Ο Τάσσος Παπαδόπουλος είναι, μέχρι σήμερα τουλάχιστον, ο μόνος από τους επτά, συνολικά, προέδρους της Κυπριακής Δημοκρατίας που έχει κληροδοτήσει στη χώρα του, στον Ελληνισμό αλλά και στην ιστορική έρευνα, ένα οργανωμένο πολιτικό Αρχείο, ογκώδες σε χρονικό εύρος, έκταση και φακέλους εγγράφων. Μια πλούσια παρακαταθήκη και μια γενναιόδωρη μεταθανάτια προσφορά, ακροτελεύτιο δείγμα του βαθύτατου πατριωτισμού που τον διακατείχε και της αταλάντευτης συνέπειας στις αρχές και στις αξίες που υπηρέτησε στον μισό αιώνα του δημόσιου βίου του.

Το τετράτομο έργο «ΤΑΣΣΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ – ΑΡΧΕΙΟ» βρίσκεται ήδη στα ράφια των μεγαλύτερων κυπριακών βιβλιοπωλείων και αποτελεί ίσως την πιο σημαντική και πιο μεγάλη έκδοση του Κέντρου Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος. Η τετράτομη αυτή έκδοση αποτελεί μια πρώτη, εκτενή εισαγωγή – για τους μελετητές και το ευρύ αναγνωστικό κοινό – στο Αρχείο του Τάσσου Παπαδόπουλου, με την ανθολόγηση δεκάδων εγγράφων (και ελάχιστων αντιπροσωπευτικών φωτογραφιών) ανά περίοδο.

Σε κάθε τόμο προτάσσονται τα βιογραφικά στοιχεία του Τάσσου Παπαδόπουλου και το Χρονολόγιο της περιόδου 1934-2008. Ακολουθούν δύο πρόλογοι, του Εκτελεστικού Διευθυντή του Κέντρου Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος και Γενικού Συντονιστή της έκδοσης, Χρύση Παντελίδη, και του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος, Πάνου Παπαδόπουλου, καθώς και εισαγωγικό σημείωμα του Επιστημονικού Διευθυντή της έκδοσης, Πέτρου Παπαπολυβίου, ο οποίος είχε και τη γενική επιμέλεια του όλου έργου. Στη συνέχεια, ο κάθε τόμος περιλαμβάνει μια εκτενή εισαγωγή από τον ερευνητή – επιμελητή και ακολουθεί η αναδημοσίευση των επιλεγμένων εγγράφων, όπως ακριβώς έχουν διασωθεί στο Αρχείο και με βάση τα διεθνή επιστημονικά πρότυπα δημοσίευσης εγγράφων.

Ο Α’ τόμος, με τίτλο «1934 – 1974, Η ΕΟΚΑ και η οικοδόμηση της Κυπριακής Δημοκρατίας» εκδίδεται με εισαγωγή/επιμέλεια του ιστορικού Χαράλαμπου Α. Αλεξάνδρου.
Ο Β’ τόμος, με τίτλο «1974 – 1991, Η Κύπρος μετά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή» εκδίδεται με εισαγωγή/επιμέλεια του ιστορικού Λυκούργου Κουρκουβέλα.
Ο Γ’ τόμος, με τίτλο «1991 – 2003, Η πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα νέα σχέδια λύσης του Κυπριακού» εκδίδεται με εισαγωγή/επιμέλεια του πολιτικού επιστήμονα και διεθνολόγου Μιχάλη Κοντού.
Τέλος, ο Δ’ τόμος με τίτλο «2003 – 2008, Η διάσωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ευρωζώνη» εκδίδεται με εισαγωγή/επιμέλεια του πολιτικού επιστήμονα Γιώργου Κέντα.

Αξίζει να τονιστεί ότι ανάμεσα στα κύρια κριτήρια της επιλογής των εγγράφων κάθε τόμου, από τη δεκαετία του αγώνα της ΕΟΚΑ μέχρι την περίοδο της προεδρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατά το 2003-2008, δεν ήταν ο «σκανδαλοθηρικός» εντυπωσιασμός, αλλά η κατά το δυνατόν πιο ολοκληρωμένη και σφαιρική απεικόνιση της πολιτικής δράσης του Τάσσου Παπαδόπουλου, ενταγμένης στην παράλληλη, ιστορία της Κύπρου και του κυπριακού ζητήματος και στο διεθνές περιβάλλον κάθε εποχής.

Η συνολική έκταση ξεπερνά τις 1650 σελίδες και το όλο έργο διατίθεται στο κοινό ως ένα ενιαίο έργο, αποτελούμενο από τέσσερις τόμους με σκληρό εξώφυλλο, μέσα σε ειδική θήκη φύλαξης και προστασίας, στην ελκυστική τιμή των 60 ευρώ.

Τέλος, σημειώνεται ότι η κυκλοφορία των τόμων αυτών σηματοδοτεί το πρώτο μεγάλο βήμα της αξιοποίησης του αρχείου του Τάσσου Παπαδόπουλου, η οποία θα συνεχιστεί με επόμενο σημαντικό ορόσημο την 1η Σεπτεμβρίου 2021, ημερομηνία κατά την οποία προγραμματίζεται το «άνοιγμα» του αρχείου για το κοινό, με βάση τη νομοθεσία και συγκεκριμένα διεθνή πρωτόκολλα, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους ερευνητές για μελέτη του μεγαλύτερου, ίσως, ψηφιοποιημένου, τεκμηριωμένου και προσβάσιμου πολιτικού αρχείου στην Κύπρο.

The post Στα ράφια η παρακαταθήκη του Τάσσου appeared first on De Jure.

Πιθανόν και εσείς να έχετε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το πολιτικό μας σύστημα δεν είναι πλέον «σταθερό», όπως σε μια συνηθισμένη δημοκρατία, (αν όχι σκανδιναβικού τύπου, ας υποθέσουμε ευρωπαϊκού τύπου) και ότι πρέπει να γίνουν κάποιες βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές. Διαφθορά, νεποτισμός, ετσιθελισμός, γενικά ένα κράτος όπου τα ατομικά συμφέροντα κυριαρχούν.

Μερικοί, μάλλον αρκετοί, πιστεύουν ότι μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματα με το να εκλέξουμε τον σωστό υποψήφιο. Είναι αφελείς. Το πρόβλημα είναι το status quo, όχι ο επόμενος «σωστός» υποψήφιος. Κάθε πέντε χρόνια, όταν ψηφίζουμε, κρατάμε τις μύτες μας και ελπίζουμε για το καλύτερο. Βασιζόμαστε στην ελπίδα και η κατάσταση γίνεται όλο και πιο ανησυχητική. Όπως το γινόμαστε… Τουρκία-του-Ερντογάν ανησυχητική.

Νομίζω ότι είναι σημαντικό να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα με ειλικρίνεια και να παραδεχτούμε ότι, όσο δύσκολο και αν είναι, θα πρέπει να αναβαθμίσουμε σοβαρά το πώς εκφράζεται η φωνή των πολιτών στο πολιτικό σύστημα της χώρας μας.

Πριν μπω σε αυτά, που νομίζω ότι είναι οι μόνες βιώσιμες προσεγγίσεις, θέλω γρήγορα να ελέγξω μαζί σας τι δεν θα λειτουργήσει, για να βεβαιωθούμε ότι δεν υπάρχει ευκολότερος τρόπος.

Ένοπλη εξέγερση όπως το 1955; Θαυμάζω το πάθος μερικών, αλλά, ας είμαστε ρεαλιστές -έχουν περάσει 200 χρόνια από τότε που μια ένοπλη επανάσταση ήταν κάπως βιώσιμη.

Ένα λαϊκό κίνημα πίσω από έναν υποψήφιο διαμαρτυρίας; Μεταξύ ψηφοφόρων που κοιτάζουν μόνο το συμφέρον τους και των διεφθαρμένων μέσων μαζικής ενημέρωσης που τον βομβαρδίζουν καθημερινά με προπαγάνδα, αυτό είναι χάσιμο χρόνου. Ακόμη και αν εκλεγεί θα αφομοιωθεί και αυτός σε σύντομο χρόνο, επειδή το σύστημα είναι στημένο να μένει μόνος.

Διαμαρτυρίες στους δρόμους; Ακόμη και αν μαζευτούν δεκάδες χιλιάδες, δεν λειτούργησε ποτέ αυτό στην Κύπρο. Αυτοί που διαδηλώνουν, δεν θα πάνε ποτέ μονολιθικά να ψηφίσουν ένα υποψήφιο ή κόμμα στις εκλογές.

Ο λόγος για τον οποίο όλα τα προηγούμενα δεν δουλεύουν είναι λόγω της μακράς, σκληρής δουλειάς αυτού που αποκαλούμε Χρήμα.

Το δεύτερο μεγαλύτερο επίτευγμα των πολιτικών ηγεσιών στην Κυπριακή Δημοκρατία, (το πρώτο είναι που έχασαν την μισή Κύπρο), είναι η συμμαχία μεταξύ πλούσιων επιχειρηματιών και αρχηγών κομμάτων που εξαργυρώνει χρήμα με πρόσβαση στην εξουσία. This is Cyprus.

Για δεκαετίες, πολλοί αρχηγοί κομμάτων μετέτρεψαν τους θεσμούς διακυβέρνησης μας σε ένα πάρε – δώσε με πλούσιους επιχειρηματίες. Ξέρετε ποιοι είναι. Και όπως, εδώ και μερικούς μήνες, ανακαλύπτει μεγάλο μέρος του πληθυσμού, αυτό είναι ένα παιχνίδι που κατέχουν πολύ καλά όλοι οι παίκτες.

Οι πλούσιοι επιχειρηματίες διαχρονικά περιμένουν υπομονετικά, ανεξάρτητα με το ποιος είναι στην εξουσία, και σήμερα έχουν καταφέρει να ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού συστήματος.
Οι εισφορές τους στα κόμματα είναι η κινητήριος δύναμη των έμμισθων των μεγάλων κομμάτων. Είδατε τις εισφορές στο κυβερνών κόμμα για το 2016-2019;

Έχουν αγοράσει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και ορίζουν τι δεν παρουσιάζετε. Πότε ήταν η τελευταία φορά που ΜΜΕ ξεσκέπασαν σκάνδαλα;

Όπου υπάρχουν θέσεις στο δημόσιο που αποφασίζουν για τα συμφέροντα τους, μέσω των αρχηγών των κομμάτων, διορίζουν και προάγουν δικούς του ανθρώπους. Μερικοί έκαναν και το πήδημα στην πολιτική.

Ουσιαστικά, σχεδόν όλα όσα δεν μας αρέσουν στην Κύπρο είναι ριζωμένα στην αρχιτεκτονική του μοιράσματος της εξουσίας στο σύστημα διακυβέρνησης μας.

Επομένως, η πρόκληση μας είναι να βρούμε μια προσέγγιση που ταυτόχρονα θα ξεπερνά τη δύναμη του χρήματος, θα αποκαθιστά επαρκώς την αποτελεσματική διακυβέρνηση για να αντιμετωπίσει τις πολλές προκλήσεις του τόπου και να το κάνει συστηματικά, για να μην ωθούμαστε σε πολιτική κρίση κάθε λίγα χρόνια.

Όταν το σκεφτείτε, ο τρόπος που εκλέγουμε αντιπροσώπους είναι ξεπερασμένος. Κάθε πέντε χρόνια οι πολίτες παίζουν αυτό το περίεργο παιχνίδι που λέγεται βουλευτικές εκλογές όπου επιλέγουν άτομα για να τους «εκπροσωπήσουν» σε μια τεράστια ποικιλία θεμάτων, κάπου στη Λευκωσία.

Συμμετέχουμε σε προεκλογικές εκστρατείες που μοιάζουν με καλλιστεία και που χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από εισφορές πλούσιων επιχειρηματιών. Με πολλή προπαγάνδα απλά για να θολώσουν τα νερά για να τεθεί σε εφαρμογή το «εγιώ στραώνω τζιαι πουλώ τζιαι εσύ άμπλεπε τζιαι ‘γόραζε», όπως τον παλιό καλό καιρό στα κυπριακά παναΰρκα.

Στη σημερινή ψηφιακή εποχή, το πιο παράλογο είναι να ζητάμε από έναν ψηφοφόρο να δεσμευτεί σήμερα ποιο κόμμα θα τον αντιπροσωπεύει για τα επόμενα πέντε χρόνια ή 60 μήνες ή 260 εβδομάδες ή τις επόμενες 1,825 ημέρες.

ΟΛΑ βασίζονται στον έλεγχο του πολιτικού παιχνιδιού από τους πολιτικούς αρχηγούς. Η έγκυρη ψήφος πάει στο κόμμα. Ο σταυρός προτίμησης είναι απλά εσωτερική μέθοδος διαμοιρασμού των βουλευτικών εδρών του κόμματος.

Το κόμμα κερδίζει βουλευτικές έδρες με τις οποίες ο αρχηγός πλειοδοτεί κάθε εβδομάδα στην σύσκεψη αρχηγών πριν την ολομέλεια.

Το κόμμα μοιράζεται την κρατική χορηγία. Για το κόμμα και τον αρχηγό, η κάθε ψήφος έχει αξία €120 ανά πενταετία. Τίποτα άλλο.

Έχουμε σωτηρία; Είμαι πεπεισμένος ότι η δημοκρατία πρέπει να ασκείται από κάτω προς τα πάνω και όχι το αντίστροφο που είναι η σημερινή κατάσταση.

Ως Έλληνες το έχουμε ξαναζήσει στην αθηναϊκή δημοκρατία του 5ο αιώνα π.χ. και ξέρουμε ότι δούλευε επειδή αρκετές χιλιάδες από αυτούς ήταν πολιτικά ενεργοί, έλεγχαν ολόκληρη την πολιτική διαδικασία και συμμετείχαν σε ένα μεγάλο ποσοστό συνεχώς στις δημόσιες υποθέσεις.

Υπάρχουν δύο τρόποι που φαίνεται ότι μπορούν να δουλέψουν. Παρουσιάζω τον πρώτο τρόπο που είναι και λιγότερο ριζοσπαστικός και υπάρχει σε όλες τις χώρες που σέβονται τους πολίτες τους. Αυτός ο τρόπος είναι με την εφαρμογή του θεσμού των δημοψηφισμάτων για τις πιο σημαντικές αποφάσεις που καλούνται να ψηφίσουν οι βουλευτές ή για νέες νομοθεσίες που θα ήθελαν οι πολίτες να εφαρμόσουν. Ένα υποχρεωτικό δημοψήφισμα θα εγκρίνει την νομοθεσία που εκπόνησαν οι πολιτικές δυνάμεις μέσα από μια δεσμευτική λαϊκή ψήφο.

Μια λαϊκή πρωτοβουλία ως δημοψήφισμα που δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να υποβάλουν προς ψήφιση νομοσχέδια που να δεσμεύουν την κυβέρνηση και τις πολιτικές δυνάμεις.

Οι μηχανισμοί για την διεξαγωγή δημοψηφισμάτων υπάρχουν.

Παναγιώτης Σαββίδης
@PanayiotisSavv1

The post Σώζεται η δημοκρατία στην Κυπριακή Δημοκρατία; appeared first on De Jure.

Γράφει: Θεοφάνης Ανδρέου, Δικηγόρος*

Η επικεφαλίδα του άρθρου παραπέμπει ευθέως στο καίριο ερώτημα που θα μας απασχολήσει. Για να απαντήσουμε στο ερώτημά μας, θα πρέπει να αντιληφθούμε και να αναγνωρίσουμε ιστορικά ότι ο θεσμός της βουλευτικής ασυλίας γεννήθηκε και διαμορφώθηκε σε μια άλλη εποχή. Εμφανίσθηκε στο ηπειρωτικό Δίκαιο και καθιερώθηκε, αρχικώς στο γαλλικό Σύνταγμα του 1791 και μετά τη Γαλλική Επανάσταση, που κατήργησε την απόλυτη μοναρχία γκρεμίζοντας το φεουδαρχικό σύστημα και αντικαθιστώντας το με το δημοκρατικό.

Στη συνέχεια εισήχθη και στα Συντάγματα των άλλων κρατών, την εποχή που αντιπροσωπευτική δημοκρατία έκανε τα πρώτα της ασταθή βήματα. Στην Ευρώπη τότε, όπως είναι γνωστό, επιβίωναν ακόμα πολλά και ισχυρά κατάλοιπα του παλαιού καθεστώτος, τα οποία επιδίωκαν καθημερινώς να υπονομεύσουν τη νεαρή αστική δημοκρατία. Τα κοινοβούλια, εκπροσωπώντας πια όλες τις κοινωνικές τάξεις, αποτελούσαν τον κύριο αντίπαλο αυτών των δυνάμεων. Έπρεπε, επομένως, να θωρακιστεί θεσμικά το ίδιο το Σώμα των κοινοβουλευτικών αντιπροσώπων και των μελών του κατά των επιβουλών αυτής της προέλευσης. Η αυτονομία και το σύστημα των ασυλιών των μελών του ήταν οι βασικότεροι θεσμοί αυτής της θωράκισης. Όσον αφορά, ειδικότερα, τις βουλευτικές ασυλίες, είναι φανερό ότι η έκταση και η φύση τους συνδέονταν με το κλίμα εκείνο των κινδύνων επιβουλής της ομαλής λειτουργίας της Βουλής.

Το ίδιο το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και συγκεκριμένα το άρθρο 83(1) του Συντάγματος προβλέπει ρητά ότι οι βουλευτές δεν υπόκεινται σε ποινική δίωξη και δεν ευθύνονται αστικά ένεκα οποιασδήποτε γνώμης που εκφράζουν ή ψήφου που δίδουν στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Αυτή η πρόνοια παραπέμπει ξεκάθαρα σε ασυλία των βουλευτών σχετικά με τη δραστηριότητά τους κατά την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων στη Βουλή.

Αποκλείεται όχι μόνο η σύλληψη και η φυλάκιση, αλλά και κάθε ανακριτική πράξη, όπως η απαγγελία κατηγορίας ή η κλήση προς απολογία.

Συνεπώς, είναι φανερό ότι ο σκοπός της πρόνοιας αυτής είναι η προστασία του προσώπου του βουλευτή από κάθε μορφή, άμεση ή έμμεση, ποινικής ή αστικής δίωξής του που θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερίας έκφρασής του. Στην ουσία, εξασφαλίζει στον βουλευτή την απρόσκοπτη άσκηση των καθηκόντων του, την καλύτερη εκπλήρωση του λειτουργήματός του και την πλήρη ελευθερία του λόγου του, η οποία πρέπει να είναι αδέσμευτη από εκτός Βουλή επιρροές.

Το άρθρο 83(2) του Συντάγματος προβλέπει περαιτέρω ότι οι βουλευτές δεν υπόκεινται σε οποιαδήποτε δίωξη, σύλληψη ή φυλάκιση κατά τον χρόνο που είναι βουλευτές, εκτός εάν δοθεί άδεια από το Ανώτατο Δικαστήριο. Συνεπώς, από τη γενικότητα με την οποία είναι διατυπωμένη η διάταξη προβλέπεται, επιπρόσθετα από το άρθρο 83(1), μια περαιτέρω ειδική προστασία των βουλευτών που αφορά γενικότερα ποινικές διώξεις που θα ήταν δυνατόν να ασκηθούν εναντίον τους και που αναφέρονται σε δραστηριότητές τους που δεν σχετίζονται με την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων. Κατά συνέπεια, αποκλείεται όχι μόνο η σύλληψη και η φυλάκιση του βουλευτή, αλλά και κάθε ανακριτική πράξη στρεφόμενη κατά του προσώπου αυτού, όπως η απαγγελία κατηγορίας ή η κλήση προς απολογία. Επίσης, καλύπτει όχι μόνο αδικήματα που θα τελέσει κατά τη διάρκεια της βουλευτικής περιόδου, αλλά και για εκείνα που είχε ενδεχομένως διαπράξει προς της έναρξης της περιόδου, είτε ήταν είτε δεν ήταν βουλευτής και για τα οποία οι καταδιωκτικές ενέργειες αρχίζουν εντός της βουλευτικής περιόδου.

Η ανάγκη για διαφάνεια και ανανέωση προβάλλουν ως οι πρωταρχικοί στόχοι για τη δημιουργία μιας σύγχρονης δημοκρατίας

Στη δική μας περίπτωση, είναι έκδηλο ότι το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας του 1960 εκαλείτο, υπό τις συνθήκες έκρυθμες καταστάσεις που επικρατούσαν τότε, να θωρακίσει θεσμικά και απόλυτα όλους τους βουλευτές, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, με απώτερο σκοπό την εύρυθμη λειτουργίας της Δημοκρατίας και το κοινό και δημόσιο συμφέρον. Ως εκ τούτου, ορθά και επιβεβλημένα με τα τότε δεδομένα συμπεριλαμβάνει ασυλία βουλευτών και, μάλιστα, σε τέτοιο απόλυτο βαθμό.

Το ερώτημα συνεπώς το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει είναι το εξής: Τι εξυπηρετεί σήμερα η ασυλία σε ποινικές διώξεις βουλευτών αναφορικά με δραστηριότητές τους που δεν σχετίζονται με την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων; Έχοντας λοιπόν κατά νου όλα τα ανωτέρω, γεννάται αυτόματα το ερώτημα που παραπέμπει στον τίτλο του άρθρου, απάντηση η οποία επιβάλλεται να είναι αρνητική.

Στις μέρες μας, όπου έχουμε σαφείς και ασφαλείς θεσμούς, με ξεκάθαρους ρόλους και με το κράτος μας ενταγμένο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ανάγκη για διαφάνεια και ανανέωση προβάλλουν ως οι πρωταρχικοί στόχοι για τη δημιουργία μιας σύγχρονης δημοκρατίας. Πυρήνας της πρέπει να είναι η ίση μεταχείριση των πολιτών της και οι εκπρόσωποί της πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουν ότι δεν έχουν ανάγκη προνομιακής μεταχείρισης. Οι βουλευτές επιβάλλεται να επιδιώξουν την ανάπτυξη ενός κλίματος ελευθερίας, διαφάνειας και ώριμης ανταλλαγής απόψεων και ιδεών. Επιβάλλεται να αρνηθούν οι ίδιοι το προνόμιο και το ατομικό δικαίωμα της ασυλίας τους για πράξεις ή παραλείψεις τους εκτός Βουλής και να τροποποιήσουν το άρθρο 83(2) του Συντάγματος.

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Πολίτης, 22 Απριλίου, 2012 (Δικαστηριακά)

The post Αναγκαία η προστασία των βουλευτών από το προνόμιο της ασυλίας; appeared first on De Jure.