Γράφει: Χριστάκης Γιαννακός

Το Ανώτατο Δικαστήριο απαρτιζόμενο από τον πρόεδρό του κ. Μ. Τριανταφυλλίδη και τους Δικαστές κ.κ. Τ. Χατζηαναστασίου, Α. Λοΐζου, Γ. Μαλαχτό, Α. Λώρη, Δ. Στυλιανίδη και Γ. Πική αποδέχθηκε χτες την αίτηση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας για παροχή άδειας ποινικής δίωξης του βουλευτή Γ. Γεωργίου, από τη Λάρνακα, για τα αδικήματα πλαστογραφίας εγγράφων και χρησιμοποίησής τους.

Ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου κ. Τριανταφυλλίδης είπε ότι η άδεια δίωξης βουλευτή, βάσει του άρθρου 83(2) του Συντάγματος, δεν δίδεται από το Ανώτατο Δικαστήριο αυτόματα σε κάθε περίπτωση, αλλά πρέπει να λαμβάνονται μεταξύ άλλων υπόψη η φύση της σχετικής διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου και της βουλευτικής ασυλίας, η σοβαρότητα του αδικήματος για το οποίο ζητείται άδεια να ασκηθεί ποινική δίωξη, οι συναφείς λόγοι δημοσίου συμφέροντος, τα ιδιαίτερα περιστατικά κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης και επίσης το αν η δίωξη έχει πολιτικά ελατήρια, γιατί τούτο μπορεί να αποτελέσει λόγο άρνησης της σχετικής άδειας.

Ο κ. Τριανταφυλλίδης τόνισε ότι σε περιπτώσεις όπως η παρούσα, το Δικαστήριο μπορεί να εξετάσει μόνο κατά πόσον ενόψει των ενώπιον του στοιχείων, η δίωξη του καθ’ ου η αίτηση δικαιολογείται εκ πρώτης όψεως με βάση τον Νόμο και τα γεγονότα και όχι αν αποδεικνύεται η ενοχή του με βάση τα στοιχεία αυτά. Ο κ. Τριανταφυλλίδης πρόσθεσε ότι ένας λόγος που καθιστούσε αναγκαία την άδεια του Δικαστηρίου για ποινική δίωξη του καθ’ ου η αίτηση ήταν ότι αν τελικά βρεθεί ένοχος για τα αδικήματα που κατηγορείται, δυνατόν, βάσει των προνοιών του άρθρου 71 του Συντάγματος, να χάσει την έδρα του στη Βουλή.

Καταλήγοντας, ο κ. Τριανταφυλλίδης είπε ότι εφόσον οι σχετικές κατηγορίες αφορούν μόνο ενέργειες του καθ’ ου η αίτηση ως δικηγόρου έναντι πελάτη του και δεν αφορούν άμεσα ή έμμεσα την άσκηση των καθηκόντων του ως βουλευτή ή πολιτικού, η δίωξή του δεν έχει πολιτικά ελατήρια. Για όλους αυτούς τους λόγους η αίτηση για παροχή άδειας δίωξης του πρέπει να γίνει αποδεκτή.

Με την απόφαση του κ. Μ. Τριανταφυλλίδη συμφώνησαν οι Δικαστές Γ. Μαλαχτός και Α. Λώρης. Ο Δικαστής κ. Α. Λοΐζου αφού αναφέρθηκε στις αποφάσεις του Προέδρου του Δικαστηρίου κ. Μ. Τριανταφυλλίδη και του δικαστή κ. Γ. Πική, ανέφερε σε χωριστή απόφασή του, μεταξύ άλλων, ότι η απόφαση για τη δίωξη του καθ’ ου η αίτηση λήφθηκε από τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ο οποίος αποτελεί ανεξάρτητο αξιωματούχο βάσει του Συντάγματος και ο οποίος έχει την εξουσία κατά την κρίση του προς το δημόσιο συμφέρον να διατάσσει την ποινική δίωξη οιουδήποτε προσώπου στην Κύπρο για οποιοδήποτε αδίκημα. Ο κ. Α. Λοΐζου πρόσθεσε ότι το Δικαστήριο με βάση την συνταγματικά κατοχυρωμένη ανεξαρτησία του Γενικού Εισαγγελέα εξέτασε αν υπήρχαν στην προκειμένη περίπτωση οι προϋποθέσεις για την άρση της βουλευτικής ασυλίας του καθ’ ου η αίτηση. Ο κ. Α. Λοΐζου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στην παρούσα υπόθεση η ζητηθείσα άδεια έπρεπε να δοθεί εν όψει της σοβαρότητας και της φύσεως των αδικημάτων για την οποία ζητείται η ποινική δίωξη του καθ’ ου η αίτηση και ενόψει του γεγονότος ότι τα αδικήματα αυτά έχουν χαρακτήρα ατιμωτικό και ηθικής αισχρότητας.

Εφόσον δε σε περίπτωση καταδίκης του καθ’ ου η αίτηση η έδρα του στη Βουλή κενούται, βάσει του άρθρου 71 του Συντάγματος, δεν δικαιολογείται οιαδήποτε καθυστέρηση στην εκδίκαση των αδικημάτων για τα οποία ο Γενικός Εισαγγελέας προτίθεται να προβεί στην ποινική δίωξη του καθ’ ου η αίτηση.

Ο Δικαστής κ. Δ. Στυλιανίδης συμφώνησε με την απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου κ. Μ. Τριανταφυλλίδη και πρόσθεσε: «Η κοινοβουλευτική ασυλία που διασφαλίζεται από το Σύνταγμα δεν είναι προσωπικό δικαίωμα του βουλευτή, αλλά αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα του Σώματος με σκοπό να ασκεί ανεμπόδιστα τη λειτουργία του. Δεν είναι αναγκαία απόφαση του αιτητή ότι η άρση της ασυλίας είναι προς το δημόσιο συμφέρον. Ο μόνος κριτής επί του θέματος είναι το Ανώτατο Δικαστήριο. Η ευθύνη για την τελική απόφαση εναπόκειται στο Δικαστήριο μετά την εξέταση των ενώπιον του στοιχείων. Άδεια για δίωξη με κανέναν τρόπο δεν επηρεάζει τις εξουσίες του ποινικού Δικαστηρίου. Οι νόμοι που διέπουν την ποινική δίωξη και την ποινική δίκη που ακολουθεί όταν παραχωρηθεί άδεια, είναι οι ίδιοι που εφαρμόζονται σε μια συνηθισμένη ποινική διαδικασία. Η παρούσα υπόθεση δεν είναι υπόθεση πολιτικής καταδίωξης. Είμαι ικανοποιημένος ότι δεν υπάρχουν πολιτικά ελατήρια παρά τις οποιεσδήποτε επιπτώσεις που πιθανόν να υπάρξουν στην πολιτική σταδιοδρομία του καθ’ ου η αίτηση ή του πολιτικού του κόμματος -τέτοιες επιπτώσεις αν υπάρξουν δεν ενδιαφέρουν το Δικαστήριο. Λαμβάνω υπόψη μου τη φύση των αδικημάτων. Είναι τελείως άσχετα με τις δραστηριότητες του καθ’ ου η αίτηση ως μέλους της Βουλής. Τα αδικήματα είναι σοβαρά∙ πράγματι καταδίκη συνεπάγεται κένωση της θέσης του και τερματισμό της βουλευτικής του θητείας. Δεν είναι σκοπός της πρόνοιας του άρθρου 83 του Συντάγματος να διατηρεί στη Βουλή πρόσωπο το οποίο δεν θα ήτο εκεί αν ο Νόμος ακολουθούσε την πορεία του».

Ο εκ των μελών του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Γεώργιος Πικής εξέδωσε χωριστή απόφαση. Ο κ. Πικής αναφέρθηκε καταρχήν στην απόφαση του επί του προδικαστικού σημείου που είχε εγερθεί κατά την έναρξη της διαδικασίας και επανέλαβε ότι κατά τη γνώμη του η αίτηση ήταν άκυρη γιατί δεν προερχόταν από αρμόδια βάσει του Συντάγματος Αρχή, δηλαδή τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Τίποτε από ότι έχω ακούσει -τόνισε ο κ. Πικής- με έχει πείσει περί του αντιθέτου, το καθήκον μου όμως επιβάλλει να προχωρήσω στην εξέταση των ουσιαστικών σημείων της αίτησης, δεδομένου ότι σε περίπτωση προδικαστικής ένστασης, τα επίδικα θέματα όπου υπάρχει διχογνωμία καθορίζονται από τη απόφαση της πλειοψηφίας. «Η σύνθεση του Δικαστηρίου παραμένει αδιάσπαστη και δεν εξαρτάται από την έκβαση προδικαστικών ενστάσεων. Ως εκ τούτου, παρά τις επιφυλάξεις μου για την εγκυρότητα της διαδικασίας, πρέπει να προχωρήσω στην εξέταση της αίτησης. Την υποχρέωση αυτή δεν έχω δικαίωμα κατά τα δικαστικά θέσμια να αποποιηθώ.»

Στη συνέχεια της απόφασής του, ο κ. Πικής ανέφερε ότι η βουλευτική ασυλία έχει τεθεί σαν προνόμιο του νομοθετικού Σώματος και για τη διασφάλιση της ελευθερίας των μέσων έκφρασης της λαϊκής θέλησης. Η ποινική διαδικασία είναι δυνατόν να επέμβει τόσο στη σύνθεση της Βουλής όσο και στην έκφραση της λαϊκής θέλησης από του βήματος της Βουλής. Συνεπώς, το Δικαστήριο στην άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας πρέπει να σταθμίζει αφενός τους κινδύνους για την αυτονομία και την κυριαρχία της Βουλής και αφετέρου το ζωτικό συμφέρον του κοινού να προσάγεται ενώπιον της Δικαιοσύνης κάθε υποτιθέμενος παραβάτης του Νόμου.

Ως κριτήρια που πρέπει να καθοδηγούν το Δικαστήριο στην άσκηση της δικαιοδοσίας του, καθορίστηκαν από τον κ. Πική τα ακόλουθα:
(α) Η φύση του αδικήματος,
(β) η σοβαρότητα του αδικήματος και,
(γ) η μη ύπαρξη πολιτικών ελατηρίων που θα έπλητταν και θα συνέτριβαν τον θεσμό της βουλευτικής ασυλίας.

Το Δικαστήριο εξάλλου δεν μπορεί να προχωρήσει στην αξιολόγηση της μαρτυρίας ούτε και των επιπτώσεών της στην ενοχή ή την αθωότητα του κατηγορούμενου. Στην προκειμένη περίπτωση, κατέληξε ο κ. Πικής, από τα στοιχεία που είχαν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, συνάγεται ότι υπάρχει μαρτυρία που τείνει να συνδέσει τον καθ’ ου η αίτηση βουλευτή με τη διάπραξη σοβαρών αδικημάτων που δεν σχετίζονται με την άσκηση των βουλευτικών του καθηκόντων.

Ενόψει της φύσης των αδικημάτων αυτών και των νομικών αρχών που διέπουν το θέμα, η άρνηση χορήγησης της άδειας θα ήταν ανεπίτρεπτη γιατί θα έθετε τον βουλευτή έξω από τα όρια του Νόμου. Στην απόφαση του, ο κ. Πικής εισηγήθηκε τη θέσπιση από το Ανώτατο Δικαστήριο διαδικαστικών κανονισμών που να ρυθμίζουν την καταχώριση της αίτησης άρσης της ασυλίας και τη διαδικασία ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Οι κανονισμοί αυτοί θα πρέπει να προνοούν ότι η αίτηση υποβάλλεται από τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και πρέπει να συνοδεύεται από δήλωσή του ότι έχει εξεταστεί κάθε πτυχή της υπόθεσης και ότι η ποινική δίωξη είναι αναγκαία προς το δημόσιο συμφέρον.

Με την απόφασή του κ. Πική συμφώνησε και ο Δικαστής κ. Χατζηαναστασίου, που εξέφρασε τις ίδιες επιφυλάξεις σχετικά με την εγκυρότητα της αίτησης.

Δικηγόροι Δημοκρατίας: Λ. Λουκαΐδης, Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας και Α. Παπασάββας, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας. Δικηγόροι του καθ’ ου η αίτηση: Μ. Χριστοφίδης και Χρ. Τριανταφυλλίδης.

Σημείωση: Η απόφαση δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Τα Νέα» στις 24 Φεβρουαρίου, 1983

The post <span style='font-size: 18px;'>ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ, 1983</span><br />Απόφαση-σταθμός για τα όρια της βουλευτικής ασυλίας appeared first on De Jure.

Πρόκειται, σύμφωνα με τον κ. Ανδρέου, για πρόνοια που δεν εξυπηρετεί το κράτος Δικαίου και επιβάλλεται όπως οι βουλευτές αρνηθούν οι ίδιοι το προνόμιο και το ατομικό δικαίωμα της ασυλίας τους -για πράξεις ή παραλείψεις εκτός Βουλής- και  τροποποιήσουν το άρθρο 83(2) του Συντάγματος.

Σημειώνει δε ότι η βουλευτική ασυλία στην Κύπρο έχει καταστεί απόλυτη, ενώ μέσα από το νομοθετικό πλαίσιο που διαμόρφωσε η Βουλή κατοχυρώνεται η μη διαφάνεια. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο dejure, αναφέρεται στο πόθεν έσχες των πολιτικών προσώπων, στις χρηματοδοτήσεις των κομμάτων, αλλά και σε πρόνοια που εισήχθη αρχικά στον Περί Πολιτικών Κομμάτων Νόμο και διαγράφηκε μόνο κατόπιν συστάσεων της GRECO.

Διαρρήδην, ως συνήγορος του ευρωβουλευτή Δημήτρη Παπαδάκη, καταθέτει σχετικά την προσωπική του εμπειρία από τις διεργασίες του Πειθαρχικού Συμβουλίου της ΕΔΕΚ, αλλά και στην απόφανση του Δικαστηρίου στο πλαίσιο αγωγής που καταχωρίστηκε για το ζήτημα ότι τα κόμματα ελέγχονται από τη Δικαιοσύνη.

Σχολιάζοντας το πρόσφατο βίντεο του Al Jazeera τονίζει χαρακτηριστικά ότι, μετά τη δημοσιοποίηση του «η διαφθορά πλέον έχει εικόνα και ήχο» και διαμηνύει ότι κάποιοι «υποτιμούν τη νοημοσύνη μας».

The post Επεισόδιο 02 – Θεοφάνης Ανδρέου appeared first on De Jure.

Γράφει: Θεοφάνης Ανδρέου, Δικηγόρος*

Η επικεφαλίδα του άρθρου παραπέμπει ευθέως στο καίριο ερώτημα που θα μας απασχολήσει. Για να απαντήσουμε στο ερώτημά μας, θα πρέπει να αντιληφθούμε και να αναγνωρίσουμε ιστορικά ότι ο θεσμός της βουλευτικής ασυλίας γεννήθηκε και διαμορφώθηκε σε μια άλλη εποχή. Εμφανίσθηκε στο ηπειρωτικό Δίκαιο και καθιερώθηκε, αρχικώς στο γαλλικό Σύνταγμα του 1791 και μετά τη Γαλλική Επανάσταση, που κατήργησε την απόλυτη μοναρχία γκρεμίζοντας το φεουδαρχικό σύστημα και αντικαθιστώντας το με το δημοκρατικό.

Στη συνέχεια εισήχθη και στα Συντάγματα των άλλων κρατών, την εποχή που αντιπροσωπευτική δημοκρατία έκανε τα πρώτα της ασταθή βήματα. Στην Ευρώπη τότε, όπως είναι γνωστό, επιβίωναν ακόμα πολλά και ισχυρά κατάλοιπα του παλαιού καθεστώτος, τα οποία επιδίωκαν καθημερινώς να υπονομεύσουν τη νεαρή αστική δημοκρατία. Τα κοινοβούλια, εκπροσωπώντας πια όλες τις κοινωνικές τάξεις, αποτελούσαν τον κύριο αντίπαλο αυτών των δυνάμεων. Έπρεπε, επομένως, να θωρακιστεί θεσμικά το ίδιο το Σώμα των κοινοβουλευτικών αντιπροσώπων και των μελών του κατά των επιβουλών αυτής της προέλευσης. Η αυτονομία και το σύστημα των ασυλιών των μελών του ήταν οι βασικότεροι θεσμοί αυτής της θωράκισης. Όσον αφορά, ειδικότερα, τις βουλευτικές ασυλίες, είναι φανερό ότι η έκταση και η φύση τους συνδέονταν με το κλίμα εκείνο των κινδύνων επιβουλής της ομαλής λειτουργίας της Βουλής.

Το ίδιο το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και συγκεκριμένα το άρθρο 83(1) του Συντάγματος προβλέπει ρητά ότι οι βουλευτές δεν υπόκεινται σε ποινική δίωξη και δεν ευθύνονται αστικά ένεκα οποιασδήποτε γνώμης που εκφράζουν ή ψήφου που δίδουν στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Αυτή η πρόνοια παραπέμπει ξεκάθαρα σε ασυλία των βουλευτών σχετικά με τη δραστηριότητά τους κατά την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων στη Βουλή.

Αποκλείεται όχι μόνο η σύλληψη και η φυλάκιση, αλλά και κάθε ανακριτική πράξη, όπως η απαγγελία κατηγορίας ή η κλήση προς απολογία.

Συνεπώς, είναι φανερό ότι ο σκοπός της πρόνοιας αυτής είναι η προστασία του προσώπου του βουλευτή από κάθε μορφή, άμεση ή έμμεση, ποινικής ή αστικής δίωξής του που θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερίας έκφρασής του. Στην ουσία, εξασφαλίζει στον βουλευτή την απρόσκοπτη άσκηση των καθηκόντων του, την καλύτερη εκπλήρωση του λειτουργήματός του και την πλήρη ελευθερία του λόγου του, η οποία πρέπει να είναι αδέσμευτη από εκτός Βουλή επιρροές.

Το άρθρο 83(2) του Συντάγματος προβλέπει περαιτέρω ότι οι βουλευτές δεν υπόκεινται σε οποιαδήποτε δίωξη, σύλληψη ή φυλάκιση κατά τον χρόνο που είναι βουλευτές, εκτός εάν δοθεί άδεια από το Ανώτατο Δικαστήριο. Συνεπώς, από τη γενικότητα με την οποία είναι διατυπωμένη η διάταξη προβλέπεται, επιπρόσθετα από το άρθρο 83(1), μια περαιτέρω ειδική προστασία των βουλευτών που αφορά γενικότερα ποινικές διώξεις που θα ήταν δυνατόν να ασκηθούν εναντίον τους και που αναφέρονται σε δραστηριότητές τους που δεν σχετίζονται με την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων. Κατά συνέπεια, αποκλείεται όχι μόνο η σύλληψη και η φυλάκιση του βουλευτή, αλλά και κάθε ανακριτική πράξη στρεφόμενη κατά του προσώπου αυτού, όπως η απαγγελία κατηγορίας ή η κλήση προς απολογία. Επίσης, καλύπτει όχι μόνο αδικήματα που θα τελέσει κατά τη διάρκεια της βουλευτικής περιόδου, αλλά και για εκείνα που είχε ενδεχομένως διαπράξει προς της έναρξης της περιόδου, είτε ήταν είτε δεν ήταν βουλευτής και για τα οποία οι καταδιωκτικές ενέργειες αρχίζουν εντός της βουλευτικής περιόδου.

Η ανάγκη για διαφάνεια και ανανέωση προβάλλουν ως οι πρωταρχικοί στόχοι για τη δημιουργία μιας σύγχρονης δημοκρατίας

Στη δική μας περίπτωση, είναι έκδηλο ότι το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας του 1960 εκαλείτο, υπό τις συνθήκες έκρυθμες καταστάσεις που επικρατούσαν τότε, να θωρακίσει θεσμικά και απόλυτα όλους τους βουλευτές, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, με απώτερο σκοπό την εύρυθμη λειτουργίας της Δημοκρατίας και το κοινό και δημόσιο συμφέρον. Ως εκ τούτου, ορθά και επιβεβλημένα με τα τότε δεδομένα συμπεριλαμβάνει ασυλία βουλευτών και, μάλιστα, σε τέτοιο απόλυτο βαθμό.

Το ερώτημα συνεπώς το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει είναι το εξής: Τι εξυπηρετεί σήμερα η ασυλία σε ποινικές διώξεις βουλευτών αναφορικά με δραστηριότητές τους που δεν σχετίζονται με την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων; Έχοντας λοιπόν κατά νου όλα τα ανωτέρω, γεννάται αυτόματα το ερώτημα που παραπέμπει στον τίτλο του άρθρου, απάντηση η οποία επιβάλλεται να είναι αρνητική.

Στις μέρες μας, όπου έχουμε σαφείς και ασφαλείς θεσμούς, με ξεκάθαρους ρόλους και με το κράτος μας ενταγμένο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ανάγκη για διαφάνεια και ανανέωση προβάλλουν ως οι πρωταρχικοί στόχοι για τη δημιουργία μιας σύγχρονης δημοκρατίας. Πυρήνας της πρέπει να είναι η ίση μεταχείριση των πολιτών της και οι εκπρόσωποί της πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουν ότι δεν έχουν ανάγκη προνομιακής μεταχείρισης. Οι βουλευτές επιβάλλεται να επιδιώξουν την ανάπτυξη ενός κλίματος ελευθερίας, διαφάνειας και ώριμης ανταλλαγής απόψεων και ιδεών. Επιβάλλεται να αρνηθούν οι ίδιοι το προνόμιο και το ατομικό δικαίωμα της ασυλίας τους για πράξεις ή παραλείψεις τους εκτός Βουλής και να τροποποιήσουν το άρθρο 83(2) του Συντάγματος.

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Πολίτης, 22 Απριλίου, 2012 (Δικαστηριακά)

The post Αναγκαία η προστασία των βουλευτών από το προνόμιο της ασυλίας; appeared first on De Jure.