάθμιου Δικαστηρίου, όσο και η εισαγωγή του Εφετείου που δεν προνοείται στο Σύνταγμα, οι τροποποιήσεις στο νέο Δικαστικό Συμβούλιο και η εισαγωγή του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου. «Μπαίνουν, ουσιαστικά, φραγμοί όχι μόνο σε θέματα που αφορούν τροποποίηση μη θεμελιωδών άρθρων του Συντάγματος, αλλά και σε θέματα που αφορούν προσαρμογή θεμελιωδών άρθρων του Συντάγματος στη βάση του Δικαίου της ανάγκης», σημειώνει ο δρ Κληρίδης.

Δυνατότητα αναθεώρησης
από Ανώτατο Συνταγματικό
Πρόκειται για απόφαση που δύναται να ανατραπεί; «Είναι απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας, οπότε όχι», απαντά ο δρ Αιμιλιανίδης, εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα «αν στο μέλλον ανακύψει παρόμοιο ζήτημα μια άλλη σύνθεση να αντιμετωπίσει τα πράγματα διαφορετικά». Επί τούτου, ο δρ Κληρίδης θεωρεί ότι το σκεπτικό που ανέπτυξε το Ανώτατο δεν αποτελεί ratio decidendi και μπορεί να θεωρηθεί ως obiter και μόνον. Ως εκ τούτου, «δεν αποτελεί δεσμευτικό προηγούμενο διότι δεν χρειαζόταν να αποφασιστεί η 56η έδρα στη βάση όλης αυτής της θεώρησης του Συντάγματος». Επιπλέον, «με βάση την απόφαση Μαυρογένης, το ίδιο το Ανώτατο, πλέον θα μιλούμε για Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, έχει το δικαίωμα αν κρίνει ότι είναι απαραίτητο, να αναθεωρήσει και να αποδεσμευτεί από αυτήν την απόφαση», καταλήγει ο δρ Κληρίδης.

Κριτική ναι, όχι σύγκρουση
Τέθηκαν, πάντως, από νομικούς κύκλους και εισηγήσεις για εισαγωγή μηχανισμού παύσης των Δικαστών. Ο δρ Αιμιλιανίδης, που σε πρόσφατο άρθρο του υποστήριξε ότι «η νομολογία για αντισυνταγματικότητα συνταγματικών διατάξεων ανοίγει επικίνδυνες θύρες τόσο για την επικείμενη δικαστηριακή μεταρρύθμιση, όσο και για την λειτουργία της Πολιτείας» (Α. Αιμιλιανίδης, Η απόφαση για την 56 έδρα) δηλώνει αντίθετος με τέτοιες εισηγήσεις ως συγκρουσιακές λογικές. «Η κριτική αποφάσεων πρέπει να είναι σκληρή όταν χρειάζεται, αλλά δεν είναι αυτοσκοπός είτε η κριτική, είτε η σύγκρουση» λέει και προσθέτει ότι «η δικαστική εξουσία πρέπει να λειτουργεί ανεξάρτητα και τολμηρά κατά την άσκηση της δικαιοδοσίας της και είναι κατά την γνώμη μου λάθος να επιχειρηθεί η φίμωσή της, ακόμα και όταν αυτή κάνει σοβαρά λάθη». Η δημοκρατία δεν λειτουργεί με βεβιασμένες κινήσεις, συνεχίζει και υπομνύει ότι «τα συνταγματικά όργανα πρέπει να είναι συνεργάτες ώστε να έχουμε μια συντεταγμένη πολιτεία που λειτουργεί ομαλά». Καταλήγοντας, αναφέρει ότι «η νομοθετική εξουσία θα πρέπει επομένως να αντιδράσει με τον δέοντα τρόπο: δηλαδή με την άσκηση των εξουσιών της εντός των ορίων του Συντάγματος και των νόμων και με την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών». Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η απόφαση (Εκλογική Αίτηση Αρ. 1/2019) δεν ήταν ομόφωνη. Διϊστάμενη απόφαση έδωσε ο Δικαστής Λ. Παρπαρίνος.

The post Το νέο (επικίνδυνο) δόγμα του Ανωτάτου appeared first on De Jure.

Γράφει: Νάταλι Μιχαηλίδου

Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται η λεπτομερής επεξεργασία των νομοσχεδίων για τη δικαστηριακή μεταρρύθμιση, επί των οποίων εργάζεται πυρετωδώς ειδική υποεπιτροπή εμπειρογνωμόνων, στη σύσταση της οποίας προχώρησε ο Χρίστος Κληρίδης, κατόπιν έγκρισης από τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο.

Με τη συμμετοχή Ιωνά
«Το γενικό πλαίσιο εγκρίθηκε από το συμβούλιο και έχει ήδη ξεκινήσει η λεπτομερής επεξεργασία των κειμένων της μεταρρύθμισης», δηλώνει στο dejure ο δρ Κληρίδης. Στόχος, σημειώνει, είναι όπως συμπληρωθεί η εργασία που ανέλαβε η ομάδα των έγκριτων πανεπιστημιακών μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου. Δέον να σημειωθεί ότι στο εγχείρημα συνδράμει και ο συντάκτης των νομοσχεδίων, Ιωνάς Νικολάου. Ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης κλήθηκε εκ νέου να συμβάλει στη διαδικασία διαμόρφωσης των κειμένων που διαμορφώθηκαν και προωθήθηκαν στη Βουλή κατά τη διάρκεια της δικής του θητείας στο υπουργείο Δικαιοσύνης. Της σύστασης της υποεπιτροπής, προηγήθηκε η ετοιμασία και υποβολή εγγράφου, στο οποίο καταγράφονται οι προτάσεις του προέδρου του Συλλόγου για τη μεταρρύθμιση, όπως αυτές κατατέθηκαν κατά τη διάρκεια του προεκλογικού. Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι εκπρόσωποι των κομμάτων που συμμετέχουν στη δεύτερη φάση της διαβούλευσης, αλλά και η υπουργός Δικαιοσύνης διάκεινται θετικά στις εισηγήσεις Κληρίδη.

Το πλαίσιο Κληρίδη
Στο έγγραφο περιλαμβάνονται εισηγήσεις για εμπλουτισμό του δικαστικού Σώματος και στελέχωση των ανώτερων δικαστικών θέσεων από δικηγόρους, με την ανάλογη εξειδίκευση. Προτείνονται επίσης τρόποι ώστε το Δικαστικό Συμβούλιο, στο οποίο θα πρέπει να μετέχει ο πρόεδρος του ΠΔΣ και ένας έμπειρος δικηγόρος, να καταστεί πιο δημοκρατικό και αντιπροσωπευτικό όλων των στρωμάτων των Δικαστών. Όσον αφορά το Εφετείο προωθείται η στελέχωσή του με άνω των 16 Δικαστών, για να υπάρξουν επαρκή τμήματα προς αποτελεσματική αντιμετώπιση του backlog. Ως εκ τούτου, προτείνεται η δημιουργία δύο τμημάτων Διοικητικού Δικαστηρίου, δύο τμημάτων που θα επιλαμβάνονται αστικές υποθέσεις, ένα που θα επιλαμβάνεται ποινικές υποθέσεις και ένα τμήμα ειδικής δικαιοδοσίας. Τα εν λόγω τμήματα θα πρέπει να καθοριστούν στη νέα νομοθεσία και να στελεχώνονται από δικηγόρους με ειδικότητα στο τμήμα στο οποίο θα υπηρετήσουν. Στο έγγραφο περιλαμβάνεται πρόταση για στελέχωση του Εφετείου από 18 έως 21 Δικαστές.

Δημιουργία τμημάτων, αντί διαχωρισμού του, προτείνεται και για το Ανώτατο Δικαστήριο -ένα πενταμελές ή επταμελές τμήμα για συνταγματικά και διοικητικά θέματα, ένα τμήμα πολιτικών/αστικών υποθέσεων, ένα για ποινικές υποθέσεις και στελέχωση με 13 Δικαστές. Θέση των δικηγόρων είναι και η θεσμοθέτηση διαδικασίας προσφυγής κατά των αποφάσεων του Δικαστικού Συμβουλίου για μη διορισμό ή μη προαγωγή, η οποία να καταχωρίζεται στο τμήμα των συνταγματικών και διοικητικών υποθέσεων του Ανωτάτου. Πέραν των βελτιωτικών αλλαγών στις υφιστάμενες πρόνοιες των νομοσχεδίων, το έγγραφο Κληρίδη εισάγει και δύο νέες μεταρρυθμίσεις που αφορούν στη δημιουργία διαχείρισης των Δικαστηρίων, αλλά και εξειδικευμένων τμημάτων στα Επαρχιακά Δικαστήρια (κατά το πρότυπο του Ανώτερου Δικαστηρίου της Αγγλίας), με στόχο την ταχύτητα στην εκδίκαση των υποθέσεων και την αναβάθμιση της ποιότητας των αποφάσεων.

Κόκκινη γραμμή το Δικαστικό
Στην κυβέρνηση ρίχνει το μπαλάκι η αντιπολίτευση για αίσια κατάληξη της προωθούμενης μεταρρύθμισης. Διαμηνύει, μάλιστα, ότι επαφίεται στο κυβερνητικό στρατόπεδο να ασκήσει την επιρροή του στο Ανώτατο Δικαστήριο για να αποτρέψει το ναυάγιο. Χαρακτηρίζοντας τα προτεινόμενα νομοσχέδια «πρόχειρα και κακογραμμένα», τα αντιπολιτευόμενα κόμματα εστιάζουν σε δομικές αδυναμίες που θα οδηγήσουν στην αποξήλωση των Επαρχιακών Δικαστηρίων και θέτουν ως προϋποθέσεις τον καθορισμό κριτηρίων διορισμού και προαγωγής δικαστών, τη συμμετοχή πολιτών, πέραν των Δικαστών, στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο και τη θέσπιση διαδικασίας προσφυγής κατά αποφάσεών του.

Διατυπώνονται, επιπλέον, ενστάσεις όσον αφορά στο νέο Εφετείο, καθότι αποκλίνει της φιλοσοφίας των εισηγήσεων των Ιρλανδών εμπειρογνωμόνων για δημιουργία τριτοβάθμιας δικαιοδοσίας, ενώ η πρόταση για πενταμελή σύνθεση του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου ,το οποίο θα δικάζει τις αναφορές του εκάστοτε Προέδρου της Δημοκρατίας, δημιουργεί προβληματισμούς σε σχέση με την ισορροπία μεταξύ των εξουσιών. Καθοριστικής σημασίας, όμως, παραμένει η διεύρυνση και ο εμπλουτισμός της σύνθεσης του Δικαστικού Συμβουλίου, που δεν αποδέχεται στο παρόν στάδιο το Ανώτατο, το οποίο έχει εκφράσει πολλάκις τις επιφυλάξεις του επί του ζητήματος. Πάντως, μετά και τις συναντήσεις της ομάδας που συστάθηκε για περαιτέρω διαβούλευση κατόπιν εισήγησης της υπ. Δικαιοσύνης, διαφαίνεται μία συναντίληψη Βουλής και κυβέρνησης. Στην ομάδα, που εργάζεται παράλληλα με την υποεπιτροπή Κληρίδη, συμμετέχουν οι βουλευτές Γιώργος Γεωργίου, Άριστος Δαμιανού, Πανίκος Λεωνίδου και Κωστής Ευσταθίου.

The post Τρέχουν για τη μεταρρύθμιση – Το έγγραφο Κληρίδη και ο ρόλος Ιωνά appeared first on De Jure.

Θέτει, περαιτέρω, ερωτήματα και προβληματισμούς για τα αναθεωρημένα κριτήρια διορισμού και προαγωγών δικαστών που θεσπίστηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο, επισημαίνοντας ότι ο ίδιος δεν έχει πειστεί ότι αυτά ανταποκρίνονται στις συστάσεις περί τήρησης της αρχής της διαφάνειας.

Παραθέτει, επίσης, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δικηγόροι της Πάφου, εξηγεί τις παραμέτρους του «πειράματος» που διενεργείται στην επαρχία του προς αντιμετώπιση των καθυστερημένων υποθέσεων και σημειώνει τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει στη διάρκεια της θητείας του.

The post Επεισόδιο 03 – Σάββας Ζαννούπας appeared first on De Jure.

Γράφει: Νάταλι Μιχαηλίδου

Συγκεκριμένα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον «Πολίτη», ο κ. Κορφιώτης δήλωσε ότι «τα ζητήματα και τα προβλήματα είναι καλά γνωστά σε όλους τους συναδέλφους και στόχος μας είναι η μελετημένη ανάπτυξη και βελτίωση σε όλα τα επίπεδα που θα επιτευχθεί μέσα από ρεαλιστικές προσεγγίσεις». Κάθετη διαφωνία εξέφρασε ο κ. Κληρίδης, σημειώνοντας ότι πρόκειται για αδόκιμο όρο.

Λένε ρεαλισμό, εννοούν συμβιβασμό
«Δεν ασπάζομαι τη θεωρία ότι θα αντιμετωπίσουμε τα θέματα με ρεαλισμό. Ο όρος ρεαλισμός στον χώρο της Δικαιοσύνης είναι παντελώς αδόκιμος. Πρόκειται για μια πολιτική ορολογία, η οποία εισήχθη προφανώς από επικοινωνιολόγους που έχουν να κάνουν με τα πολιτικά θέματα και όχι με την ορολογία που χρησιμοποιούμε στη νομική επιστήμη», τονίζει σε δηλώσεις του στο dejure. Προσθέτει μάλιστα ότι ο όρος ρεαλισμός συνταυτίζεται με τον συμβιβασμό. «Εκείνο το οποίο εμείς επιζητούμε είναι μία σωστή μεταρρύθμιση που να συνάδει πρώτον με την έκθεση των Ιρλανδών και δεύτερον με την έκθεση Greco. Επιπρόσθετα, έχουμε και εισηγήσεις οι οποίες αφορούν τα Επαρχιακά Δικαστήρια για τα οποία γίνεται νύξη στην έκθεση των εμπειρογνωμόνων. Θέλουμε την εξειδίκευση, θέλουμε τους εξειδικευμένους δικαστές που θα προέρχονται από τους κόλπους των δικηγόρων και μέσα από προαγωγές των άξιων δικαστών. Γι’ αυτό δεν συμφωνούμε με την άποψη ότι θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε δήθεν τα θέματα με ρεαλισμό. Δηλαδή, με έναν μεγάλο συμβιβασμό», αναφέρει.

Κορφιώτης: Κατά την προεκλογική περίοδο εκφράστηκαν θέσεις ή δόθηκαν υποσχέσεις, οι οποίες είναι καθαρά ψηφοθηρικές

Κληθείς να αποσαφηνίσει, ο κ. Κορφιώτης απαντά ότι «δεν είναι νομικός ο όρος» και εξηγεί ότι πρόκειται για βασική θέση προσέγγισης του συνδυασμού με τον οποίο κατέρχεται στις προσεχείς εκλογές.

Μαξιμαλιστικές θέσεις,
ψηφοθηρική πολιτική
«Παρόλο που θεωρώ πως δεν χρειάζεται επεξήγηση, επαναλαμβάνω πως κατά την άποψή μου, κατά την προεκλογική περίοδο εκφράστηκαν θέσεις ή δόθηκαν υποσχέσεις, οι οποίες είναι καθαρά ψηφοθηρικές. Ιδιαιτέρως, όταν η προώθηση αυτών των θέσεων στην πράξη, απαιτεί συνεργασία με τους άλλους φορείς με τους οποίους, την ίδια ώρα, αυτοί που εκφράζουν τις μαξιμαλιστικές αυτές θέσεις, διακηρύττουν πως θα συγκρουστούν. Αυτό δεν είναι ένδειξη ειλικρίνειας προς τους συναδέλφους. Είναι καθαρά ψηφοθηρική πολιτική την οποία εξ αρχής με άρθρα μου και αναρτήσεις μου δήλωσα πως δεν θα ακολουθήσω», σημειώνει ο κ. Κορφιώτης. Πάντως, ο κ. Κληρίδης διερωτάται «αν η προσέγγιση των ανθυποψηφίων μου είναι ο ρεαλισμός, σημαίνει ουσιαστικά ότι δέχονται τις υφιστάμενες εισηγήσεις για τη μεταρρύθμιση, άρα ποιος ο λόγος να εργαστούν εν τοις εφεξής; Για να πετύχουν τι; Αφού είναι έτοιμα αυτά».

Ερωτηθείς ποιος θα είναι οι θέσεις του στη νέα φάση διαβουλεύσεων για τη μεταρρύθμιση, δεδομένης της δήλωσής του ότι «οι πάγιες βασικές θέσεις του ΠΔΣ, και νομίζω του δικηγορικού κόσμου ευρύτερα, περιλαμβάνονται στα νομοσχέδια», ο κ. Κορφιώτης υπενθυμίζει ότι έχει ταχθεί υπέρ της μεταρρύθμισης που προωθείται.  «Πρέπει επιτέλους να πάμε μπροστά και να τολμήσουμε να κάνουμε αλλαγές. Ακόμα δεν έχω ξεκάθαρη εικόνα ως προς τις συγκεκριμένες επιδιώξεις των κομμάτων, εφόσον ενόψει των εκλογών του ΠΔΣ, οι σχετικές διεργασίες έχουν παγώσει. Η ουσία είναι ότι όντως οι βασικές θέσεις των δικηγόρων, δηλαδή, η δημιουργία τρίτου βαθμού δικαιοδοσίας, η εισαγωγή μηχανισμού ελέγχου των ανώτατων δικαστηρίων, η δημιουργία εφετείου με εξειδίκευση, η συμμετοχή δικηγόρων στα δικαστικά συμβούλια και η διεύρυνση της σύνθεσής τους με την συμμετοχή δικαστών από τα κατώτερα δικαστήρια, περιλαμβάνονται στα νομοσχέδια. Φαίνεται επίσης να γίνεται αποδεκτό πως για τις ανώτερες θέσεις δικαστών θα έχουν ίσες ευκαιρίες διορισμού και δικηγόροι που έχουν τα προσόντα».

Κληρίδης: Εάν είμαστε ευχαριστημένοι με το status quo, ωσάν να έχει εκδοθεί προσωρινό Διάταγμα διατήρησής του, τότε θα ψηφίσουμε εκείνους που μοιράζονται αυτήν την άποψη

Αυτό που θα πρέπει να επιδιωχθεί επιπλέον, σύμφωνα με τον κ. Κορφιώτη, είναι η εφαρμογή και των υπόλοιπων εισηγήσεων της έκθεσης των Ιρλανδών εμπειρογνωμόνων με κυριότερο των εκσυγχρονισμό της υπηρεσίας των δικαστηρίων. «Γνωρίζω ότι στην έκθεσή τους συστήνουν όπως εφαρμοστούν όλες οι μεταρρυθμίσεις που προτείνουν. Υπό τα δεδομένα όμως, πιστεύω πως δεν πρέπει να περιμένουμε και να θέσουμε ως όρο την εφαρμογή όλων των εισηγήσεων. Θα πρέπει όμως να εφαρμοστούν στο αμέσως επόμενο στάδιο», προσθέτει.

Κληρίδης: Το διακύβευμα των εκλογών
Επιπρόσθετα, ο κ. Κληρίδης θέτει ως βασικό δίλημμα των εκλογών «τη διατήρηση του status quo ή μια σωστή μεταρρύθμιση». Σε αυτές τις εκλογές, σημειώνει, οι δικηγόροι καλούνται να απαντήσουν «κατά πόσον είναι ευχαριστημένοι με τη μέχρι σήμερα κατάσταση στην οποία οδηγηθήκαμε» ή «αν θέλουν μια σωστή μεταρρύθμιση η οποία θα εξυπηρετήσει τη Δικαιοσύνη και μέσα στην οποία θα μπορούν να δουλέψουν παραγωγικά οι λειτουργοί της Δικαιοσύνης». Προσθέτει ότι το απερχόμενο Συμβούλιο του ΠΔΣ «έχει μέρος της ευθύνης» για τη σημερινή κατάσταση, εξαιρουμένου του προέδρου Δώρου Ιωαννίδη «ο οποίος είχε διαχωρίσει τη θέση του για τα θέματα της μεταρρύθμισης».

Καταλήγοντας, τονίζει ότι «εάν είμαστε ευχαριστημένοι με το status quo, ωσάν να έχει εκδοθεί προσωρινό Διάταγμα διατήρησής του, τότε θα ψηφίσουμε εκείνους τους υποψηφίους οι οποίοι μοιράζονται αυτήν την άποψη. Θα πρέπει ο κάθε δικηγόρος να σκεφτεί ώριμα σε αυτές τις εκλογές, μακριά από το θέμα φιλίες, συνεργασίες, γραφεία επίδοσης, υποδείξεις και ραβασάκια και να ψηφίσει εκείνους που θεωρεί ότι είναι άξιοι, και έχουν τη δυνατότητα, τη γνώση και την πείρα, για να πετύχουν ό,τι καλύτερο για το μέλλον τους».

The post Κληρίδης Vs Κορφιώτης: Ανταλλάζουν αιχμές για τη μεταρρύθμιση appeared first on De Jure.

The post Επεισόδιο 1: Λάρης Βραχίμης appeared first on De Jure.

Γράφει: Νάταλι Μιχαηλίδου

Ενώπιον της Επιτροπής Νομικών θα τεθούν εκ νέου την ερχόμενη Τετάρτη (2.9) τα νομοσχέδια που αφορούν στο διαρθρωτικό μέρος της μεταρρύθμισης των Δικαστηρίων, τα οποία αντί για παραπομπή στην Ολομέλεια, μετά και την ολοκλήρωση της κατ’ άρθρον συζήτησης, οδηγούνται σε διαδικασία περαιτέρω διαβούλευσης. Στη συνεδρία κλήθηκαν να συμμετάσχουν η Υπουργός Δικαιοσύνης, η Γενική Εισαγγελία και το Ανώτατο Δικαστήριο, ενώ εκτός λίστας έμεινε ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος, ο οποίος μέσω επιστολής του προέδρου του, Δώρου Ιωαννίδη, εκφράζει έκπληξη για τη διεξαγωγή της συζήτησης στην απουσία των δικηγόρων.

Γ. Γεωργίου: Αχρείαστη η ανακοίνωση του ΠΔΣ, δεν είναι συνδικαλιστικό το θέμα

«Στόχος της συνεδρίας είναι να γίνει μια ανταλλαγή απόψεων», αναφέρει στο dejure ο πρόεδρος της Επιτροπής Γιώργος Γεωργίου, ο οποίος διευκρινίζει ότι «στη συνέχεια θα έχουμε συζήτηση επί θεμάτων, εισηγήσεων και τροποποιήσεων που θα τεθούν, όπου θα κληθούν όχι μόνο ο ΠΔΣ αλλά και άλλοι επαγγελματικοί Σύνδεσμοι». Σημειώνοντας ότι ζητούμενο της συζήτησης θα είναι το «πώς αυτή η διαβούλευση θα γίνει», ο κ. Γεωργίου εξηγεί ότι υπάρχουν δύο ενδεχόμενα, ήτοι «να γίνει κοινοβουλευτικά ή το υπουργείο να αναλάβει εξωκοινοβουλευτικά τη διαβούλευση», δεδομένης και της εισήγησης της Έμιλυς Γιολίτη για σύσταση ομάδας που θα συνέρχεται σε εβδομαδιαία βάση. Προσθέτει ότι «αυτό θα αποφασιστεί στις 2 Σεπτεμβρίου». Πάντως, ο πρόεδρος της Επιτροπής Νομικών ξεκαθαρίζει ότι «επί της διαδικασίας θα αποφασίσει η Επιτροπή και όχι οι προσκεκλημένοι».

Χαρακτηρίζοντας ως αχρείαστη την έκδοση ανακοίνωσης εκ μέρους του ΠΔΣ, ο κ. Γεωργίου υπογραμμίζει ότι «δεν θα αποφασίσουμε αύριο και να οδηγήσουμε το θέμα στην Ολομέλεια αρχές του Σεπτέμβρη». Υπενθυμίζεται ότι, τα μέλη της Επιτροπής έλαβαν σχετική ενημέρωση από τον κ. Γεωργίου πριν τη λήξη της προηγούμενης βουλευτικής περιόδου, στο πλαίσιο της οποίας ζητήθηκε και η κατάθεση θέσεων και αντιπροτάσεων μέχρι τις 26 Αυγούστου. Προς το παρόν, δεν έχει κατατεθεί καμία τροπολογία.

Έντονες επικρίσεις από Χρ. Κληρίδη, Θ. Κορφιώτη, Κ. Θεοδωρίδη και Λ. Βραχίμη

Κληθείς να τοποθετηθεί επί του αιτήματος όπως «μην προχωρήσει η συζήτηση των νομοσχεδίων πριν από τις εκλογές για την ανάδειξη της νέας ηγεσίας των Τοπικών Δικηγορικών Συλλόγων και του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου», ο κ. Γεωργίου απάντησε ότι «η διαβούλευση μπορεί να ξεπεράσει τις εκλογές», προσθέτοντας μάλιστα ότι «δεν είναι συνδικαλιστικό το θέμα».

Πυρ ομαδόν από υποψήφιους
Έντονες υπήρξαν οι τοποθετήσεις των υποψηφίων για την προεδρία του Συλλόγου, για τον αποκλεισμό των εκπροσώπων των δικηγόρων από την εν λόγω συνεδρία. «Μεταρρύθμιση  πίσω από την πλάτη των δικηγόρων δεν νοείται» σημείωσε σε παρέμβασή του ο κ. Χρίστος Κληρίδης, για να προσθέσει ότι είναι «απαράδεκτο το μαγείρεμα το οποίο επιχειρείται για εμάς, χωρίς εμάς». Με στόχο να δοθεί «τέλος στις προχειρότητες και αντιδημοκρατικές διαδικασίες», ο κ. Κληρίδης πρότεινε περαιτέρω όπως προσκληθούν στην Επιτροπή Νομικών  οι νεοεκλεγέντες εκπρόσωποι του δικηγορικού κόσμου, οι Σχολές και τμήματα Νομικής των πανεπιστημίων, αλλά και φορείς και δεξαμενές σκέψης, εμπλεκόμενοι στα θέματα της Δικαιοσύνης.

Την πεποίθηση ότι πρόκειται για «καλόπιστο λάθος το οποίο και θα διορθωθεί» εξέφρασε από την πλευρά του ο κ. Θανάσης Κορφιώτης, χαρακτηρίζοντας ως «αναγκαία και ορθή την παρέμβαση του προέδρου του ΠΔΣ μετά την μη κλήση του ΠΔΣ στην επικείμενη συνεδρία της Επιτροπής Νομικών της Βουλής για τη μεταρρύθμιση». Ο κ. Κορφιώτης σημείωσε επίσης ότι «δεν νοείται συζήτηση για τη μεταρρύθμιση στην Δικαιοσύνη χωρίς την παρουσία και ενεργό συμβολή του ΠΔΣ».

The post Μεταρρύθμιση: Δεν περιμένει τους δικηγόρους η Βουλή appeared first on De Jure.

Συνέντευξη: Νάταλι Μιχαηλίδου

«Δεν μπορεί οι θέσεις του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου να περιθωριοποιούνται, να τις σκουπίζουμε κάτω από το χαλί και να αποφασίζει ένας υπουργός μαζί με το Ανώτατο Δικαστήριο για τη μεταρρύθμιση», τονίζει ο υποψήφιος πρόεδρος των δικηγόρων και υπογραμμίζει την ανάγκη για συνολική μεταρρύθμιση του συστήματος στη βάση της αυτούσιας υιοθέτησης των εισηγήσεων των Ιρλανδών εμπειρογνωμόνων και όχι «επιλογή κερασιών». Αναλύοντας λεπτομερώς τις βασικότερες θέσεις του για τα ζητήματα που ταλανίζουν διαχρονικά τον τομέα της Δικαιοσύνης, κάνει λόγο για μία ανεξάρτητη υποψηφιότητα που στοχεύει στην αναβάθμιση του δικηγορικού Σώματος και στη σωστή μεταρρύθμιση.

Στο πλαίσιο ομιλίας σας σε πρόσφατη εκδήλωση του Κράτους Δικαίου χαρακτηρίσατε την προσπάθεια που έγινε από τον Ιωνά Νικολάου για τη μεταρρύθμιση ως «αξιέπαινη». Παρά ταύτα εκφράζετε διαφωνίες σε πολλά σημεία. Ποιες οι βασικότερες ενστάσεις σας επί των νομοσχεδίων;
Η μεταρρύθμιση είναι απαραίτητη και είναι γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο που η Κυπριακή Δημοκρατία φρόντισε να ζητήσει τη συμβουλή εμπειρογνωμόνων από το εξωτερικό. Σαν αποτέλεσμα, το Ινστιτούτο Δημόσιας Διοίκησης της Ιρλανδίας, με τη συνδρομή και στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΕ μελέτησε τα προβλήματα και προχώρησε σε εισηγήσεις για την αντιμετώπισή τους, οι οποίες καταχωρήθηκαν στην έκθεση Μαρτίου του 2018. Θα ανέμενε κανείς ότι, ο «μεταρρυθμιστής», δηλαδή το υπουργείο Δικαιοσύνης ως καθ’ ύλην αρμόδιο, θα έπαιρνε όλες τις εισηγήσεις της Επιτροπής αυτούσιες για να τις μετουσιώσει σε νομοσχέδια. Ένα από τα βασικά θέματα της μεταρρύθμισης ήταν η δημιουργία ενός αυτόνομου οργανισμού διοίκησης των Δικαστηρίων, ο οποίος θα αναλάβει τη διαχείριση των Δικαστηρίων παγκύπρια, συμπεριλαμβανομένων και θεμάτων που αφορούν τις κτηριακές εγκαταστάσεις, τα Πρωτοκολλητεία, τον σχεδιασμό, την πολιτική που θα ακολουθηθεί. Στον Οργανισμό αυτό θα συνέδραμαν και Δικαστές, αλλά και όλοι οι παράγοντες της Δικαιοσύνης. Αυτό το σημαντικό κομμάτι της μεταρρύθμισης έμεινε έξω. Αγνοήθηκε παντελώς. Υπάρχουν και άλλα σημεία τα οποία αγνοήθηκαν. Χαρακτηριστικά να πω ότι μία από τις εισηγήσεις της Επιτροπής ήταν ο διορισμός Δικαστών σε κάθε επαρχία, οι οποίοι θα αναλάμβαναν στο στάδιο των Οδηγιών τη διαχείριση της υπόθεσης (‘case management’). Αυτό το πράγμα από τον Μάρτιο του 2018 δεν έχει υλοποιηθεί. Εισηγήθηκε, επίσης, να εισαχθεί σύστημα ακροάσεων ‘day in day out’. Τα λέω αυτά ενδεικτικά -στην έκθεση συμπεριλαμβάνεται κατάλογος με 21 συστάσεις.

Δεν μπορεί να μείνουμε με ένα σύστημα, το οποίο η ίδια η GRECO θεωρεί ότι αποτελεί ένα από τα σημεία της διαφθοράς.

Πέραν όμως από το γεγονός ότι έγινε ένα ‘cherry picking’ και τούτο παρόλο ότι η Επιτροπή στην έκθεσή της αναφέρει ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι πακέτο και δεν μπορείς να διαλέξεις ό,τι σου αρέσει από τις προτάσεις, υπάρχουν και άλλα προβλήματα. Στο επίπεδο της τριτοβάθμιας δικαιοδοσίας κρίθηκε ότι θα πρέπει να έχουμε ένα Ανώτατο Δικαστήριο και έναν Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, που θα έχει τη δικαιοδοσία εκδίκασης αναφορών του Προέδρου, του προληπτικού ελέγχου για τη συνταγματικότητα των Νόμων. Όμως, όσον αφορά τη συνταγματικότητα νομοθεσίας η οποία έχει θεσπιστεί και μπορεί να εγερθεί σε οποιοδήποτε Δικαστήριο, σε οποιοδήποτε στάδιο, κρίθηκε ότι αυτό θα εξακολουθήσει να μπορεί να αποφασίζεται από τα Επαρχιακά και κατώτερα Δικαστήρια. Εν τοιαύτη περιπτώσει, η εργασία την οποία θα έχει το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο θα είναι ελάχιστη.  Λαμβάνοντας μάλιστα υπόψιν ότι θα λειτουργεί υπό μορφή αναίρεσης και ότι θα πρέπει να δίδεται άδεια για καταχώριση, ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνεται το νέο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο είναι τέτοιος που η δικαιοδοσία του είναι περιορισμένη. Άρα, τίθεται το ερώτημα εάν χρειαζόμαστε αυτό το Σώμα. Εκτός και αν αποφασίσουμε να ρυθμιστεί το θέμα με πρόνοια ότι όλα τα συνταγματικά θέματα, όποτε και αν εγείρονται, παραπέμπονται σε αυτό το Δικαστήριο να τα αποφασίζει εντός τακτής προθεσμίας, η οποία θα πρέπει να θεσπιστεί και να τα παραπέμπει πίσω στα αρμόδια Δικαστήρια. Επίσης, έγινε δεκτό τους Δικαστές του Εφετείου να τους διορίζει το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο.

Επί του συγκεκριμένου σημείου, δόθηκαν… μάχες στο πλαίσιο συναντήσεων στο Προεδρικό και ήταν μάλιστα πολύ έντονες οι θέσεις των Δικαστών του Ανωτάτου.
Με όλο το σέβας, δεν είναι θέμα των Δικαστών του Ανωτάτου. Οι Δικαστές του Ανωτάτου έχουν την ευθύνη να εκδικάζουν υποθέσεις μέσα στο Σύστημα που η εκλελεγμένη Πολιτεία αποφασίζει. Ο Πρόεδρος και το υπουργικό του Συμβούλιο, ως επίσης και οι βουλευτές. Αυτοί αποφασίζουν. Και οι αποφάσεις θα έπρεπε να ληφθούν με βάση τις εκθέσεις της GRECO, η οποία έκανε συγκεκριμένες συστάσεις και είπε το εξής απλό: σε χώρες όπου το Δικαστικό Συμβούλιο απαρτίζεται κατ’ αποκλειστικότητα από Δικαστές, επειδή υπάρχει το πρόβλημα του κρονητισμού (cronyism), θα πρέπει οι Δικαστές που απαρτίζουν το Δικαστικό Συμβούλιο να εκλέγονται από όλο το Δικαστικό Σώμα. Αυτό το πράγμα δεν μπήκε στη μεταρρύθμιση. Το τι έγινε ήταν απλώς μια διεύρυνση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, η οποία είναι θεμιτή, διότι συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων και κάποιους από τα Επαρχιακά Δικαστήρια (τον πρόεδρο της Ένωσης Δικαστών και τον εκάστοτε Διοικητικό Πρόεδρο των Επαρχιακών Δικαστηρίων), τον πρόεδρο του ΠΔΣ και έναν δικηγόρο με 25ετή πείρα.

Εκφράζονται, όμως, έντονες επιφυλάξεις για τον εμπλουτισμό του Δικαστικού Συμβουλίου, που εστιάζουν σε ενδεχόμενη αντισυνταγματικότητα της προτεινόμενης διεύρυνσης. Ποια η θέση σας;
Διαφωνώ με την άποψη ότι η πρόνοια είναι αντισυνταγματική. Από τη στιγμή που το σύστημα του Συντάγματος κατέρρευσε με τα γεγονότα του 1964 και κρίθηκε ότι θα έπρεπε να δημιουργηθεί έναν ενοποιημένο Ανώτατο Δικαστήριο με βάση το Δίκαιο της Ανάγκης και προς τούτο θεσπίστηκε και ειδική νομοθεσία (ο Περί Απονομής της Δικαιοσύνης Ποικίλαι Διατάξεις Νόμος του 1964), το θέμα πλέον δεν ρυθμίζεται από το Σύνταγμα, αλλά από νομοθεσία που βρίσκει έρεισμα στο Δίκαιο της Ανάγκης. Το οποίο Δίκαιο της Ανάγκης επικροτήθηκε στην απόφαση Ιμπραχήμ και στη βάση αυτού του Δικαίου λειτούργησε το νέο ενοποιημένο Ανώτατο Δικαστήριο, παρόλο ότι στο Σύνταγμα γίνεται πρόνοια για Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και ξεχωριστό Ανώτατο Δικαστήριο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έγιναν και ρυθμίσεις, οι οποίες αφορούσαν το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Άρα, το θέμα ρυθμίζεται πλέον νομοθετικά και όχι με τις πρόνοιες του Συντάγματος, το οποίο ακριβώς λόγω του Δικαίου της Ανάγκης έχει κατά κάποιο τρόπο υπερκεραστεί για να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες της Δικαιοσύνης.

Αντιλαμβάνομαι ότι με τη διεύρυνση του Δικαστικού Συμβουλίου αρχικώς είχε συμφωνήσει και το Ανώτατο Δικαστήριο, εξ ου και μπήκε στο πακέτο της μεταρρύθμισης. Εδώ όμως έχουμε και έξωθεν πιέσεις από την επιτροπή GRECO, του Συμβουλίου της Επιτροπής, που λέει ότι το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο δεν μπορεί να συνεχίσει να απαρτίζεται μόνο από τους 13 Δικαστές του Ανωτάτου. Ακόμα και αν θεωρείτο αντισυνταγματικό, εμείς θα έπρεπε να βρούμε τρόπο να το λύσουμε. Δεν μπορεί να μείνουμε με ένα σύστημα, το οποίο η ίδια η GRECO θεωρεί ότι αποτελεί ένα από τα σημεία της διαφθοράς.

Από ένα στάδιο και μετά οι δικηγόροι έμειναν απ’ έξω διαμαρτυρόμενοι. Με τέτοια δεδομένα, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να δουλέψει και καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να εισαχθεί.

Υπάρχουν ανησυχίες και σε ό,τι αφορά τη στελέχωση του νέου Εφετείου;
Αναμένεται ότι τις 16 αυτές θέσεις θα πληρώσουν δια μεθόδου προαγωγών πρόεδροι των Επαρχιακών Δικαστηρίων. Αυτό είναι ένα τεράστιο λάθος και ήταν η θέση μου την οποία έθεσα πρόσφατα και ενώπιον της συνέλευσης του Κράτους Δικαίου στη Φασούλα.

Τι προτείνετε;
Θα πρέπει να μπει μία quota, μία ποσόστωση 50-50. Εν τοις εφεξής στις ανώτερες δικαστικές θέσεις θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, το 50% να προέρχεται από τον δικηγορικό κόσμο, για να υπάρχει εμπλουτισμός του Δικαστικού Σώματος και το υπόλοιπο 50% από τις «προαγωγές» -ο Νόμος και το Σύνταγμα θεωρούν ότι οι ανώτερες δικαστικές θέσεις είναι θέσεις διορισμού και όχι προαγωγής. Εφόσον το Ανώτερο Δικαστικό Συμβούλιο μέχρι σήμερα δεν μπόρεσε να διορίσει για τις ανώτερες δικαστικές θέσεις -των ανώτερων Επαρχιακών και των Προέδρων-  από το δικηγορικό Σώμα και εφόσον και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δέχθηκε ουσιαστικά αυτήν την άτυπη επετηρίδα των προαγωγών, η οποία είναι και λανθασμένη και αντισυνταγματική και παράνομη, ο μόνος τρόπος για να επιλυθεί το θέμα τούτο, είναι με συγκεκριμένη πρόνοια για ποσόστωση 50-50. Με τη μισθοδοσία των περίπου 120 χιλιάδων ευρώ τον χρόνο, δεν υπάρχει καμία δυσκολία έμπειροι και ικανοί δικηγόροι να πληρώσουν αυτές τις θέσεις.

Θα πρέπει επίσης να γίνουν ειδικά τμήματα στο Εφετείο, τα οποία να στελεχωθούν από εμπειρογνώμονες, είτε Δικαστές είτε δικηγόρους. Αυτό προϋποθέτει ότι Δικαστές των ειδικών Δικαστηρίων, στην ποσόστωση του 50%, θα πρέπει να πάρουν θέση στο Εφετείο για να απαρτίζουν τα εξειδικευμένα τμήματα. Αν δεν πετύχουμε την εξειδίκευση, θα είναι χωρίς νόημα. Θα έχουμε και πάλι ένα Εφετείο που θα επιφορτιστεί έναν τεράστιο όγκο καθυστερημένων εφέσεων και δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί. Η εξειδίκευση φέρνει ακριβώς την ταχύτητα στην εκδίκαση και στην έκδοση των αποφάσεων, αλλά και την ποιότητα στη Δικαιοσύνη. Είναι πολλά τα θέματα και το όλο σύστημα θέλει ακόμα πάρα πολλή μελέτη. Πρωτίστως, πρέπει να υιοθετήσουμε το γράμμα και το πνεύμα της έκθεσης των εμπειρογνωμόνων Μαρτίου 2018.

Προηγήθηκαν όμως διαβουλεύσεις πριν την τελική διαμόρφωση των νομοσχεδίων και αυτό που φαίνεται να επιδιώχθηκε από τον εισηγητή ήταν ένας συγκερασμός των εισηγήσεων των εμπειρογνωμόνων και των θέσεων των εμπλεκομένων. Στο επόμενο στάδιο της διαβούλευσης θεωρείτε ότι θα πρέπει να περιοριστεί ο ρόλος των Δικαστών;
Καταρχάς να επισημάνω ότι μέσα στο πλαίσιο της διαβούλευσης, ο τότε Γενικός Εισαγγελέας, Κώστας Κληρίδης, είχε μείνει παντελώς εκτός. Διατύπωσε και δημόσια το παράπονο ότι η μόνη εμπλοκή του ήταν στη νομική επεξεργασία των νομοσχεδίων στο τελικό στάδιο. Δεν υπήρξε διαβούλευση με τη Γενική Εισαγγελία για το μέγεθος και το είδος της μεταρρύθμισης. Όσον αφορά στις απόψεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι γνωστές και καταχωρημένες ήδη. Εκεί εξαντλείται και η συμμετοχή του Ανωτάτου Δικαστηρίου στο θέμα της μεταρρύθμισης. Οι δικαστές του Ανωτάτου είναι 13. Οι δικηγόροι είναι 4.500 και είναι και οι δύο λειτουργοί της Δικαιοσύνης. Δεν μπορεί οι θέσεις του ΠΔΣ να περιθωριοποιούνται, να τις σκουπίζουμε κάτω από το χαλί και να αποφασίζει ένας υπουργός μαζί με το Ανώτατο Δικαστήριο για τη μεταρρύθμιση που αφορά τη Δικαιοσύνη. Αυτή είναι λανθασμένη προσέγγιση. Συνεπώς, θα πρέπει στη νέα φάση, που θα επανεξεταστούν τα νομοσχέδια, να ληφθούν πολύ σοβαρά υπόψιν συγκεκριμένες απόψεις του νέου Δικηγορικού Συλλόγου. Προσωπικά εγώ με την ομάδα μου, έμπειρους δικηγόρους όπως είναι ο Γιώργος Χριστοφίδης, ο Γιάννης Πολυχρόνης, η Ελεάνα Χριστοφίδου και ο Δημήτρης Λοχίας, έχουμε επεξεργαστεί τις συγκεκριμένες εισηγήσεις και αν μας τιμήσουν οι δικηγόροι με την ψήφο τους θα εργαστούμε εντατικά, ούτως ώστε το συντομότερο δυνατόν να μπορέσει να περάσει η μεταρρύθμιση, η οποία επαναλαμβάνω ότι είναι αναγκαία. Και το επαναλαμβάνω για να μην παρεξηγηθούμε ότι είμαστε εναντίον της μεταρρύθμισης. Είμεθα υπέρμαχοι της μεταρρύθμισης, αλλά της σωστής μεταρρύθμισης.

Προβάλλετε έντονα τη θέση «καμία μεταρρύθμιση χωρίς τους δικηγόρους». Για ποιο λόγο θεωρείτε ότι δεν εισακούστηκαν οι απόψεις του ΠΔΣ, που συμμετείχε στις μέχρι στιγμής διεργασίες;
Στην Επιτροπή Μεταρρύθμισης συμμετείχε ο πρόεδρος του ΠΔΣ. Ήταν ένας από τους 12. Εξ όσων γνωρίζω, διαφώνησε και αποχώρησε από την Επιτροπή. Συνεπώς, από ένα στάδιο και μετά οι δικηγόροι έμειναν απ’ έξω διαμαρτυρόμενοι. Αντιλαμβάνεστε ότι σε αυτήν την κατάσταση των πραγμάτων και με τέτοια δεδομένα, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να δουλέψει και καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να εισαχθεί. Δεν λέω ότι οι δικηγόροι θα επιβάλουν την μεταρρύθμιση, αλλά έχουν πρωταγωνιστικό και καθοριστικό ρόλο, γιατί στο τέλος της ημέρας είναι οι δικηγόροι οι οποίοι διαχειρίζονται το θέμα το οποίο ονομάζεται Δικαιοσύνη, ως λειτουργοί της Δικαιοσύνης μαζί με τους δικαστές. Άλλος όμως ο ρόλος των Δικαστών -να εκδικάζουν σύμφωνα με το Δίκαιο και να αποφασίζουν κατά αμερόληπτο και ακέραιο τρόπο συγκεκριμένες διαφορές- και άλλος ο ρόλος των δικηγόρων, οι οποίοι είναι οι πρεσβευτές των συμφερόντων των πελατών τους και μέσα στο πλαίσιο του Κράτους Δικαίου προάγουν το όλο σύστημα της Δικαιοσύνης, για να εξυπηρετήσουν όχι μόνο βεβαίως τα συμφέροντα των πελατών τους αλλά και ευρύτερα τη Δικαιοσύνη.

Πρέπει να υιοθετήσουμε το γράμμα και το πνεύμα της έκθεσης των εμπειρογνωμόνων Μαρτίου 2018.

Δεν συμφωνώ με την άποψη ότι «δικαστές και δικηγόροι είναι στο ίδιο χαράκωμα». Καταρχάς δεν πρόκειται για χαράκωμα γιατί δεν είναι πόλεμος εδώ. Κατά δεύτερο είναι διακριτοί οι ρόλοι των δικαστών από αυτούς των δικηγόρων. Είναι και οι δύο λειτουργοί της Δικαιοσύνης, αλλά λειτουργούν  σε έναν εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, ο καθένας με τον ρόλο του.

Αναφέρεστε σε άποψη που έχει εκφράσει ο ανθυποψήφιός σας, Θανάσης Κορφιώτης. Αντιστοίχως, ασκείται κριτική και στις δικές σας θέσεις, ενώ αφήνονται και μομφές ότι παρότι δεν είχατε ασχοληθεί ποτέ προηγουμένως με τα του ΠΔΣ, κατέρχεστε τώρα ως υποψήφιος για πρώτη φορά, διεκδικώντας μάλιστα και τα ηνία.
Με όλο το σέβας, οι ανθυποψήφιοί μου ασχολήθηκαν και φαίνεται ότι δεν πέτυχαν. Χρειαζόμαστε ανανέωση. Έχω ασχοληθεί με την κυπριακή Δικαιοσύνη και με το κυπριακό Δίκαιο για 38 συναπτά έτη. Σχεδόν διπλάσια από αυτά των ανθυποψηφίων μου. Έχω συγγράψει τρία βιβλία με τη Νομική Βιβλιοθήκη. Το ένα αφορά το κυπριακό νομικό σύστημα και το άλλο εξ αυτών τη δικηγορία στην Κύπρο. Γνωρίζω από πρώτο χέρι, ως μαχόμενος δικηγόρος και ως πανεπιστημιακός, τα προβλήματα της κυπριακής δικαιοσύνης. Άρα, δεν δέχομαι τη μομφή ότι «δεν ασχολήθηκε με τα του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου».

«Είμεθα υπέρμαχοι της μεταρρύθμισης, αλλά της σωστής μεταρρύθμισης», διευκρινίζει ο κ. Κληρίδης.

Να θυμίσω ότι είχα συμμετοχή και ζητήθηκαν οι απόψεις μου στην Επιτροπή των Ιρλανδών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ζητήθηκαν οι απόψεις μου και καταχώρησα τις θέσεις μου γραπτώς. Είχα επίσης συμμετοχή, διά της καταχώρησης των απόψεών μου στην Επιτροπή του Λόρδου Τάισον για την μεταρρύθμιση του δικονομικού πλαισίου και καταχώρισα πολυσέλιδο έγγραφο για τα θέματα αυτά. Ασχολούμαι με θέματα δεοντολογίας για χρόνια. Με τον περί Δικηγόρων Νόμο και εν γένει με το κυπριακό νομικό σύστημα. Μακάρι και οι ανθυποψήφιοί μου να είχαν την ίδια τριβή που είχα με το σύστημα. Δεν δέχομαι αυτήν την κατηγορία και εν πάση περιπτώσει νομίζω ότι εκείνο που διακρίνει τη δική μας την ομάδα είναι ότι είμεθα απόλυτα κατατοπισμένοι και ανεξάρτητοι επαγγελματίες, οι οποίοι έχουμε σαν στόχο, πρώτο την αναβάθμιση του δικηγορικού Σώματος και δεύτερο τη σωστή μεταρρύθμιση.

Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν βαρίδια στις άλλες υποψηφιότητες για την προεδρία του Συλλόγου;
Δεν θα έλεγα ότι υπάρχουν βαρίδια. Εκείνο το οποίο υπάρχει είναι κάποια σχέση είτε με τη δικαστική εξουσία είτε με την εκτελεστική εξουσία, τουλάχιστον ενός από τους ανθυποψηφίους μου, η οποία δημιουργεί διάφορα ερωτηματικά. Το έχω θέσει αυτό το θέμα, αλλά δεν έλαβα ακόμα απάντηση ακόμα. Με όλο τον σεβασμό προς τους ανθυποψηφίους μου, τους οποίους εκτιμώ αφάνταστα, ακόμα δεν έχω δει τις θέσεις τους. Δεν έχω δει λεπτομερώς θέσεις για τη μεταρρύθμιση και για το θέμα του Περί Δικηγόρων Νόμου. Εμείς έχουμε συγκεκριμένες θέσεις και συγκεκριμένες προτάσεις που είχα την ευκαιρία να αναπτύξω πιο πάνω. Οι θέσεις των συναδέλφων μου περιορίστηκαν σε γενικολογίες.

Τι σας ώθησε τελικά να διεκδικήσετε την προεδρία του ΠΔΣ;
Καταρχάς να διευκρινίσω ότι δεν έχω κανένα προσωπικό όφελος και κανένα απολύτως συμφέρον. Είμαι 65 ετών, βρίσκομαι ουσιαστικά προς το τέλος της μαχόμενης δικηγορίας μετά από 38 συναπτά έτη στα έδρανα των δικηγόρων. Ο λόγος κυρίως που αποφάσισα ότι θα πρέπει να εμπλακώ είναι ότι η μεταρρύθμιση όπως σχεδιάζεται δεν είναι προς την ορθή κατεύθυνση. Απλώς θα γίνει μία μεταρρύθμιση για χάριν της μεταρρύθμισης και δεν θα επιλυθούν τα προβλήματα. Δεν κάνουμε τις τομές που πρέπει να γίνουν, κάτι το οποίο με ανησυχούσε ιδιαίτερα και ήθελα με τη δική μου τη φωνή να συμβάλω πιο αποτελεσματικά στο θέμα της μεταρρύθμισης. Θα αφιερώσω όλον τον χρόνο μου, εκτός από κάποιες ώρες που έχω στην πανεπιστημιακή μου θέση, για προώθηση της αναβάθμισης του δικηγορικού επαγγέλματος και της σωστής μεταρρύθμισης.

Σε περίπτωση εκλογής σας θα συμμετέχετε ex officio στις διαβουλεύσεις για τη μεταρρύθμιση. Σε αντίθετη περίπτωση θα επιδιώξετε να προωθήσετε τις θέσεις της ομάδας σας μέσω της δεξαμενής σκέψης Κράτος Δικαίου;
Θα προωθήσω τις θέσεις μέσω οποιουδήποτε Σώματος, Οργανισμού, Πανεπιστημίου, της Βουλής των Αντιπροσώπων και προσωπικά, μέχρι να έχουμε τη σωστή μεταρρύθμιση. Ο δρόμος δεν τελειώνει, συνεχίζει.

Εκείνο το οποίο υπάρχει είναι κάποια σχέση είτε με τη δικαστική εξουσία είτε με την εκτελεστική εξουσία, η οποία δημιουργεί ερωτηματικά.

Η εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα απονομής Δικαιοσύνης παραμένει λαβωμένη. Ο δικηγορικός κόσμος και ειδικότερα ο ΠΔΣ ως θεσμικό όργανο μπορεί να συμβάλει στην επανάκτησή της;
Τα μέγιστα. Καταρχάς θα πρέπει να φροντίσουμε τα του οίκου μας. Θα πρέπει να επιλυθεί το θέμα του Πειθαρχικού Συμβουλίου των δικηγόρων. Εκκρεμούν περίπου 2.500 υποθέσεις- είναι προφανές ότι το σύστημα κατέρρευσε και πρέπει να υπάρξει ριζική μεταρρύθμιση του Περί Δικηγόρων Νόμου. Θα πρέπει να δούμε εκ νέου τον κώδικα δεοντολογίας, θα πρέπει να δούμε το ενδεχόμενο συνεργασίας των δικηγορικών γραφείων επίσημα πλέον και νόμιμα με άλλους επαγγελματίες, θα πρέπει να δούμε πώς αναβαθμίζουμε τον λόγο του δικηγόρου στα ΜΜΕ και βεβαίως θα πρέπει να δούμε, για να ανακτήσει το κοινό την εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη, πώς θα διαψεύσουμε κατηγορηματικά την εντύπωση η οποία είναι διάχυτη ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται στη βάση συγκεκριμένων συμφερόντων στην εκάστοτε περίπτωση.

Ένα από τα προβλήματα της Δικαιοσύνης στην Κύπρο, που είναι ίσως και το βασικότερο, είναι οι καθυστερήσεις. Κανένας δεν θέλει πλέον να προσφύγει στη Δικαιοσύνη όταν ξέρει ότι η υπόθεσή του  θα πάρει περίπου 9-10 χρόνια στις δύο βαθμίδες για να εκδικαστεί. Αυτό θα πρέπει μέσα από την μεταρρύθμιση να το αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά. Παράλληλα μέσα από την εξειδίκευση τμημάτων στην ανώτερη βαθμίδα της Δικαιοσύνης, στο Εφετείο, στο Ανώτερο Δικαστήριο αλλά και στα Επαρχιακά, θα πετύχουμε και την αναβάθμιση της ποιότητας των δικαστικών αποφάσεων.

The post Χ. Κληρίδης: «Καμία μεταρρύθμιση χωρίς τους δικηγόρους» appeared first on De Jure.

• Ψήγματα αντίστασης εντοπίστηκαν μόνο στην περίπτωση του προέδρου της Επιτροπής, Γιώργου Γεωργίου, που εν είδη προαγγελίας της υπουργικής επισήμανσης ότι «κανονικά δεν υπάρχει διαδικασία επιστροφής νομοσχεδίων», ενημέρωσε τους λοιπούς βουλευτές (30.07) ότι τα εν λόγω νομοσχέδια συμπεριλαμβάνονται στην ημερήσια διάταξη της Επιτροπής Νομικών που θα συνεδριάσει στις 2 Σεπτεμβρίου και ζήτησε όπως μέχρι τις 26 Αυγούστου κατατεθούν στην Γραμματεία της Επιτροπής Νομικών οι προτιθέμενες τροπολογίες, θέσεις και αντιπροτάσεις για την έγκαιρη γνωστοποίηση και κοινοποίησή τους στο υπουργείο Δικαιοσύνης.

• Προηγήθηκε (27.07) εισήγηση της υπουργού για σύσταση ομάδας που θα συνέρχεται σε εβδομαδιαία βάση για επανεξέταση των νομοσχεδίων, «με στόχο την επίτευξη του απαιτούμενου βαθμού συναίνεσης, ώστε να υπάρξει το συντομότερο δυνατόν η επιθυμητή από όλους κατάληξη». (Νύξεις περί ασυνεννοησίας Πινδάρου – υπουργείου τυχόν να θεωρηθούν κακόπιστες.)

• Σε κάθε περίπτωση, είτε στη Βουλή είτε στο υπουργείο, το βασικό πακέτο της μεταρρύθμισης (ο Περί της Ενδέκατης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμος του 2019, ο Περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποίκιλες Διατάξεις) Τροποποιητικός Νόμος του 2019 και ο Περί Δικαστηρίων Τροποποιητικός (Αρ.2) Νόμος του 2019) είναι ακόμα στο τραπέζι. Για την -προς το παρόν- αναστολή της προώθησης της δικαστηριακής μεταρρύθμισης, οι αντιδράσεις δικηγόρων (οργανωμένων και μη) υπήρξαν καθοριστικές.

• Θεσπίστηκε, κατά τα άλλα, νομικό πλαίσιο που διέπει τη Σχολή Δικαστών, η οποία λειτουργεί ούτως ή άλλως εδώ και δύο χρόνια, χάριν στον Διευθυντή του Γραφείου Επιμόρφωσης και Μεταρρύθμισης, Γιώργο Ερωτοκρίτου. Ως εκ τούτου, με βάση όσα ψήφισε στην τελευταία (και μαραθώνια) συνεδρία της η Βουλή, η επίβλεψη της λειτουργίας της Σχολής περνά από το Ανώτατο Δικαστήριο σε νεοσυσταθέν Συμβούλιο που θα απαρτίζεται από δύο Δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου, έναν Δικαστή Επαρχιακού Δικαστηρίου με δικαιοδοσία σε πολιτικές υποθέσεις, έναν Δικαστή Επαρχιακού Δικαστηρίου με δικαιοδοσία σε ποινικές υποθέσεις, έναν Δικαστή του Διοικητικού Δικαστηρίου, έναν Δικαστή Δικαστηρίου ειδικής δικαιοδοσίας, τον Πρόεδρο της Ένωσης Δικαστών και έναν ακαδημαϊκό νομικό. Πρόεδρος του Συμβουλίου, ο εκάστοτε Πρόεδρος του Ανωτάτου ή άλλο πρόσωπο που θα υποδεικνύει ο ίδιος.

• Ενώπιον Ολομέλειας βρισκόταν την ίδια ημέρα και το νομοσχέδιο που προνοούσε για την αύξηση των κλιμάκων δικαιοδοσίας των Επαρχιακών και Ανώτερων Δικαστών. Το συγκεκριμένο, μπορεί να ξεγλίστρησε από το πακέτο – return to sender, αλλά δεν γλίτωσε την αναβολή ψήφισης. Ας σημειωθεί ότι ο ΠΔΣ διατύπωνε ενστάσεις μέχρι την υστάτη, υπογραμμίζοντας ότι η αλλαγή των κλιμάκων δικαιοδοσίας σε αυτό το στάδιο «θα προκαλέσει προβλήματα που θα σχετίζονται με τη σωστή απονομή της Δικαιοσύνης», καθώς «οι πρωτοδιοριζόμενοι νέοι Δικαστές χωρίς καμία εμπειρία θα πρέπει να αντιμετωπίσουν και να δικάσουν υποθέσεις μεγάλης εμβέλειας και πολυπλοκότητας».

• Κατά τις υποδείξεις λοιπόν του Συλλόγου και μετά από σχετικό αίτημα του βουλευτή Πανίκου Λεωνίδου και αυτό το νομοσχέδιο θα πρέπει να περιμένει μέχρι τον Σεπτέμβρη, παρά τις διαμαρτυρίες του προέδρου της αρμόδιας Επιτροπής, κατά τη διάρκεια της συνεδρίας. Όπως εξήγησε ο βουλευτής του ΔΗΚΟ στον Γιώργο Γεωργίου, για το θέμα «είχε συνεννοηθεί προηγουμένως η Χριστιάνα Ερωτοκρίτου με τον Αβέρωφ Νεοφύτου».

• Εκτός από τον βουλευτή του κυβερνώντος κόμματος, πάντως, κάποιοι ξέχασαν να ενημερώσουν για την αναβολή και την υπουργό Δικαιοσύνης, που σε συνέντευξή της που δημοσιεύτηκε δύο μέρες αργότερα (βλέπε, εφημερίδα «Καθημερινή» / 2 Αυγούστου, 2020) δήλωνε ότι «στην Ολομέλεια της Βουλής την Παρασκευή ψηφίστηκε η δημιουργία Σχολής Δικαστών και η ανακατανομή της Αστικής Δικαιοδοσίας μεταξύ των βαθμίδων των Επαρχιακών Δικαστών».

• Είθισται, βεβαίως, κάποιες συνεντεύξεις να γίνονται γραπτώς και… προχρονολογημένα. Δεν είθισται να προεξοφλούνται μετά παρρησίας αποφάσεις της Βουλής από υπουργούς.

• Μεταρρύθμιση που αργεί, είναι μεταρρύθμιση;

ΜΛΝ

The post Ο Γεωργίου, η Έμιλυ και το (μεταρρυθμιστικό) βραχυκύκλωμα appeared first on De Jure.

Γράφει: Λάρης Βραχίμης, Δικηγόρος

Στις πρώτες δηλώσεις της στην πρωινή εκπομπή του ΡΙΚ μετά την επιστροφή των νομοσχεδίων της δικαστικής μεταρρύθμισης από τη Βουλή λόγω ελλιπούς διαβούλευσης, η υπουργός Δικαιοσύνης επιβεβαίωνε την προσήλωση του υπουργείου της στον θεσμό της διαβούλευσης. Παράλληλα, ενημέρωνε ότι συνεχίζει τις δυο πρωτοβουλίες της για επιμέρους θέματα που αφορούν στην μεταρρύθμιση: την εισαγωγή του θεσμού της άδειας για καταχώριση έφεσης και για την συνοπτική εκδίκαση των «μικροδιαφορών» μέσω της «καταχώρισης των θέσεων των μερών ηλεκτρονικά». Τις οποίες πρωτοβουλίες συνεχίζει να προωθεί χωρίς καμιά διαβούλευση ούτε καν για τα προσχήματα, παρά την κάθετη διαφωνία του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου σε σχέση με το πρώτο και τις έντονες επιφυλάξεις ως προς το δεύτερο.

Σε ό,τι αφορά στην πρώτη εισήγηση, για την άδεια καταχώρισης έφεσης, ο ΠΔΣ έχει ήδη εκφράσει και επίσημα την κάθετη διαφωνία του για λόγους αρχής. Οι λόγοι της διαφωνίας έχουν αναπτυχθεί, μεταξύ άλλων, και από τον συνάδελφο Αχιλλέα Αιμιλιανίδη στη σχετική αρθρογραφία του. Η αντίθεση των δικηγόρων συνδέεται παράλληλα και με την πεποίθηση που πηγάζει από τη μέχρι σήμερα εμπειρία ότι, ο θεσμός της απαγόρευσης καταχώρισης έφεσης χωρίς άδεια θα τύχει κατάχρησης από το Ανώτατο Δικαστήριο και θα υπονομεύσει την αρχή του κράτους δικαίου στην Κύπρο.

Σε ό,τι αφορά στη δεύτερη εισήγηση, για τις μικροδιαφορές, η όλη πρωτοβουλία κινείται σε εντελώς λανθασμένη κατεύθυνση. Στις δικαιοδοσίες του κοινοδικαίου, οι μικροδιαφορές δικάζονται συνοπτικά, όχι με τη γραπτή υποβολή θέσεων είτε αυτή γίνεται στο χαρτί είτε ηλεκτρονικά, αλλά με προφορική ακρόαση: οι διάδικοι πηγαίνουν με τους μάρτυρες τους στο Δικαστήριο την καθορισμένη μέρα και φεύγουν από το Δικαστήριο την ίδια μέρα με την απόφαση στο χέρι. Η οποία απόφαση εκδίδεται από ένα Δικαστήριο που την ίδια μέρα θα εκδώσει πολλές άλλες τέτοιες αποφάσεις. Η ιδέα μπορεί να μας τρομάζει, γιατί δεν την έχουμε εφαρμόσει ποτέ και γενικά δεν έχουμε μάθει πώς να εφαρμόζουμε αλλαγές. Αν όμως αυτή η διαδικασία εφαρμόζεται χωρίς προβλήματα στον τελευταίο νομό των ΗΠΑ ή της Νέας Ζηλανδίας, μια χαρά θα εφαρμοστεί και εδώ.

Η υπουργός, όμως, επιμένει στις εισηγήσεις της για την τελική διαμόρφωση των οποίων θεώρησε καλό να ενημερώσει ότι έχει ήδη ζητήσει από τους Πρωτοκολλητές των Δικαστηρίων τις εξής πληροφορίες:

• πόσες υποθέσεις προχωρούν σε έφεση,
• πόσες εκδικάζονται σε έφεση,
• ποια είναι η χρονική διάρκεια μέχρι να εκδοθεί η δευτεροβάθμια απόφαση,
• πόσες αποφάσεις ανατρέπονται σε μια έφεση,
• πόσα είναι τα τέλη καταχώρισης μιας έφεσης,
• πώς συγκρίνονται με άλλες ευρωπαϊκές χώρες,
• πόσες αποφάσεις αφορούν μικρά ποσά,
• ποιο θα ήταν το λειτουργικό όριο για το τι εστί μικρό ποσό,
• ποιο είναι το κόστος υποδομής ακρόασης μιας έφεσης, δηλαδή τί κοστίζει στον φορολογούμενο πολίτη το να έχουμε ένα δικαστή, ένα στενογράφο, έναν κλητήρα, μια αίθουσα για τις εφέσεις.

Παρόλο που η σκοπιμότητα της υπουργού να ζητήσει τα συγκεκριμένα στοιχεία και όχι άλλα υποδηλώνει και τη λανθασμένη κατεύθυνση προς την οποία κινούνται οι εισηγήσεις της – για παράδειγμα το κριτήριο για το κατά πόσο θα επιτραπεί μια έφεση είναι οι πιθανότητες επιτυχίας και όχι το ύψος της απαίτησης – εντούτοις ορθά θεωρεί ότι η λήψη στατιστικών στοιχείων είναι απαραίτητη πριν τη διαμόρφωση της όποιας πρότασης.

Η υπουργός θα έπρεπε να ξέρει ότι κάποια από τα στοιχεία που ζήτησε, όπως ο αριθμός των υποθέσεων που προχωρούν σε έφεση, ο αριθμός των εφέσεων που δικάζονται, ο χρόνος που παίρνει να δικαστεί μια έφεση και τα τέλη καταχώρισης έφεσης, τα έχει ήδη στη διάθεσή της, στο υπουργείο της, αφού δόθηκαν σε αυτό στο πλαίσιο της μελέτης της δικαστικής μεταρρύθμισης. Τα υπόλοιπα στοιχεία όμως, είτε δεν υπάρχουν είτε δεν είναι δυνατόν να ληφθούν από τους Πρωτοκολλητές.

Μια ανάλυση για το ποσοστών εφέσεων που πετυχαίνουν υπάρχει, αλλά αυτή ετοιμάστηκε από το Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Κύπρου, όχι το Πρωτοκολλητείο του Ανωτάτου, αφού το Πρωτοκολλητείο δεν έχει δυνατότητα να διεξάγει τέτοιες μελέτες. Όπως και δεν διατηρεί στοιχεία ως προς τα τέλη καταχώρισης έφεσης άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ούτε και τα Πρωτοκολλητεία των Δικαστηρίων έχουν είτε το κατάλληλο προσωπικό είτε την κατάρτιση για να προβούν σε συγκριτική μελέτη ως προς τη διαδικασία έφεσης σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, την ανάλυση του κόστους ανά έφεση περιλαμβανομένου και του κόστους της αίθουσας, ή την αξιολόγηση ως προς του τι είναι το «λειτουργικό όριο» για το «τι εστί μικρό ποσό».

Το πρόβλημα της αδυναμίας εξασφάλισης τέτοιων στοιχείων, όμως, είναι καλά γνωστό αφού συνδέεται με την πλήρη έλλειψη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού διοίκησης των Δικαστηρίων μαζί με τις αναγκαίες υποδομές που επιτρέπουν, μεταξύ άλλων, τη συλλογή τέτοιων στοιχείων. Οι οποίες ελλείψεις αποτέλεσαν και ένα από τα κύρια αντικείμενα της έκθεσης των εμπειρογνωμόνων του Ιnstitute of Public Administration (ΙΡΑ) της Ιρλανδίας του Μαρτίου 2018, οι οποίο ανέλαβαν να αξιολογήσουν το σύστημα απονομής δικαιοσύνης της Κύπρου.

Στην έκθεσή τους, οι Ιρλανδοί εμπειρογνώμονες συνόψισαν την τραγική κατάσταση που επικρατεί στην Κύπρο σε σχέση με τη διοίκηση των Δικαστηρίων ως εξής:

«There are very weak management processes and an absence of planning; lack of management information and analysis; an almost completely manual system in the registries, with little or no use of ICT; weak communication with external stakeholders and court users; poor management of courtroom and other resources; and there is a lack of structured liaison with other Ministries and Departments that provide critical supports to the courts. The problems now being experienced stem in large part from the fact that the capacity and resources do not currently exist within the system to provide sufficiently strong leadership and management, or to implement the fundamental changes now required.»

Φυσικό επακόλουθο αυτών των αδυναμιών είναι η έλλειψη αποτελεσματικής διοίκησης των δικαστηρίων και η αδυναμία λήψης αποφάσεων για αντιμετώπιση των προβλημάτων στη λειτουργία της Δικαιοσύνης όταν αυτά εμφανίζονται. Όπως και η αδυναμία συγκέντρωσης των απαραίτητων στοιχείων που επιτρέπουν τη λήψη τέτοιων αποφάσεων.

Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες του ΙΡΑ, το πρόβλημα αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα με τη δημιουργία μιας Ανεξάρτητης Δικαστικής Υπηρεσίας, η οποία να διοικείται από άτομα με εμπειρία στη διοίκηση και να επιβλέπεται από ένα ανεξάρτητο Σώμα, το οποίο θα συσταθεί με Νόμο. Με βάση την εισήγηση των εμπειρογνωμόνων, του ανεξάρτητου αυτού Σώματος θα προεδρεύει μεν ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλά αυτό θα πρέπει να έχει διευρυμένη σύνθεση, ώστε να περιλαμβάνει εκτός από δικαστές όλων των βαθμίδων και εκπροσώπους των άλλων «key stakeholders». Στο μεταξύ, και μέχρι να ψηφιστεί η σχετική νομοθεσία, οι εμπειρογνώμονες εισηγήθηκαν την εισαγωγή μιας μεταβατικής διευθέτησης που να περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός μεταβατικού Σώματος διοίκησης των Δικαστηρίων και τον διορισμό ενός Προσωρινού Διευθύνοντος Συμβούλου. Τίποτε από αυτά, μέχρι σήμερα, δεν έχει γίνει.

Η έλλειψη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού διοίκησης των Δικαστηρίων ανεξάρτητου τόσο από την υπόλοιπη δημόσια υπηρεσία όσο και από το Ανώτατο Δικαστήριο, οδήγησε τη Δικαιοσύνη στην τραγική κατάσταση που είναι σήμερα. Στην οποία θα συνεχίσουμε να επανερχόμαστε, όποιες άλλες διευθετήσεις και αν κάνουμε, μέχρι να προβούμε στη θεσμική αλλαγή που είναι αναγκαία. Εντούτοις, καμιά εισήγηση δεν έχει περιληφθεί στο πλαίσιο της δικαστικής μεταρρύθμισης για τη δημιουργία της Ανεξάρτητης Δικαστικής Υπηρεσίας. Χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε εξήγηση για αυτή την παράλειψη. Μεταρρύθμιση χωρίς αυτήν την αλλαγή δεν θα επιλύσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Δικαιοσύνη. Αποσπασματικές κινήσεις δεν έχουν αποτέλεσμα, όπως δεν είχε οποιοδήποτε αποτέλεσμα η νέα Διαταγή 30 ή η δημιουργία του Διοικητικού Δικαστηρίου. Μόνο μια συνολική αντιμετώπιση των προφανών αδυναμιών του σημερινού συστήματος θα δώσουν λύση στα προβλήματα.

Το καλύτερο που μπορεί να κάνει η υπουργός είναι να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που της δόθηκε από την Βουλή, ώστε να προωθήσει άμεσα τη δημιουργία των δυο αυτών ανεξάρτητων Σωμάτων διοίκησης των Δικαστηρίων στο όλο πλαίσιο της μεταρρύθμισης. Μέχρι τότε, η υπουργός θα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία για την εφαρμογή των μεταβατικών ρυθμίσεων που έχουν προτείνει οι εμπειρογνώμονες. Οτιδήποτε άλλο θα διαιωνίσει τα σημερινά προβλήματα και θα οδηγήσει στην ολοκληρωτική απαξίωση της Δικαιοσύνης από την κοινωνία.

The post Στις ελληνικές καλένδες οι συστάσεις του IPA appeared first on De Jure.