Του Δημήτρη Λοχία*

Γίνεται τις τελευταίες μέρες έντονη συζήτηση αναφορικά με τους νέους κανονισμούς που εξέδωσε ο υπουργός Υγείας και ειδικότερα το ζήτημα του ούτω καλούμενου SafePass. Δεν θα ασχοληθώ με τη νομιμότητα του εν λόγω μέτρου στο παρόν άρθρο, αφού υπάρχουν διάφορες τέτοιες γνωματεύσεις και άρθρα τα οποία υπερκαλύπτουν το θέμα, αλλά με το κατά πόσο το μέτρο αυτό, αντικειμενικά, μπορεί να εφαρμοστεί ή και να ελεγχθεί από την αστυνομία ή και την οποιαδήποτε άλλη αρχή.

Ξεκινούμε από τα απλά. Η Πολιτεία, προκειμένου να διασφαλίσει την εφαρμογή των διαφόρων μέτρων προς αντιμετώπιση της πανδημίας, έχει χρησιμοποιήσει το ποινικό δίκαιο. Το άρθρο 7 του περί Λοιμοκάθαρσης Νόμου, Κεφάλαιο 260, προνοεί τα ακόλουθα:

«Πρόσωπο το οποίο παραβαίνει οποιοδήποτε από τους Κανονισμούς και/ή τα Διατάγματα που εκδίδονται βάσει του Νόμου αυτού είναι ένοχο αδικήματος και υπόκειται μετά από καταδίκη σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει το ένα (1) έτος ή σε πρόστιμο που δεν υπερβαίνει τις πενήντα χιλιάδες ευρώ (€50.000) ή και στις δύο αυτές ποινές της φυλάκισης και του προστίμου.»

Συνεπώς, άτομο το οποίο παραβαίνει διάταγμα, δηλαδή άτομο το οποίο διακινείται σε χώρους όπου επιβάλλεται η κατοχή του SafePass χωρίς να το κατέχει, διαπράττει ποινικό αδίκημα.

Είδα σχόλιο προερχόμενο από την Αστυνομία ότι πρόκειται για εξώδικο πρόστιμο και όχι ποινική διαδικασία. Αυτό αποτελεί σφάλμα. Το εξώδικο πρόστιμο εκδίδεται ως «εξώδικη ρύθμιση» ούτως ώστε να αποφευχθεί η προσαγωγή προσώπου, το οποίο εκ της πληρωμής του προστίμου αποδέχεται πως διέπραξε το αδίκημα αυτό, ενώπιον ποινικού δικαστηρίου. Και εξηγώ.

Ο περί Εξωδίκου Ρυθμίσεως Αδικημάτων Νόμος (Ν. 47(Ι)/1997) προνοεί πως όπου αστυνομικός (ή άλλος εξουσιοδοτημένος λειτουργός) θεωρεί πως πρόσωπο διαπράττει ή έχει διαπράξει αδίκημα που εμπίπτει στις διατάξεις του Νόμου, δύναται να του επιδώσει γραπτή ειδοποίηση, προσφέροντας στο πρόσωπο αυτό την ευκαιρία να απαλλαχθεί από οποιαδήποτε ενοχή αφού πληρώσει εξώδικο πρόστιμο. Βάσει της πρόσφατης τροποποίησης του εν λόγω νόμου, αδικήματα που διαπράττονται κατά παράβαση του περί Λοιμοκάθαρσης Νόμου, εμπίπτουν στις διατάξεις του (βλ. Πίνακα ΙΙΙ του Ν. 47(Ι)/1997).

Άτομο το οποίο διακινείται σε χώρους όπου επιβάλλεται η κατοχή του SafePass χωρίς να το κατέχει, διαπράττει ποινικό αδίκημα

Συνεπώς, το ότι δύναται να εκδοθεί αλλά και να πληρωθεί εξώδικο πρόστιμο που «απαλλάσσει» πρόσωπο από ενοχή, δεν σημαίνει πως δεν πρόκειται για ποινικό αδίκημα. Με απλά λόγια, θα πρέπει να έχει διαπραχθεί ποινικό αδίκημα προκειμένου να μπορεί ο αστυνομικός ή ο λειτουργός, να εκδώσει εξώδικο πρόστιμο.

Άλλο όμως είναι η διάπραξη ποινικού αδικήματος και άλλο είναι η διερεύνηση του κατά πόσον έχει διαπραχθεί ένα αδίκημα από κάποιο πρόσωπο. Με άλλα λόγια, είναι διαφορετικό να σε βλέπει αστυνομικός ή εξουσιοδοτημένος λειτουργός να βρίσκεσαι σε κάποιο εσωτερικό χώρο, π.χ. σε υπεραγορά, χωρίς να φορείς προστατευτική μάσκα και άλλο είναι να κάθεσαι σε ένα εστιατόριο και ο αστυνομικός να θέλει να μάθει κατά πόσον διαπράττεις ποινικό αδίκημα.

Παρά το γεγονός ότι ο περί Λοιμοκάθαρσης Νόμος, έχει τροποποιηθεί δια της προσθήκης του άρθρου 7Δ, που δίνει σε αστυνομικό την εξουσία να εισέρχεται σε υποστατικό όπου διεξάγεται οικονομική δραστηριότητα (που δεν είναι οικία), εάν έχει λόγο να πιστεύει πως διαπράττεται ή έχει διαπραχθεί ποινικό αδίκημα, εντούτοις, πρόσωπο που βρίσκεται σε ένα εστιατόριο και κάθεται με την οικογένειά του, για παράδειγμα, δεν δύναται να ερευνηθεί βάσει του εν λόγω άρθρου.

Στην κυπριακή έννομη τάξη, δεν επιτρέπονται οι τυχαίοι έλεγχοι (random checks). Αστυνομικός έχει την εξουσία να απαιτήσει από πρόσωπο, να παρουσιάσει δελτίο ταυτότητας, βάσει του άρθρου 76 του περί Αρχείων Πληθυσμού Νόμου του 2002. Δεν μπορεί όμως, χωρίς άλλο, να απαιτήσει το οτιδήποτε άλλο από πολίτη. Μπορεί να υποβάλει ερώτηση σε πρόσωπο που βρίσκεται σε μια καφετέρια ή σε ένα εστιατόριο, κατά πόσον κατέχει SafePass, όμως το πρόσωπο αυτό, δεν είναι υπόχρεο να απαντήσει.

Αυτό διότι έχει το ατομικό δικαίωμα της σιωπής και το δικαίωμα της μη αυτοενοχοποίησης. Μάλιστα δε, αναλόγως της περίπτωσης, ενδεχομένως να προκύπτει και θετική υποχρέωση στον αστυνομικό να ενημερώσει το πρόσωπο που ανακρίνει, ότι έχει το δικαίωμα να μην απαντήσει (βλ. σχετικά Δικαστικοί Κανόνες και απόφαση Petri v. Police (1968) 2 CLR 40).

Δεν υπάρχει θετική υποχρέωση σε πολίτη, να απαντήσει στο ερώτημα αστυνομικού κατά πόσον κατέχει το απαιτούμενο SafePass

Και ασφαλώς, δεν μπορεί να εξαχθεί, νομίμως, «εύλογη υποψία» εναντίον προσώπου που έχει ασκήσει τα δικαιώματα αυτά, τα οποία θωρακίζονται από το Άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το άρθρο 3Γ του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155. Το δε εδάφιο (3) του εν άρθρου 3Γ, δηλώνει ρητά πως η άσκηση του δικαιώματος της σιωπής και/ή της μη αυτονοενοχοποίησης, δεν χρησιμοποιείται εναντίον του ούτε θεωρείται από μόνη της απόδειξη ότι έχει διαπραχθεί ποινικό αδίκημα.

Συνάγεται από τα πιο πάνω, πως δεν υπάρχει θετική υποχρέωση σε πολίτη, να απαντήσει στο ερώτημα αστυνομικού ή/και λειτουργού, ως προς το κατά πόσον κατέχει το απαιτούμενο SafePass, αφού στην ουσία και στο αποτέλεσμα, το ερώτημα αυτό συνεπάγεται με ερώτηση κατά πόσον το πρόσωπο αυτό διαπράττει ποινικό αδίκημα.

Ούτε βέβαια και δύναται να ερευνηθεί το πρόσωπο αυτό από τον αστυνομικό, αφού η εξουσία του να προβαίνει σε ελέγχους/έρευνες, αντλείται από τον περί Αστυνομίας Νόμο του 2004 και συγκεκριμένα το άρθρο 28(1), το οποίο ορίζει πως αστυνομικός δύναται να ανακόπτει, κατακρατά και να ερευνά πρόσωπο για το οποίο έχει εύλογη υποψία ότι ενέχεται στη διάπραξη αδικήματος. Το κατά πόσον ένα άτομο το οποίο απλώς κάθεται σε κάποιο χώρο εστίασης με την οικογένειά του, περνά τον πήχη της (αντικειμενικής πάντοτε) εύλογης υποψίας, προκειμένου να νομιμοποιεί την κατακράτηση και έρευνά του, είναι επιεικώς, αμφισβητήσιμο.

Και όλα αυτά, χωρίς να υπεισέρχομαι σε θέματα προσωπικών δεδομένων, αποκάλυψης ιατρικής εξέτασης/εμβολιασμού και ακόμα, σε περίπτωση που τεθεί σε λειτουργία εφαρμογή σε κινητά με QR code, η νομιμότητα έρευνας σε κινητό τηλέφωνο.

Εν κατακλείδι, λοιπόν, προσωπικά διατηρώ ισχυρές επιφυλάξεις ως προς το πώς και αν μπορεί να εφαρμοστεί ή/και να ελεγχθεί το μέτρο του SafePass, υπό το φως του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τις εξουσίες της Αστυνομίας για διερεύνηση ποινικών αδικημάτων. Εκτός ιδιάζουσας περίπτωσης, όπου αστυνομικός έχει κάπως, αποκτήσει πληροφορία ή μαρτυρία πως συγκεκριμένο πρόσωπο διακινείται σε χώρο όπου απαιτείται SafePass, χωρίς να το κατέχει, αδυνατώ να σκεφτώ πώς θα ήταν νόμιμος ο οποιοσδήποτε έλεγχος και κατ’ επέκταση, η οποιαδήποτε μαρτυρία που προκύπτει εκ του ελέγχου.

Καταληκτικά, πιστεύω πως το μέτρο αυτό αποτελεί προπέτασμα καπνού, με στόχο την ώθηση του κόσμου να εμβολιαστεί. Κατά την άποψή μου, ο μόνος τρόπος για να βγούμε από την πανδημία και τα μέτρα, είναι ο μαζικός εμβολιασμός. Ωστόσο, σέβομαι την αντίθετη άποψη και θα υπερασπίζομαι το δικαίωμα κάποιου (νοουμένου ότι δεν επικαλείται φόβους κατασκοπίας από τον Bill Gates), να μην εμβολιαστεί υποχρεωτικά. Παρά ταύτα, θα προτιμούσα να βλέπω την κυβέρνηση να πείθει τον κόσμο με επιχειρήματα από αξιόπιστους επιστήμονες, και όχι αυτούς που απαρτίζουν την «επιδημιολογική ομάδα», η οποία το μόνο που έχει καταφέρει είναι να την αγνοεί η ίδια η κυβέρνηση που την συγκρότησε. Αντ’ αυτού όμως, βλέπουμε για ακόμη μια φορά το κούνημα του δακτύλου και την απειλή αυστηρότατων κυρώσεων.

Δικηγόρος, Μέλος
Επιτροπής Ποινικού Δικαίου
Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου

The post «SafePass» και αστυνομικός έλεγχος: Μπορεί να εφαρμοστεί; appeared first on De Jure.

Του Σάββα Ζαννούπα*

Σήμερα έφυγε από τη ζωή ο δημοσιογράφος Αλέκος Κωνσταντινίδης. Δεν έτυχε να τον γνωρίσω. Διάβαζα όμως κατά καιρούς τα άρθρα του. Κατά κανόνα δεν συμφωνούσα με τα λεγόμενά του. Πλην όμως οφείλω να του αναγνωρίσω ότι αυτά που έλεγε τα πίστευε και τα υποστήριζε με πάθος. Μη διστάζοντας να τα βάλει ακόμα και με αυτούς από τους οποίους ζητούσε να του απονέμουν Δικαιοσύνη.

Η Πολιτική Έφεση Αρ. 6487, ημερομηνίας 21.06.1983, (Alecos Constantinides v Ekdotiki Eteria Vima Ltd and Others), παραμένει μέχρι και σήμερα η μοναδική στα κυπριακά χρονικά όπου το Εφετείο αρνήθηκε να ακούσει διάδικο λόγω της έντονης κριτικής που άσκησε στο Δικαστήριο. Παραθέτω απόσπασμα της Πολιτικής Έφεσης Αρ. 6487, όπως αυτό μεταφράστηκε στην Ποινική Έφεση Αρ. 56/2009, ημερομηνίας 08.10.2009, (Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν Ανδρέα Ευσταθίου):
«Εκείνο που έκαμε ο εφεσείων, είναι να ζητήσει την παρέμβαση μας κατ’ έφεση για την επικράτηση των δικαιωμάτων του ενώ αμφισβητεί τη διάθεση του Δικαστικού Σώματος να απονείμει δικαιοσύνη. Ένας διάδικος δεν μπορεί να ζητά την παρέμβαση του Δικαστηρίου προς το συμφέρον της δικαιοσύνης ενώ αμφισβητεί την αμεροληψία των Δικαστηρίων. Επειδή, ένα διεφθαρμένο δικαστικό σώμα δεν αποδίδει δικαιοσύνη σύμφωνα με το Νόμο αλλά δικαιοσύνη με σκοπιμότητα.»

Και πιο κάτω στην ίδια απόφαση.

«Έχουμε εξετάσει την υπόθεση με πολύ μεγάλη προσοχή, πολύ περισσότερο επειδή είναι η πρώτη του είδους της που έρχεται ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Είμαστε ομόφωνα της γνώμης ότι η άσκηση από τον εφεσείοντα του θεσμοθετημένου δικαιώματος έφεσης, ενώ αμφισβητεί την αμεροληψία του Δικαστικού Σώματος κατά τον τρόπο που εκτέθηκε πιο πάνω, συνιστά βαριά κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας. Επομένως, εκτός αν ο εφεσείων πρώτα αποκαταστήσει το κύρος του Δικαστηρίου, θα ήταν κατάχρηση εκ μέρους του να επικαλείται τις εξουσίες του να αποδώσει δικαιοσύνη στην υπόθεση. Αν είμαστε ανίσχυροι να ενεργήσουμε κάτω από αυτές τις περιστάσεις, η εξουσία των Δικαστηρίων θα εξουδετερωνόταν. Κατά την απόφαση μας η έφεση πρέπει να ανασταλεί.»

Η Πολιτική Έφεση Αρ. 6487 ουδέποτε εκδικάστηκε, μιας και το Εφετείο ανέμενε μέχρι και σήμερα από τον μ. Αλέκο Κωνσταντινίδη να αποκαταστήσει το κύρος του Δικαστηρίου.

Η ιστορία της υπόθεσης γράφτηκε σήμερα με τον θάνατο του Αλέκου Κωνσταντινίδη. Αυτό το οποίο όμως απέμεινε να αποκαταστηθεί, είναι το κύρος της Δικαιοσύνης. Μια Δικαιοσύνη που στον 21ο αιώνα θα πρέπει να έχει τη δύναμη και το σθένος να απορροφά τους κραδασμούς ενός δυσαρεστημένου πολίτη, και να μπορεί μέσα από τις οποιεσδήποτε συνθήκες να απονέμεται ακόμα και σε αυτούς που με τα λεγόμενά της την αδικούν. Γιατί στο τέλος της ημέρας, για να λειτουργήσει σωστά η Δικαιοσύνη, δεν πρέπει να είναι μόνο τυφλή. Πρέπει να είναι και κουφή.

*Δικηγόρος,
Πρόεδρος Δικηγορικού
Συλλόγου Πάφου

The post Η Δικαιοσύνη που δεν ήρθε ποτέ για τον Αλέκο Κωνσταντινίδη appeared first on De Jure.

Του Κώστα Κληρίδη, τέως Γενικού Εισαγγελέα

Έχω αποχωρήσει από τη θέση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας στις 26 Ιουνίου 2020, έχοντας εκτίσει μια δύσκολη θητεία που διάρκεσε κάτι λιγότερο από επτά χρόνια. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου, είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω εκ του σύνεγγυς, τη φύση την έκταση και το πραγματικό πρόσωπο της διαφθοράς και της διαπλοκής στον τόπο μας.

Για τους σκοπούς της σύντομης αυτής ομιλίας, θα αποφύγω να ασχοληθώ με τα συνήθη και τετριμμένα θέματα που συνήθως απασχολούν, όπως είναι οι ορισμοί, τι σημαίνει διαφθορά, τι σημαίνει διαπλοκή, ποιές είναι οι μεταξύ τους διαφορές κλπ. Θα ασχοληθώ με την ουσία του πράγματος και ιδιαίτερα με κάποιες πρακτικής φύσεως δικές μου διαπιστώσεις, που εκπηγάζουν από το πρόσφατο πέρασμα μου από τη Νομική Υπηρεσία, όπου είχα την ευκαιρία να ασχοληθώ και να αφιερώσω πολύ χρόνο και φαιά ουσία για το σοβαρό τούτο θέμα.

1. Το πρόβλημα της διαφθοράς είναι διαχρονικό και δεν είναι ασφαλώς κυπριακό φαινόμενο, ούτε εφεύρημα, αλλά πρόκειται για ένα παγκόσμιο φαινόμενο.

2. Οι διαστάσεις, η ακριβής φύση και τα αίτια της μάστιγας της διαφθοράς ποικίλλουν από κράτος εις κράτος και από εποχή σε εποχή.

3. Στην Κύπρο, οι διαστάσεις του προβλήματος είναι όντως ανησυχητικές. Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι σχεδόν σε κάθε τομέα δραστηριότητας, είτε σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης και οργανισμών δημοσίου δικαίου είτε σε επίπεδο δημοτικών και κοινοτικών αρχών, γενικά οπουδήποτε σχεδόν εμπλέκεται θέμα δημόσιου χρήματος, φωλιάζει η διαφθορά και η διαπλοκή.

4. Κατά τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο, ένας ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός δημοσίων προσώπων έχουν οδηγηθεί στο Δικαστήριο αντιμέτωποι με ποινικές κατηγορίες που σχετίζονται με διαφθορά και πλείστοι από αυτούς καταδικάστηκαν με ποινές φυλάκισης. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται και δήμαρχοι πόλεων, δημοτικοί σύμβουλοι, βουλευτές, πρόεδροι και μέλη διοικητικών συμβουλίων οργανισμών δημοσίου δικαίου, ακαδημαϊκοί τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, κυβερνητικοί ιατροί, διευθυντικά στελέχη νοσοκομείων, κοινοτάρχες και πολλά άλλα δημόσια πρόσωπα.

Αυτό το γεγονός έχει αναπόφευκτα δημιουργήσει μια ζοφερή εικόνα και αντίληψη ως προς τις πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος της διαφθοράς στον τόπο μας, γεγονός που εξηγεί άλλωστε τα πολύ υψηλά ποσοστά του πληθυσμού στις σφυγμομετρήσεις που γίνονται, όσον αφορά την αντίληψη περί της ύπαρξης διαφθοράς στη χώρα μας. Κατά την άποψή μου, η διαφαινόμενη αυτή ανησυχία των πολιτών είναι μεν δικαιολογημένη υπό τις περιστάσεις, πλην όμως δεν μπορώ να συμφωνήσω ότι αυτό είναι σημερινό φαινόμενο ή ότι η διάπραξη αδικημάτων διαφθοράς βρίσκεται σε έξαρση τα τελευταία χρόνια ή μόνο τα τελευταία χρόνια.

Oπουδήποτε σχεδόν εμπλέκεται θέμα δημόσιου χρήματος, φωλιάζει η διαφθορά και η διαπλοκή.

Είμαι πεπεισμένος ότι όπως κατά τα τελευταία χρόνια, έτσι και κατά τα προηγούμενα -αποκτήσεως δηλαδή της Κυπριακής Δημοκρατίας θα έλεγα- πρέπει να επικρατούσαν πάντοτε πολύ υψηλά ποσοστά διαφθοράς. Εκείνο το οποίο πιστεύω ότι συνέτεινε στην αύξηση των κρουσμάτων διαφθοράς που οδηγήθηκαν στα Δικαστήρια τις μέρες μας, είναι οι καλύτεροι και πιο αποτελεσματικοί ελεγκτικοί μηχανισμοί των δημοσίων εσόδων και δαπανών, είναι οι πιο βελτιωμένες ανακριτικές διαδικασίες και η αποφασιστικότητα για άσκηση διώξεων σε όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες στοιχειοθετείται μια ποινική υπόθεση, ανεξάρτητα ποιο πρόσωπο εμπλέκεται σε αυτήν.

5. Η διαφθορά και η διαπλοκή δεν πρόκειται να εκλείψουν. Υπήρξαν, υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Προσφέρεται μόνο η δυνατότητα να απαμβλυνθεί σε κάποιο ικανοποιητικό βαθμό αυτό το φαινόμενο, αλλά ας μην έχουμε αυταπάτες. Ενόσω υπάρχει η ανθρώπινη απληστία και η έφεση προς το εύκολο κέρδος, η διαφθορά δύσκολα μπορεί να χαλιναγωγηθεί και κυρίως ενόσω σε υπεύθυνες θέσεις όπου προσφέρεται η δυνατότητα διαχείρισης δημοσίου χρήματος ή η δυνατότητα λήψης αποφάσεων που επηρεάζουν με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο οικονομικά συμφέροντα, διορίζονται πρόσωπα με αλλότρια και όχι με αξιοκρατικά κριτήρια ή πρόσωπα που δεν πληρούν τα εχέγγυα της ακεραιότητας και εντιμότητας, οι συνθήκες δεν μπορούν να είναι ευοίωνες.

6. Η διαφθορά και η διαπλοκή μέσα των ετών, ακολουθώντας τη μεγάλη αυτή πορεία τους, υφίστανται μεταλλάξεις. Μεταλλάξεις τόσο στον τρόπο και στους τομείς εκδήλωσής τους όσο και στις μεθόδους διάπραξής τους. Σε καιρούς ανοχής και κάλυψης τέτοιου είδους αδικημάτων για παράδειγμα, δημόσια πρόσωπα ενεργούσαν σχεδόν απροκάλυπτα μέχρι του σημείου όπως είχαμε μαρτυρίες ενώπιον Δικαστηρίου, να διενεργούσαν παράνομες πληρωμές, παράνομες συναλλαγές με τραπεζικές επιταγές.

Σε περιόδους, όμως, που δόθηκε το αυστηρό μήνυμα του διεισδυτικού ελέγχου και της αποφασιστικότητας των διωκτικών αρχών, παρατηρήθηκε το φαινόμενο της μειωμένης διάπραξης τέτοιων αδικημάτων, αλλά με ποικίλες προφυλάξεις, αξιοποιώντας διεθνείς μεθόδους διάπραξης και κυρίως τις νέες τεχνολογικές μεθόδους. Είναι για αυτόν τον λόγο που οι ελεγκτικές και οι διωκτικές Αρχές θα πρέπει ανά πάσα στιγμή να βρίσκονται ένα τουλάχιστον βήμα μπροστά από τους εγκληματίες, τους επίδοξους εγκληματίες λευκού κολάρου και ουδέποτε να είναι ένα ή περισσότερα βήματα πίσω από αυτούς. Το επιχείρημα των ανακριτικών αρχών, που συνήθως προβάλλεται, ότι πρόκειται για πολύπλοκες και δύσκολες στην εξιχνίαση υποθέσεις δεν πρέπει να έχει ποτέ πλέον θέση στην πάταξη αυτών των εγκλημάτων.

Ενόσω σε υπεύθυνες θέσεις διορίζονται πρόσωπα με αλλότρια και όχι με αξιοκρατικά κριτήρια, οι συνθήκες δεν μπορούν να είναι ευοίωνες.

7. Οι πολέμιοι της διαφθοράς και της διαπλοκής και όσοι τυχόν αντιστέκονται στο πέρασμά τους είτε δεν τυγχάνουν της αναγκαίας στήριξης είτε γίνονται ακόμα και στόχοι επιθέσεων οι ίδιοι είτε και τα δύο μαζί. Στο σημείο τούτο θα πρέπει να αναφερθώ σε μια πολύ σημαντική επιμέρους διαπίστωση στην οποία κατέληξα από τις πρόσφατες εμπειρίες μου και η οποία δεν επιδέχεται καμιάς αμφισβήτησης. Τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά όλοι, μα όλοι, τάσσονται αναφανδόν υπέρ της με κάθε τρόπο πάταξης της διαφθοράς και της διαπλοκής και μιλώ και για πολιτικά, κομματικά στελέχη και για άλλα οργανωμένα σύνολα και για μη κυβερνητικές οργανώσεις και για απλούς πολίτες.

Αφ’ ης στιγμής όμως η πορεία της αποκάλυψης, της εξιχνίασης και της δίωξης εγγίζει οποιοδήποτε πρόσωπο ή οποιαδήποτε πρόσωπα του δικού τους ζωτικού χώρου, τότε οι διακρίσεις, τα μεγάλα λόγια και η στήριξη προς τους διώκτες, αμέσως παύουν. Σε πλείστες δε περιπτώσεις η πλήρης στήριξη προς αυτούς που μάχονται ενάντια στη διαφθορά, όχι απλώς παύει, αλλά μετατρέπεται σε ανοικτή πολεμική εναντίον τους ή σε συγκεκαλυμμένη υπόσκαψη του έργου ή και του προσώπου τους. Στον αδυσώπητο δε αυτό πόλεμο επιστρατεύονται όλα τα εις τη διάθεσή τους μέσα και οι διαθέσιμοι μηχανισμοί. Πολιτικά μέσα, οικονομικά μέσα, μέσα μαζικής ενημέρωσης. Υπάρχουν οργανώσεις, όπως για παράδειγμα μη κυβερνητικές οργανώσεις με διεθνή δικτύωση που συστάθηκαν και λειτουργούν με αποκλειστικό σκοπό την πάταξη, μείωση, απάμβλυνση της διαφθοράς και της διαπλοκής. Οργανώνουν ευκαιριακά κάποια χρήσιμα συνέδρια, σεμινάρια, ημερίδες κ.λπ. Είναι γεγονός ότι γίνονται ενημερωτικές διαλέξεις, εκδίδονται διακηρύξεις, συμπεράσματα και πορίσματα. Όταν όμως σβήσουν οι προβολείς της αίθουσας που τα φιλοξενεί, μαζί τους σβήνει και η όποια δυναμική έχει αναπτυχθεί. Υπάρχουν κρατικοί αξιωματούχοι που ως εκ της θέσης που κατέχουν και των εξουσιών που τους αποδίδονται έχουν και τη δυνατότητα και την αποφασιστικότητα να πολεμήσουν τη διαφθορά και προβαίνουν προς τούτο προς όλες τις ενδεδειγμένες ενέργειες. Ποιας στήριξης τυγχάνουν αυτοί; Πέραν από κάποιες αιρετικής φύσεως σποραδικές αναφορές από κάποιους δημοσιογράφους που τυχαίνει να μην ανήκουν σε κυκλώματα και πέραν από κάποια υποστηρικτικά σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καμιά ουσιαστική δυναμική στήριξη δεν τους παρέχεται. Για να μην αναφερθώ και στην οργανωμένη και ενορχηστρωμένη προσπάθεια υπόσκαψης του έργου και αποδόμησης της προσωπικότητάς τους από όλους εκείνους των οποίων τα συμφέροντα επηρεάζονται δυσμενώς από τις πράξεις, ενέργειες και αποφάσεις τους. Βρισκόμενοι μπροστά σε τέτοιες καταστάσεις πραγμάτων πρέπει να δεχθούμε ότι υπάρχουν ευθύνες για πράξεις ή παραλείψεις που υποθάλπουν αυτές τις καταστάσεις στους ώμους πολλών εξ ημών.

Η πιο θεμελιακή διαπίστωση στην οποία μπορώ να προβώ, ως αποτέλεσμα της επταετούς εμπειρίας μου στη Νομική Υπηρεσία του κράτους είναι η ακόλουθη και την τονίζω: Οι σοβαρότεροι παράγοντες οι οποίοι παράγουν, υποθάλπουν και διαιωνίζουν τη διαφθορά και τη διαπλοκή είναι η απάθεια, η ανοχή και η αδιαφορία των πολιτών και των οργανωμένων τους συνόλων. Δεν μπορεί να κοπτόμεθα όλοι εναντίον της διαφθοράς, να βλέπουμε και να διαπιστώνουμε τι γίνεται γύρω μας, πού γίνεται και από ποιους και να σφυρίζουμε αδιάφορα ή έστω να εγκωμιάζουμε τους πολέμιους. Δεν μπορεί να αναμένουμε τα πάντα να τα αναλαμβάνουν άλλοι, μήπως έχουμε και εμείς κάποιο κόστος. Δεν μπορεί να πιστεύουμε ότι εμείς δεν έχουμε τη δύναμη και οτιδήποτε δεν μπορούμε να κάνουμε. Είναι γεγονός ότι κάποιοι άλλοι έχουν τις εξουσίες και τη δυνατότητα να λαμβάνουν μέτρα. Χωρίς όμως την ουσιαστική και έμπρακτη στήριξη των πολιτών, χωρίς την έντονη δράση και αντίδρασή τους, τίποτα σημαντικό δεν μπορεί να επιτευχθεί. Την πραγματική δύναμη την έχει ο κόσμος. Θα πρέπει κάποτε να ορθωθεί από τον καναπέ και να αξιοποιήσει αυτήν του τη δύναμη.

Μιλώντας δε για πολίτες και για οργανωμένα σύνολα που πρέπει να αντιδρούν πιο δυναμικά και να υψώνουν φωνή έναντι κάποιων σοβαρών θεμάτων, μέσα σε αυτά περιλαμβάνω και τους δικηγόρους και τις επαγγελματικές τους οργανώσεις. Ειδικότερα δε το ανώτερο όργανο που τους εκπροσωπεί, τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο. Δεν νοείται να μην λαμβάνει ενεργό μέρος σε όσα διαδραματίζονται στην κοινωνία, στην φθορά των θεσμών, στη διαφθορά. Οφείλει ως εκπρόσωπος όλων των λειτουργών της Δικαιοσύνης να αναλαμβάνει τις ευθύνες που του αναλογούν και να συμμετέχει ενεργά στον αγώνα για την επικράτηση επιτέλους του Κράτους Δικαίου.

*Ομιλία κατά τη διάρκεια εκδήλωσης του δρα Χ. Κληρίδη στις 12 Οκτωβρίου, 2020

The post <span style='font-size: 18px;'>ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΕΩΣ Γ. ΕΙΣΑΓΓΕΛΛΕΑ</span><br />Οι επτά πληγές της διαφθοράς appeared first on De Jure.

Γράφει: Θεοφάνης Ανδρέου, Δικηγόρος*

Η επικεφαλίδα του άρθρου παραπέμπει ευθέως στο καίριο ερώτημα που θα μας απασχολήσει. Για να απαντήσουμε στο ερώτημά μας, θα πρέπει να αντιληφθούμε και να αναγνωρίσουμε ιστορικά ότι ο θεσμός της βουλευτικής ασυλίας γεννήθηκε και διαμορφώθηκε σε μια άλλη εποχή. Εμφανίσθηκε στο ηπειρωτικό Δίκαιο και καθιερώθηκε, αρχικώς στο γαλλικό Σύνταγμα του 1791 και μετά τη Γαλλική Επανάσταση, που κατήργησε την απόλυτη μοναρχία γκρεμίζοντας το φεουδαρχικό σύστημα και αντικαθιστώντας το με το δημοκρατικό.

Στη συνέχεια εισήχθη και στα Συντάγματα των άλλων κρατών, την εποχή που αντιπροσωπευτική δημοκρατία έκανε τα πρώτα της ασταθή βήματα. Στην Ευρώπη τότε, όπως είναι γνωστό, επιβίωναν ακόμα πολλά και ισχυρά κατάλοιπα του παλαιού καθεστώτος, τα οποία επιδίωκαν καθημερινώς να υπονομεύσουν τη νεαρή αστική δημοκρατία. Τα κοινοβούλια, εκπροσωπώντας πια όλες τις κοινωνικές τάξεις, αποτελούσαν τον κύριο αντίπαλο αυτών των δυνάμεων. Έπρεπε, επομένως, να θωρακιστεί θεσμικά το ίδιο το Σώμα των κοινοβουλευτικών αντιπροσώπων και των μελών του κατά των επιβουλών αυτής της προέλευσης. Η αυτονομία και το σύστημα των ασυλιών των μελών του ήταν οι βασικότεροι θεσμοί αυτής της θωράκισης. Όσον αφορά, ειδικότερα, τις βουλευτικές ασυλίες, είναι φανερό ότι η έκταση και η φύση τους συνδέονταν με το κλίμα εκείνο των κινδύνων επιβουλής της ομαλής λειτουργίας της Βουλής.

Το ίδιο το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και συγκεκριμένα το άρθρο 83(1) του Συντάγματος προβλέπει ρητά ότι οι βουλευτές δεν υπόκεινται σε ποινική δίωξη και δεν ευθύνονται αστικά ένεκα οποιασδήποτε γνώμης που εκφράζουν ή ψήφου που δίδουν στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Αυτή η πρόνοια παραπέμπει ξεκάθαρα σε ασυλία των βουλευτών σχετικά με τη δραστηριότητά τους κατά την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων στη Βουλή.

Αποκλείεται όχι μόνο η σύλληψη και η φυλάκιση, αλλά και κάθε ανακριτική πράξη, όπως η απαγγελία κατηγορίας ή η κλήση προς απολογία.

Συνεπώς, είναι φανερό ότι ο σκοπός της πρόνοιας αυτής είναι η προστασία του προσώπου του βουλευτή από κάθε μορφή, άμεση ή έμμεση, ποινικής ή αστικής δίωξής του που θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερίας έκφρασής του. Στην ουσία, εξασφαλίζει στον βουλευτή την απρόσκοπτη άσκηση των καθηκόντων του, την καλύτερη εκπλήρωση του λειτουργήματός του και την πλήρη ελευθερία του λόγου του, η οποία πρέπει να είναι αδέσμευτη από εκτός Βουλή επιρροές.

Το άρθρο 83(2) του Συντάγματος προβλέπει περαιτέρω ότι οι βουλευτές δεν υπόκεινται σε οποιαδήποτε δίωξη, σύλληψη ή φυλάκιση κατά τον χρόνο που είναι βουλευτές, εκτός εάν δοθεί άδεια από το Ανώτατο Δικαστήριο. Συνεπώς, από τη γενικότητα με την οποία είναι διατυπωμένη η διάταξη προβλέπεται, επιπρόσθετα από το άρθρο 83(1), μια περαιτέρω ειδική προστασία των βουλευτών που αφορά γενικότερα ποινικές διώξεις που θα ήταν δυνατόν να ασκηθούν εναντίον τους και που αναφέρονται σε δραστηριότητές τους που δεν σχετίζονται με την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων. Κατά συνέπεια, αποκλείεται όχι μόνο η σύλληψη και η φυλάκιση του βουλευτή, αλλά και κάθε ανακριτική πράξη στρεφόμενη κατά του προσώπου αυτού, όπως η απαγγελία κατηγορίας ή η κλήση προς απολογία. Επίσης, καλύπτει όχι μόνο αδικήματα που θα τελέσει κατά τη διάρκεια της βουλευτικής περιόδου, αλλά και για εκείνα που είχε ενδεχομένως διαπράξει προς της έναρξης της περιόδου, είτε ήταν είτε δεν ήταν βουλευτής και για τα οποία οι καταδιωκτικές ενέργειες αρχίζουν εντός της βουλευτικής περιόδου.

Η ανάγκη για διαφάνεια και ανανέωση προβάλλουν ως οι πρωταρχικοί στόχοι για τη δημιουργία μιας σύγχρονης δημοκρατίας

Στη δική μας περίπτωση, είναι έκδηλο ότι το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας του 1960 εκαλείτο, υπό τις συνθήκες έκρυθμες καταστάσεις που επικρατούσαν τότε, να θωρακίσει θεσμικά και απόλυτα όλους τους βουλευτές, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, με απώτερο σκοπό την εύρυθμη λειτουργίας της Δημοκρατίας και το κοινό και δημόσιο συμφέρον. Ως εκ τούτου, ορθά και επιβεβλημένα με τα τότε δεδομένα συμπεριλαμβάνει ασυλία βουλευτών και, μάλιστα, σε τέτοιο απόλυτο βαθμό.

Το ερώτημα συνεπώς το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει είναι το εξής: Τι εξυπηρετεί σήμερα η ασυλία σε ποινικές διώξεις βουλευτών αναφορικά με δραστηριότητές τους που δεν σχετίζονται με την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων; Έχοντας λοιπόν κατά νου όλα τα ανωτέρω, γεννάται αυτόματα το ερώτημα που παραπέμπει στον τίτλο του άρθρου, απάντηση η οποία επιβάλλεται να είναι αρνητική.

Στις μέρες μας, όπου έχουμε σαφείς και ασφαλείς θεσμούς, με ξεκάθαρους ρόλους και με το κράτος μας ενταγμένο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ανάγκη για διαφάνεια και ανανέωση προβάλλουν ως οι πρωταρχικοί στόχοι για τη δημιουργία μιας σύγχρονης δημοκρατίας. Πυρήνας της πρέπει να είναι η ίση μεταχείριση των πολιτών της και οι εκπρόσωποί της πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουν ότι δεν έχουν ανάγκη προνομιακής μεταχείρισης. Οι βουλευτές επιβάλλεται να επιδιώξουν την ανάπτυξη ενός κλίματος ελευθερίας, διαφάνειας και ώριμης ανταλλαγής απόψεων και ιδεών. Επιβάλλεται να αρνηθούν οι ίδιοι το προνόμιο και το ατομικό δικαίωμα της ασυλίας τους για πράξεις ή παραλείψεις τους εκτός Βουλής και να τροποποιήσουν το άρθρο 83(2) του Συντάγματος.

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Πολίτης, 22 Απριλίου, 2012 (Δικαστηριακά)

The post Αναγκαία η προστασία των βουλευτών από το προνόμιο της ασυλίας; appeared first on De Jure.

Γράφει: Θεοφάνης Ανδρέου, Δικηγόρος

Η ΑΡΧΗ της διαφάνειας δεν είναι μια έννοια αόριστη, αλλά αποτελεί πλέον αρχή η οποία παραπέμπει σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις των ίδιων των κρατών, των θεσμών τους και επεκτείνεται σε επαγγέλματα τα οποία σχετίζονται με εργασίες εκτεθειμένες σε πράξεις διαφθοράς, ξεπλύματος χρήματος και δωροδοκίας. Η διαφάνεια στην πράξη σημαίνει συνεχή και πλήρη πληροφόρηση των πολιτών, με την έννοια ότι πρόσωπα που αναλαμβάνουν και έχουν μία θέση ή εργασία, η οποία επηρεάζει το δημόσιο συμφέρον, είναι υποχρεωμένα και/ή συναινούν υποχρεωτικά στο να εκθέσουν σε ένα ευρύτερο έλεγχο την ιδιωτική, επαγγελματική και οικονομική τους ζωή. Η αυξημένη έκθεση στη δημοσιότητα επεκτείνει σαφώς τα όρια της θεμιτής πληροφόρησης των πολιτών για λόγους δημοσίου συμφέροντος, καθώς προάγει τη διαφάνεια του πολιτικού και δημόσιου βίου και υπηρετεί υπέρτερο δημόσιο συμφέρον.

Από την υποχρέωση λογοδοσίας ή διαφάνειας δεν θα μπορούσε συνεπώς να απουσιάζει το δικηγορικό επάγγελμα, με την έννοια ότι οι δικηγόροι και τα δικηγορικά γραφεία είναι υποχρεωμένα να εφαρμόζουν διαδικασίες καταπολέμησης του ξεπλύματος χρήματος, πράξεων δωροδοκίας, δεκασμού και συναφών πράξεων διαφθοράς.

Τίθεται ξεκάθαρα το εύλογο ερώτημα κατά πόσο υπάρχει υποχρέωση στους δικηγόρους να λογοδοτήσουν για τις υποθέσεις πολιτογράφησης που χειρίστηκαν

Στην Κύπρο υπάρχει σαφές νομικό πλαίσιο, διάσπαρτο σε αρκετούς νόμους και κανονισμούς, που υποχρεώνει την διαφάνεια και την λογοδοσία. Επίσης, έχουμε και ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι οποίοι επιβάλλουν υποχρεώσεις και προβαίνουν σε συστάσεις προς τα κράτη μέλη της ΕΕ, όπως είναι η GRECO του Συμβουλίου της Ευρώπης. Μάλιστα, το υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξεως εκπονεί μελέτες Εθνικής Στρατηγικής κατά της Διαφθοράς, με τις οποίες ρητά καθορίζει ως πρωταρχικό σκοπό της στρατηγικής της Κυπριακής Δημοκρατίας την αποκατάσταση και/ή επανατοποθέτηση της πλήρους διαφάνειας σε όλους τους τομείς.

Με βάση το τελευταίο βίντεο του Al Jazeera, εις το οποίο όλοι είδαμε και ακούσαμε παραδοχές από συγκεκριμένο μάλιστα δικηγόρο για άνομες και αθέμιτες διαδικασίες και μεθόδους σε σχέση με το σχέδιο πολιτογράφησης του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος, τίθεται ξεκάθαρα το εύλογο ερώτημα κατά πόσο υπάρχει υποχρέωση στους δικηγόρους και στα δικηγορικά γραφεία να λογοδοτήσουν για τις υποθέσεις πολιτογράφησης που χειρίστηκαν, με την έννοια να δώσουν στη δημοσιότητα, χωρίς να αναφέρουν τα ονόματα των αιτητών:

1. Τον αριθμό των υποθέσεων πολιτογράφησης που ανέλαβαν
2. Την ημερομηνία καταχώρησης των αιτήσεων και την ημερομηνία έγκρισής τους
3. Το ποσό της επένδυσης
4. Κατά πόσο υπήρχε αλλαγή του ονόματος του αιτούντα για πολιτογράφηση.

Σαφώς υπάρχει αυτή η υποχρέωση της λογοδοσίας και της διαφάνειας, το οποίο απαντά και στο ερώτημα που θέτει ο τίτλος. Άλλωστε, σύμφωνα με τον Περί Δικηγόρων Νόμο, ο ΠΔΣ, το Πειθαρχικό Συμβούλιο και το Νομικό Συμβούλιο αποτελούν τα Σώματα που ρυθμίζουν το δικηγορικό επάγγελμα στην Κύπρο. Υπάρχει επίσης το Τμήμα Εποπτικού Ελέγχου, το οποίο ασχολείται μεταξύ άλλων και με τους επί τόπου εποπτικούς ελέγχους για θέματα ξεπλύματος παράνομου χρήματος.

Εν όψει ειδικότερα των επικείμενων εκλογών για την ανάδειξη Προέδρου και μελών του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου θεωρώ ότι είναι υποχρέωση όλων των υποψηφίων πριν τις εκλογές όπως λογοδοτήσουν και δώσουν στη δημοσιότητα τα ελάχιστα στοιχεία που αναφέρονται πιο πάνω. Σε αντίθετη περίπτωση, η αρχή της διαφάνειας δεν εφαρμόζεται και μάλλον παραβιάζεται εκ των πραγμάτων. Εάν μάλιστα αναλογιστούμε ότι κάποιοι υποψήφιοι είναι συνέταιροι σε δικηγορικά γραφεία με τους ίδιους ή με τους συνέταιρους τους άμεσα συνδεδεμένους με πολιτικά κόμματα και/ή στελεχών της κυβέρνησης και της εκτελεστικής εξουσίας, η δημοσίευση των στοιχείων θα έπρεπε να ήταν επιδίωξη των ιδίων.

Θα μπορούσε, συνεπώς, να πει κάποιος ότι οι δικηγόροι προσέρχονται στις κάλπες για να αναδείξουν τους εκπροσώπους τους -οι οποίοι μάλιστα θα έχουν εκ της θέσεώς τους τον έλεγχο των διαδικασιών της διασφάλισης της διαφάνειας στο δικηγορικό επάγγελμα- χωρίς διαφάνεια και υπό συνθήκες ανασφάλειας, τις οποίες δημιούργησε δικαίως το βίντεο του Al Jazeera.

The post <span style='font-size: 18px;'>ΜΕ ΚΑΤΑΡΡΑΚΩΜΕΝΗ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΣΤΙΣ ΚΑΛΠΕΣ</span><br />Η αρχή της Διαφάνειας δημιουργεί υποχρεώσεις στους δικηγόρους; appeared first on De Jure.

Γράφει: Μιχάλης Κοντός*

Εν τούτοις, οι τοποθετήσεις αυτές είναι γεγονός και φαίνεται να απηχούν μια στάση η οποία καλλιεργείται εδώ και χρόνια στην κυπριακή κοινωνία, με την οποία διαφωνώ. Μια στάση απαξίωσης του θεσμού του στρατεύματος και, κυρίως, της κληρωτής και εφεδρικής υπηρεσίας. Η πολιτεία δεν είναι άμοιρη ευθυνών, υπό την έννοια ότι ίσως να μην έχει πράξει ό,τι είναι δυνατό προκειμένου η Εθνική Φρουρά, κυρίως η εφεδρεία, να είναι (και να δείχνει) όσο πιο αποτελεσματική γίνεται. Ας μην ξεχνάμε και το τοξικό παρελθόν της περιόδου 1967-1974, το οποίο επηρεάζει ακόμα το κυπριακό σύστημα ιδεών.

Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει ένα ιδεολογικό υπόβαθρο σε αυτή τη συζήτηση. Οι αντιλήψεις αυτές διαμορφώνονται εν πολλοίς από το ιδεολογικό φίλτρο μέσω του οποίου ο καθ’ ένας προσεγγίζει την πραγματικότητα. Η τάση αυτή, την οποία χαρακτηρίζω «στρατο-σκεπτικισμό», έχει δύο ιδεολογικές καταβολές και αντίστοιχες ιδεολογικές απολήξεις: την μαρξιστική και την φιλελεύθερη. Οι δύο αυτές μεγάλες θεωρητικές οικογένειες τείνουν να παράγουν ιδεολογήματα τα οποία, αναμειγνυόμενα με τις ιδιαιτερότητες του κυπριακού πολιτικού πεδίου, μας δίνουν με φορμαλιστικό τρόπο συγκεκριμένες απόψεις. Διεθνώς υπάρχουν και άλλες θεωρητικές οπτικές του φαινομένου (π.χ. φεμινισμός, κονστρουκτιβισμός κ.α.), χωρίς όμως ανάλογη επιρροή επί του κυπριακού συστήματος ιδεών. Προσωπικά, υποστηρίζω μια τρίτη προσέγγιση, την ρεαλιστική. Και οι τρεις αυτές οπτικές αναλύονται πιο κάτω.

Μαρξισμός: Ο στρατός ως εχθρός του λαού
και εργαλείο της άρχουσας τάξης
Η μαρξιστική προσέγγιση ξεκινά από την παραδοχή ότι ο πόλεμος είναι προϊόν του καπιταλιστικού συστήματος παραγωγής. Είτε ως εργαλείο της άρχουσας τάξης για την επιβολή των δικών της όρων παραγωγής, είτε ως εργαλείο του προλεταριάτου για την υλοποίηση της επανάστασής του, ο πόλεμος δεν απορρέει από τα εθνικά αλλά από τα ταξικά συμφέροντα. Στη σύγχρονη κοινωνία, όπου ο καπιταλισμός επικρατεί, το κράτος, ο στρατός, η εκκλησία και άλλοι παρόμοιοι θεσμοί ενεργούν ως μηχανισμοί αναπαραγωγής των καπιταλιστικών κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων. Έννοιες όπως το «εθνικό συμφέρον», η «εξωτερική απειλή» κ.α. αποτελούν εργαλεία συσπείρωσης του λαού και διαμόρφωσης των επιθυμιών του, προκειμένου να συνάδουν με τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης.

Είτε για ταξικούς, είτε για εθνικούς λόγους, ο πόλεμος αποτελεί ένα πολιτικό εργαλείο για την εξουσία

Στην Κύπρο, η προσέγγιση αυτή αναμειγνύεται με την έντονα επικριτική στάση της αριστεράς εναντίον της παρακρατικής και παραστρατιωτικής δράσης της Χούντας και της ΕΟΚΑ Β’ την περίοδο 1972-1974, η οποία κορυφώθηκε με το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 και την μεγάλη προδοσία της Κύπρου. Επιπλέον, προσδένεται στην αντίληψη ότι το κυπριακό αποτελεί κυρίως πρόβλημα συγκρουόμενων εθνικισμών, συνεπώς είναι πιθανότερο να επιλυθεί όταν επικρατήσουν μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων οι προοδευτικές εκείνες δυνάμεις που επιθυμούν την λύση και την αποστρατικοποίηση, άρα ο στρατός είναι ούτως ή άλλως αχρείαστος.

Όπως κάθε ιδεολογική οπτική, έτσι και η μαρξιστική οπτική, παρέχει χρήσιμα εργαλεία ανάλυσης της πραγματικότητας. Εν τούτοις, ούσα ιδεολογική, εξ ορισμού τείνει να παραμερίζει κάποιες πραγματικότητες οι οποίες δεν συνάδουν με το ευρύτερο ιδεολογικό της πλαίσιο. Παραδείγματος χάριν, τα κράτη του υπαρκτού σοσιαλισμού, διαχρονικά, στηρίζουν την κοινωνική και διεθνή τους επικράτηση σε έναν πανίσχυρο στρατό. Τρανό παράδειγμα η Σοβιετική Ένωση. Στις μέρες μας, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, χωρίς να έχει αποκηρύξει το σοσιαλιστικό μοντέλο οργάνωσης, στηρίζει εν πολλοίς την κοινωνική της συνοχή και την εξωτερική της ατζέντα στην ενδυνάμωση του στρατού τους. Πέραν τούτου, οι κοινωνίες ζουν διαρκώς υπό τη δαμόκλειο σπάθη της πολεμικής απειλής. Μπορεί ο πόλεμος να μην συμβαίνει συχνά, όταν όμως συμβαίνει οι συνέπειές του είναι δραματικές. Είτε για ταξικούς, είτε για εθνικούς λόγους, ο πόλεμος αποτελεί ένα πολιτικό εργαλείο για την εξουσία και, ταυτόχρονα, μια καταστροφική απειλή για τις κοινωνίες. Συνεπώς, οι τελευταίες οφείλουν να προετοιμάζονται για τα χειρότερα, διαφορετικά κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν σοβαρότατες συνέπειες.

Φιλελευθερισμός: Ο στρατός ως βαρίδι
για την ευημερία και την ανάπτυξη
Η φιλελεύθερη οπτική προτάσσει την οικονομική ευημερία ως τον βασικό στόχο, αν όχι τον αυτοσκοπό, της οργανωμένης κοινωνίας. Η οικονομική ευημερία αποτελεί συνάρτηση του βαθμού στον οποίο το άτομο έχει την ελευθερία να επιχειρεί, να συνεταιρίζεται και, γενικά, να εμπλέκεται σε δραστηριότητες παραγωγής κέρδους. Το ίδιο και τα κράτη.

Η φιλελεύθερη οπτική θεωρεί ότι η επίλυση του Κυπριακού θα δημιουργήσει ευκαιρίες επενδύσεων και ανάπτυξης

Επιπλέον, τα κράτη όσο πιο πολύ εμπλέκονται μεταξύ τους σε οικονομικές δραστηριότητες αμοιβαίου κέρδους, τόσο πιο πολύ απομακρύνονται από τον πόλεμο και την σύγκρουση. Πρόκειται για το φαινόμενο της σύνθετης αλληλεξάρτησης, μια αρκετά δημοφιλής θεωρία μεταξύ των φιλελευθέρων στοχαστών. Πέραν αυτής, οι φιλελεύθεροι τονίζουν επίσης τη σημασία των διεθνών οργανισμών ως παράγοντες ειρήνης και σταθερότητας στο διεθνές σύστημα, αλλά και το φιλελεύθερο δημοκρατικό πολίτευμα: όσο πιο πολύ εξαπλώνονται οι φιλελεύθερες δημοκρατίες στον κόσμο, τόσο πιο ειρηνικός θα γίνεται.

Στην Κύπρο, η φιλελεύθερη οπτική συνδέεται κυρίως με τις ανάγκες και τις προσεγγίσεις μερίδας της επιχειρηματικής ελίτ, η οποία θεωρεί ότι βλάπτεται από την ανάγκη τακτικής παρουσίασης των εφέδρων. Επιπλέον, θεωρεί ότι η επίλυση του Κυπριακού θα δημιουργήσει ευκαιρίες επενδύσεων και ανάπτυξης, με αποτέλεσμα να θέτει σε δεύτερη μοίρα τους όρους και τη μορφή επίλυσης του κυπριακού, κυρίως δε τη μορφή της σχέσης μας με την Τουρκία μετά τη λύση. Κατά συνέπεια, παράγει μια μοιρολατρία και μια αδιαφορία ως προς την αναγκαιότητα ύπαρξης της Εθνικής Φρουράς.

Ρεαλισμός: Ο στρατός ως μέσον
εξισορρόπησης απειλών
Στην Κύπρο ο όρος «ρεαλισμός» έχει κακοποιηθεί βάναυσα, αφού εντάσσεται συχνά στην ατζέντα του δημόσιου διαλόγου με εντελώς εσφαλμένο περιεχόμενο. Στη διεθνή βιβλιογραφία, ο όρος «ρεαλισμός» αφορά σε μια πολύ συγκεκριμένη προσέγγιση της διεθνούς πολιτικής. Μια προσέγγιση η οποία θέτει ως προμετωπίδα της την παραδοχή ότι το διεθνές σύστημα είναι άναρχο, εν τη απουσία μιας ουδέτερης δύναμης επιβολής δικαίου επί των αδικοπραγούντων κρατών, ως επίσης και τη σημασία της ισχύος, κυρίως στρατιωτικής, για την αντιμετώπιση των εξωτερικών απειλών. Σε αντίθεση με τον μαρξισμό και τον φιλελευθερισμό, ο ρεαλισμός είναι α-ιδεολογικός. Δεν στηρίζεται σε μια δεοντοκρατική προσέγγιση για το πώς πρέπει να είναι ο κόσμος (αυτό δηλαδή ακριβώς που κάνουν οι ιδεολογίες). Αντίθετα, επιχειρεί να επεξηγήσει την μηχανική του διεθνούς συστήματος, δηλαδή τους κανόνες στους οποίους υπακούουν τα κράτη όχι κατ’ ανάγκη από επιλογή, αλλά από επιβολή ή ανάγκη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο ρεαλισμός υποστηρίζει ότι οι ένοπλες δυνάμεις αποτελούν, μαζί φυσικά και με άλλους παράγοντες, βασικό συντελεστή ισχύος για τα κράτη. Τα κράτη δεν επιθυμούν τον πόλεμο, ενδεχομένως όμως να βρεθούν στον πειρασμό να τον αξιοποιήσουν ως μέσο εξυπηρέτησης των συμφερόντων τους.

Από την άλλη, τα κράτη είναι υποχρεωμένα να προετοιμάζονται εν όψει μιας πιθανής πολεμικής σύγκρουσης, όντας αβέβαια για τις προθέσεις των άλλων κρατών. Το ίδιο ισχύει τόσο για τα μεγάλα, όσο και για τα μικρά κράτη. Τα μεγάλα κράτη ενισχύονται στρατιωτικά προκειμένου να επιβάλλουν τις ηγεμονικές τους αξιώσεις, ενώ τα μικρά κράτη για να τις αποκρούσουν. Όσο πιο καλά προετοιμασμένο είναι ένα κράτος στρατιωτικά, τόσο μικρότερη είναι η πιθανότητα να αντιμετωπίσει την φρίκη του πολέμου διότι ο αντίπαλός του θα διστάσει περισσότερο να του επιτεθεί λόγω του πιθανώς υψηλού αναμενόμενου κόστους. Όσο περισσότερο ανοχύρωτο στρατιωτικά είναι ένα κράτος, τόσο μεγαλύτερος είναι ο πειρασμός της επίθεσης για τον αντίπαλό του. Αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως ειρήνη συνήθως δεν είναι το αποτέλεσμα της απουσίας στρατού, αλλά το αποτέλεσμα του φόβου του ισχυρού για το κόστος της επίθεσης. Τα κράτη επιδιώκουν την ισορροπία μέσω της εξισορρόπησης των εξωτερικών απειλών, τόσο με δικά τους (στρατιωτικά) μέσα, όσο και με άλλα μέσα, όπως π.χ. οι συμμαχίες και άλλης μορφής διεθνείς συνεργασίες.

Μπορεί η Κύπρος να αντιμετωπίζει την απειλή ενός συντριπτικά ισχυρότερου κράτους, όπως η Τουρκία, εν τούτοις υπάρχουν δυνατότητες αποτροπής διότι η Άγκυρα δεν είναι διατεθειμένη να επιτεθεί κατά της Κύπρου έναντι οποιουδήποτε κόστους. Επίσης, η Κύπρος έχει την δυνατότητα εξωτερικής εξισορρόπησης μέσω της σύνδεσης των συμφερόντων της με συμφέροντα τρίτων κρατών, υποσχόμενη έτσι σοβαρό διπλωματικό (και ίσως οικονομικό) κόστος εάν η Τουρκία επιχειρήσει επίθεση εναντίον της. Τα δεδομένα αυτά τροποποιούν ανάλογα και τις διπλωματικές επιλογές των δύο κρατών: όσο ισχυρότερος είσαι στρατιωτικά τόσο πιο εύκολα μπορείς να επιβάλεις διπλωματικά τους όρους σου. Από την άλλη, για το πιο αδύναμο κράτος, όσο πιο σοβαρή είναι η αποτρεπτική του ικανότητα τόσο απομακρύνεται το ενδεχόμενο επιβολής δυσμενών διπλωματικών όρων από τον ισχυρό.

Η αλήθεια βρίσκεται στη μεγάλη εικόνα
Έχοντας αναφέρει τα πιο πάνω, υποστηρίζουμε ότι η διατήρηση στρατιωτικών δυνάμεων δεν αποτελεί ματαιότητα, ούτε θα πρέπει να θεωρείται ως παράγοντας άσκησης κοινωνικής βίας ή καταπίεσης. Το αντίθετο: όσο υπάρχουν υγιείς δημοκρατικοί θεσμοί, ο στρατός συμβάλλει θετικά στον κοινωνικό βίο. Ούτε θα πρέπει ο στρατός να θεωρείται εχθρός της ευημερίας, αλλά ως προστάτης της. Οι κοινωνίες μπορούν να ευημερήσουν μόνο εντός των πλαισίων ενός καλά οργανωμένου κυρίαρχου κράτους, για την ύπαρξη του οποίου οι ένοπλες δυνάμεις αποτελούν παράγοντα εκ των ων ουκ άνευ. Η ρεαλιστική προσέγγιση προσφέρει ένα αξιόπιστο πλαίσιο κατανόησης αυτών των πραγματικοτήτων καθ’ ότι εντάσσει το ζήτημα μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, σε μια μεγάλη εικόνα. Εξηγεί δηλαδή επακριβώς τους κανόνες που διέπουν το διεθνές σύστημα, οι οποίοι ισχύουν από καταβολής των ανθρώπινων κοινωνιών και στην καταγραφή των οποίων πρωτοστάτησε ο Θουκυδίδης πριν από 2,5 σχεδόν χιλιετίες. Αντίθετα, ο ιδεολογικά καθοδηγούμενος «στρατο-σκεπτικισμός», κυρίως όταν περιορίζει το ζήτημα στο στενό πλαίσιο μιας μικρο-κοινωνίας, δεν έχει ανάλογη χρησιμότητα και ερμηνευτική αξία.

*Επίκουρος Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

The post Οι δύο όψεις του κυπριακού <br/>«στρατο-σκεπτικισμού» <br/>…και η ρεαλιστική απάντηση appeared first on De Jure.

Γράφει: Λάρης Βραχίμης, Δικηγόρος

Στις πρώτες δηλώσεις της στην πρωινή εκπομπή του ΡΙΚ μετά την επιστροφή των νομοσχεδίων της δικαστικής μεταρρύθμισης από τη Βουλή λόγω ελλιπούς διαβούλευσης, η υπουργός Δικαιοσύνης επιβεβαίωνε την προσήλωση του υπουργείου της στον θεσμό της διαβούλευσης. Παράλληλα, ενημέρωνε ότι συνεχίζει τις δυο πρωτοβουλίες της για επιμέρους θέματα που αφορούν στην μεταρρύθμιση: την εισαγωγή του θεσμού της άδειας για καταχώριση έφεσης και για την συνοπτική εκδίκαση των «μικροδιαφορών» μέσω της «καταχώρισης των θέσεων των μερών ηλεκτρονικά». Τις οποίες πρωτοβουλίες συνεχίζει να προωθεί χωρίς καμιά διαβούλευση ούτε καν για τα προσχήματα, παρά την κάθετη διαφωνία του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου σε σχέση με το πρώτο και τις έντονες επιφυλάξεις ως προς το δεύτερο.

Σε ό,τι αφορά στην πρώτη εισήγηση, για την άδεια καταχώρισης έφεσης, ο ΠΔΣ έχει ήδη εκφράσει και επίσημα την κάθετη διαφωνία του για λόγους αρχής. Οι λόγοι της διαφωνίας έχουν αναπτυχθεί, μεταξύ άλλων, και από τον συνάδελφο Αχιλλέα Αιμιλιανίδη στη σχετική αρθρογραφία του. Η αντίθεση των δικηγόρων συνδέεται παράλληλα και με την πεποίθηση που πηγάζει από τη μέχρι σήμερα εμπειρία ότι, ο θεσμός της απαγόρευσης καταχώρισης έφεσης χωρίς άδεια θα τύχει κατάχρησης από το Ανώτατο Δικαστήριο και θα υπονομεύσει την αρχή του κράτους δικαίου στην Κύπρο.

Σε ό,τι αφορά στη δεύτερη εισήγηση, για τις μικροδιαφορές, η όλη πρωτοβουλία κινείται σε εντελώς λανθασμένη κατεύθυνση. Στις δικαιοδοσίες του κοινοδικαίου, οι μικροδιαφορές δικάζονται συνοπτικά, όχι με τη γραπτή υποβολή θέσεων είτε αυτή γίνεται στο χαρτί είτε ηλεκτρονικά, αλλά με προφορική ακρόαση: οι διάδικοι πηγαίνουν με τους μάρτυρες τους στο Δικαστήριο την καθορισμένη μέρα και φεύγουν από το Δικαστήριο την ίδια μέρα με την απόφαση στο χέρι. Η οποία απόφαση εκδίδεται από ένα Δικαστήριο που την ίδια μέρα θα εκδώσει πολλές άλλες τέτοιες αποφάσεις. Η ιδέα μπορεί να μας τρομάζει, γιατί δεν την έχουμε εφαρμόσει ποτέ και γενικά δεν έχουμε μάθει πώς να εφαρμόζουμε αλλαγές. Αν όμως αυτή η διαδικασία εφαρμόζεται χωρίς προβλήματα στον τελευταίο νομό των ΗΠΑ ή της Νέας Ζηλανδίας, μια χαρά θα εφαρμοστεί και εδώ.

Η υπουργός, όμως, επιμένει στις εισηγήσεις της για την τελική διαμόρφωση των οποίων θεώρησε καλό να ενημερώσει ότι έχει ήδη ζητήσει από τους Πρωτοκολλητές των Δικαστηρίων τις εξής πληροφορίες:

• πόσες υποθέσεις προχωρούν σε έφεση,
• πόσες εκδικάζονται σε έφεση,
• ποια είναι η χρονική διάρκεια μέχρι να εκδοθεί η δευτεροβάθμια απόφαση,
• πόσες αποφάσεις ανατρέπονται σε μια έφεση,
• πόσα είναι τα τέλη καταχώρισης μιας έφεσης,
• πώς συγκρίνονται με άλλες ευρωπαϊκές χώρες,
• πόσες αποφάσεις αφορούν μικρά ποσά,
• ποιο θα ήταν το λειτουργικό όριο για το τι εστί μικρό ποσό,
• ποιο είναι το κόστος υποδομής ακρόασης μιας έφεσης, δηλαδή τί κοστίζει στον φορολογούμενο πολίτη το να έχουμε ένα δικαστή, ένα στενογράφο, έναν κλητήρα, μια αίθουσα για τις εφέσεις.

Παρόλο που η σκοπιμότητα της υπουργού να ζητήσει τα συγκεκριμένα στοιχεία και όχι άλλα υποδηλώνει και τη λανθασμένη κατεύθυνση προς την οποία κινούνται οι εισηγήσεις της – για παράδειγμα το κριτήριο για το κατά πόσο θα επιτραπεί μια έφεση είναι οι πιθανότητες επιτυχίας και όχι το ύψος της απαίτησης – εντούτοις ορθά θεωρεί ότι η λήψη στατιστικών στοιχείων είναι απαραίτητη πριν τη διαμόρφωση της όποιας πρότασης.

Η υπουργός θα έπρεπε να ξέρει ότι κάποια από τα στοιχεία που ζήτησε, όπως ο αριθμός των υποθέσεων που προχωρούν σε έφεση, ο αριθμός των εφέσεων που δικάζονται, ο χρόνος που παίρνει να δικαστεί μια έφεση και τα τέλη καταχώρισης έφεσης, τα έχει ήδη στη διάθεσή της, στο υπουργείο της, αφού δόθηκαν σε αυτό στο πλαίσιο της μελέτης της δικαστικής μεταρρύθμισης. Τα υπόλοιπα στοιχεία όμως, είτε δεν υπάρχουν είτε δεν είναι δυνατόν να ληφθούν από τους Πρωτοκολλητές.

Μια ανάλυση για το ποσοστών εφέσεων που πετυχαίνουν υπάρχει, αλλά αυτή ετοιμάστηκε από το Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Κύπρου, όχι το Πρωτοκολλητείο του Ανωτάτου, αφού το Πρωτοκολλητείο δεν έχει δυνατότητα να διεξάγει τέτοιες μελέτες. Όπως και δεν διατηρεί στοιχεία ως προς τα τέλη καταχώρισης έφεσης άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ούτε και τα Πρωτοκολλητεία των Δικαστηρίων έχουν είτε το κατάλληλο προσωπικό είτε την κατάρτιση για να προβούν σε συγκριτική μελέτη ως προς τη διαδικασία έφεσης σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, την ανάλυση του κόστους ανά έφεση περιλαμβανομένου και του κόστους της αίθουσας, ή την αξιολόγηση ως προς του τι είναι το «λειτουργικό όριο» για το «τι εστί μικρό ποσό».

Το πρόβλημα της αδυναμίας εξασφάλισης τέτοιων στοιχείων, όμως, είναι καλά γνωστό αφού συνδέεται με την πλήρη έλλειψη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού διοίκησης των Δικαστηρίων μαζί με τις αναγκαίες υποδομές που επιτρέπουν, μεταξύ άλλων, τη συλλογή τέτοιων στοιχείων. Οι οποίες ελλείψεις αποτέλεσαν και ένα από τα κύρια αντικείμενα της έκθεσης των εμπειρογνωμόνων του Ιnstitute of Public Administration (ΙΡΑ) της Ιρλανδίας του Μαρτίου 2018, οι οποίο ανέλαβαν να αξιολογήσουν το σύστημα απονομής δικαιοσύνης της Κύπρου.

Στην έκθεσή τους, οι Ιρλανδοί εμπειρογνώμονες συνόψισαν την τραγική κατάσταση που επικρατεί στην Κύπρο σε σχέση με τη διοίκηση των Δικαστηρίων ως εξής:

«There are very weak management processes and an absence of planning; lack of management information and analysis; an almost completely manual system in the registries, with little or no use of ICT; weak communication with external stakeholders and court users; poor management of courtroom and other resources; and there is a lack of structured liaison with other Ministries and Departments that provide critical supports to the courts. The problems now being experienced stem in large part from the fact that the capacity and resources do not currently exist within the system to provide sufficiently strong leadership and management, or to implement the fundamental changes now required.»

Φυσικό επακόλουθο αυτών των αδυναμιών είναι η έλλειψη αποτελεσματικής διοίκησης των δικαστηρίων και η αδυναμία λήψης αποφάσεων για αντιμετώπιση των προβλημάτων στη λειτουργία της Δικαιοσύνης όταν αυτά εμφανίζονται. Όπως και η αδυναμία συγκέντρωσης των απαραίτητων στοιχείων που επιτρέπουν τη λήψη τέτοιων αποφάσεων.

Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες του ΙΡΑ, το πρόβλημα αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα με τη δημιουργία μιας Ανεξάρτητης Δικαστικής Υπηρεσίας, η οποία να διοικείται από άτομα με εμπειρία στη διοίκηση και να επιβλέπεται από ένα ανεξάρτητο Σώμα, το οποίο θα συσταθεί με Νόμο. Με βάση την εισήγηση των εμπειρογνωμόνων, του ανεξάρτητου αυτού Σώματος θα προεδρεύει μεν ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλά αυτό θα πρέπει να έχει διευρυμένη σύνθεση, ώστε να περιλαμβάνει εκτός από δικαστές όλων των βαθμίδων και εκπροσώπους των άλλων «key stakeholders». Στο μεταξύ, και μέχρι να ψηφιστεί η σχετική νομοθεσία, οι εμπειρογνώμονες εισηγήθηκαν την εισαγωγή μιας μεταβατικής διευθέτησης που να περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός μεταβατικού Σώματος διοίκησης των Δικαστηρίων και τον διορισμό ενός Προσωρινού Διευθύνοντος Συμβούλου. Τίποτε από αυτά, μέχρι σήμερα, δεν έχει γίνει.

Η έλλειψη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού διοίκησης των Δικαστηρίων ανεξάρτητου τόσο από την υπόλοιπη δημόσια υπηρεσία όσο και από το Ανώτατο Δικαστήριο, οδήγησε τη Δικαιοσύνη στην τραγική κατάσταση που είναι σήμερα. Στην οποία θα συνεχίσουμε να επανερχόμαστε, όποιες άλλες διευθετήσεις και αν κάνουμε, μέχρι να προβούμε στη θεσμική αλλαγή που είναι αναγκαία. Εντούτοις, καμιά εισήγηση δεν έχει περιληφθεί στο πλαίσιο της δικαστικής μεταρρύθμισης για τη δημιουργία της Ανεξάρτητης Δικαστικής Υπηρεσίας. Χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε εξήγηση για αυτή την παράλειψη. Μεταρρύθμιση χωρίς αυτήν την αλλαγή δεν θα επιλύσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Δικαιοσύνη. Αποσπασματικές κινήσεις δεν έχουν αποτέλεσμα, όπως δεν είχε οποιοδήποτε αποτέλεσμα η νέα Διαταγή 30 ή η δημιουργία του Διοικητικού Δικαστηρίου. Μόνο μια συνολική αντιμετώπιση των προφανών αδυναμιών του σημερινού συστήματος θα δώσουν λύση στα προβλήματα.

Το καλύτερο που μπορεί να κάνει η υπουργός είναι να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που της δόθηκε από την Βουλή, ώστε να προωθήσει άμεσα τη δημιουργία των δυο αυτών ανεξάρτητων Σωμάτων διοίκησης των Δικαστηρίων στο όλο πλαίσιο της μεταρρύθμισης. Μέχρι τότε, η υπουργός θα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία για την εφαρμογή των μεταβατικών ρυθμίσεων που έχουν προτείνει οι εμπειρογνώμονες. Οτιδήποτε άλλο θα διαιωνίσει τα σημερινά προβλήματα και θα οδηγήσει στην ολοκληρωτική απαξίωση της Δικαιοσύνης από την κοινωνία.

The post Στις ελληνικές καλένδες οι συστάσεις του IPA appeared first on De Jure.

Γράφει: Λάρης Βραχίμης, Δικηγόρος

Στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα, είπε σε δηλώσεις της στην πρωινή ραδιοφωνική εκπομπή του ΡΙΚ (25.7.2020) η υπουργός Δικαιοσύνης, αναφερόμενη στην επιστροφή από τη Βουλή των νομοσχεδίων της δικαστικής μεταρρύθμισης στο υπουργείο Δικαιοσύνης, δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Πολύ ορθά το έθεσε η υπουργός. Πράγματι, στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Παράλληλα, όμως, στη Δημοκρατία, θεσμικές αλλαγές γίνονται στη βάση αρχών και όχι συναλλαγών. Σε αντίθεση με ό,τι έγινε σε σχέση με την εισήγηση αναφορικά με τις ιστορικές μεταρρυθμίσεις στη Δικαιοσύνη. Αλλιώς καταλήγεις σε αδιέξοδα, τα οποία δεν συνάδουν με τη Δημοκρατία.

Η αρχή της διάκρισης των εξουσιών προβλέπει ότι η κάθε μία από τις τρεις εξουσίες θα πρέπει να ενεργεί όταν ασκεί τις αρμοδιότητες που τις αναθέτει το Σύνταγμα, χωρίς οποιαδήποτε παρέμβαση από τις άλλες εξουσίες. Αυτή η αρχή σίγουρα αφορά τη δικαστική εξουσία κατά την εκτέλεση του δικαστικού της έργου. Ισχύει όμως εξίσου και σε σχέση με τις άλλες εξουσίες. Η δικαστική μεταρρύθμιση είναι ζήτημα που ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των άλλων δύο εξουσιών. Της εκτελεστικής, που έχει το δικαίωμα να καταρτίσει νομοσχέδια για τη μεταρρύθμιση και της νομοθετικής, που θα αποφασίσει αν θα τα εγκρίνει ή όχι.

Ο ρόλος των Δικαστηρίων σε αυτά περιορίζεται σε δυο σημεία:

Το πρώτο, αφορά στο δικαίωμα προστασίας των κεκτημένων δικαιωμάτων των μελών του. Οποιαδήποτε παρέμβαση σε αυτά τα δικαιώματα είναι ανεπίτρεπτη. Αυτό όμως αφορά στα προσωπικά κεκτημένα δικαιώματα των προσώπων που σήμερα είναι μέλη της δικαστικής υπηρεσίας, όχι γενικά στα κεκτημένα δικαιώματα του Ανωτάτου Δικαστηρίου ως μιας αφηρημένης έννοιας ή γενικά των Δικαστών, σημερινών και μελλοντικών.

Το δεύτερο, αφορά στο ζήτημα της συνταγματικότητας των όποιων νέων ρυθμίσεων. Το ζήτημα αυτό όμως θα κληθούν να το αποφασίσουν τα Δικαστήρια όταν και εφόσον εγερθεί ενώπιόν τους στο πλαίσιο του δικαστικού τους έργου. Δεν μπορούν να προκαταλάβουν την όποια απόφασή τους και, συνεπώς, δεν μπορούν να τοποθετηθούν σε θέματα που άπτονται αυτών των ζητημάτων στο πλαίσιο των συζητήσεων για τη μεταρρύθμιση.

Κατά τα άλλα, οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχουν δικαίωμα να συμμετάσχουν στη διαβούλευση ισότιμα με κάθε άλλο δικαστή, οργανωμένο σύνολο ή μεμονωμένο πολίτη. Η άποψή τους σε αυτό το ζήτημα δεν βαρύνει περισσότερο από αυτήν κάποιου άλλου. Σε μια δημόσια διαβούλευση πείθεις με τα επιχειρήματά σου, δεν επιβάλλεσαι εκ της ιδιότητάς σου.

Δεν είμαστε η πρώτη χώρα στον κόσμο που έχει προχωρήσει σε δικαστική μεταρρύθμιση. Αν κοιτάξουμε τι συνέβηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με την κατάργηση του House of Lords και την αντικατάστασή του με το Supreme Court of the UK, θα δούμε ότι εκεί προηγήθηκε εκτεταμένη διαβούλευση. Με πλήρη διαφάνεια όμως. Στην οποία συμμετείχαν και οι δικαστές του House of Lords με γραπτή εισήγηση, όχι στο πλαίσιο διαπραγμάτευσης που έδινε την εικόνα της συναλλαγής. Γραπτής εισήγησης που δημοσιεύθηκε μαζί με τις άλλες εισηγήσεις που υποβλήθηκαν, όπως συμβαίνει σε όλες τις διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης, μαζί με εισηγήσεις από magistrates και recorders από τους οποίους επίσης ζητήθηκαν οι απόψεις ισότιμα με κάθε άλλο. Στην οποία γραπτή εισήγησή τους, οι δικαστές του House of Lords εξέφρασαν πρώτα τη διαφωνία πολλών μελών τους στην κατάργηση του Δικαστηρίου, αλλά συμμετείχαν με εποικοδομητικές εισηγήσεις στη διαδικασία. Η οποία διαφωνία των Law Lords δεν θεωρήθηκε ότι αποτελούσε εμπόδιο που θα έπρεπε να υπερπηδηθεί για να ανοίξει ο δρόμος στη μεταρρύθμιση. Το House of Lords καταργήθηκε και το Supreme Court δημιουργήθηκε, παρά τη διακηρυγμένη αντίθετη άποψη των Law Lords.

Το πρόβλημα με την υποτιθέμενη διαβούλευση που έγινε σε σχέση με τη δικαστική μεταρρύθμιση είναι ακριβώς ότι αυτή είχε αδιαφανή, καθαρά διαδικαστικό και προσχηματικό χαρακτήρα. Στην πραγματικότητα η όλη διαδικασία πήρε τον χαρακτήρα της συναλλαγής στη βάση της ανάγκης προστασίας αδιευκρίνιστων συμφερόντων που δεν αφορούν την κοινωνία, όχι στη βάση αρχών.

Σε μια δημόσια διαβούλευση πείθεις με τα επιχειρήματά σου, δεν επιβάλλεσαι εκ της ιδιότητάς σου.

Αυτό αντικατοπτρίζεται από την ίδια την ποιότητα της υποτιθέμενης διαβούλευσης στην οποία έκανε αναφορά η υπουργός. Μια δημόσια διαβούλευση ξεκινά με την παράθεση από το όργανο που διεξάγει τη διαβούλευση των αρχών που αποτελούν το υπόβαθρο του όλου εγχειρήματος, την ανάλυση των στόχων που θέλει να πετύχει και την παράθεση των πιθανών τρόπων που μπορεί να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι. Στη βάση αυτών ζητείται από όσους συμμετέχουν στη διαβούλευση να απαντήσουν σε συγκεκριμένα ερωτήματα και τους δίνεται επαρκής χρόνος να καταθέσουν τις εισηγήσεις τους (το consultation paper της κυβέρνησης του ΗΒ για τη δημιουργία του Supreme Court θα το βρείτε εδώ).

Στη βάση των εισηγήσεων αυτών ετοιμάζονται οι προτάσεις του οργάνου που έκανε τη διαβούλευση, που συνοδεύονται με έκθεση στην οποία εξηγείται πώς κατέληξαν στις προτάσεις τους για νομοθετική τροποποίηση, πώς αυτές οι προσπάθειες ικανοποιούν τους στόχους που εξαρχής εξαγγέλθηκαν και πώς συνάδουν με τις αρχές που αποτελούν το υπόβαθρό της. Στην ίδια έκθεση γίνεται αναφορά στη διαβούλευση που προηγήθηκε, καταγράφονται οι διάφορες απόψεις που υποβλήθηκαν και φαίνεται ξεκάθαρα πώς η διαβούλευση επηρέασε τη διαμόρφωση των τελικών εισηγήσεων. Τίποτα από όλα αυτά δεν τηρήθηκε σε σχέση με τα συγκεκριμένα νομοσχέδια. Απολύτως τίποτα.

Συνεπώς, η αντίδραση που παρουσιάζεται από τους δικηγόρους δεν πρέπει να τρομάζει κανένα. Αντίθετα, είναι απόδειξη ότι τα υγιή αντανακλαστικά της κοινωνίας μας εξακολουθούν να λειτουργούν. Θα δούμε τελικά αν σε αυτή την περίπτωση θα επικρατήσει το ορθό. Διαφορετικά, θα πρέπει να δεχτούμε ότι αν στις Δημοκρατίες δεν υπάρχουν αδιέξοδα, τότε κάτι δεν πάει καλά με τη δική μας ώστε να έχουμε βρεθεί εγκλωβισμένοι σε ακόμα ένα αδιέξοδο, αδυνατώντας για άλλη μια φορά να δώσουμε στην κοινωνία τη λύση που δικαιούται και αναμένει στα προβλήματα που ταλανίζουν τη Δικαιοσύνη.

The post Θεσμικές αλλαγές στη βάση αρχών και όχι συναλλαγών appeared first on De Jure.

Γράφει: Μιχάλης Κοντός*

Μία πανδημία, ή μία επιδημία εκτεταμένη σε τοπική ή εθνική κλίμακα, αποτελούν φαινόμενα που ανατρέπουν τον τρόπο ζωής των επηρεαζομένων. Ο φόβος του θανάτου και το ένστικτο της αυτοπροστασίας δημιουργούν αλυσιδωτές επιδράσεις στα κοινωνικά σύνολα, ενώ οι μαζικές απώλειες ζωών και τα μέτρα προστασίας ανατρέπουν τα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά δεδομένα. Αναπόφευκτα, αυτές οι επιδράσεις έχουν αντίκτυπο και στα τοπικά ή εθνικά πολιτικά συστήματα, ενίοτε δε και στο ευρύτερο διεθνές σύστημα. Ιστορικά, έχουν καταγραφεί ενδιαφέρουσες επιδράσεις αυτού του είδους, με συνέπειες μεγάλης κλίμακας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι επιπτώσεις των πανδημιών/επιδημιών διακρίνονται σε άμεσες και έμμεσες.

Ένα παράδειγμα άμεσης επίπτωσης εντοπίζεται στην Αρχαία Αθήνα. Η επιδημία που ξέσπασε (κατά πάσα πιθανότητα επρόκειτο για ένα είδος πανώλης) κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου (431-404 π.Χ.) προκάλεσε σημαντικό, άμεσο αντίκτυπο στην αθηναϊκή πολιτική τάξη, αλλά και στην εξέλιξη και την κατάληξη του πολέμου. Με εντολή του Περικλή, οι Αθηναίοι είχαν οχυρωθεί πίσω από τα τείχη της πόλης, επιτρέποντας στους Σπαρτιάτες να λεηλατήσουν ελεύθερα την ύπαιθρο και, φυσικά, τις περιουσίες τους. Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με τις περιγραφές του Θουκυδίδη, αποδείχτηκε σοφή από στρατηγικής άποψης διότι, για όσο καιρό υιοθετήθηκε, δεν επέτρεψε στο πανίσχυρο πεζικό των Σπαρτιατών να επιβάλει τους όρους του και έγερνε την πλάστιγγα του πολέμου προς όφελος των Αθηναίων. Εν τούτοις, ο εγκλεισμός και η συνάθροιση πολλών ανθρώπων σε μικρό χώρο συνηγόρησαν στο ξέσπασμα και την ταχύτατη εξάπλωση της επιδημίας. Ήδη αρκετοί Αθηναίοι διαμαρτύρονταν για την επιλογή του Περικλή, θεωρώντας ότι θα έπρεπε να βγουν από τα τείχη και να πολεμήσουν. Η επιδημία ενίσχυσε αυτή την άποψη. Ο δε θάνατος του ίδιου του Περικλή, ο οποίος μολύνθηκε, έφερε στην εξουσία τους αντιφρονούντες οι οποίοι, στο πρόσωπο του νεαρού και φιλόδοξου Αλκιβιάδη, βρήκαν τον ηγέτη που θα οδηγούσε την Αθήνα σε ένα κατά μέτωπο πόλεμο με τους εχθρούς της. Εν τούτοις, σύμφωνα πάντα με τον Θουκυδίδη, η επιλογή αυτή αποδείχτηκε καταστροφική. Ιδιαίτερα μετά από την ατυχή Σικελική Εκστρατεία, η αθηναϊκή ισχύς επηρεάστηκε ανεπανόρθωτα, με αποτέλεσμα την ήττα των Αθηναίων και τον θρίαμβο των Σπαρτιατών.

Ένα παράδειγμα έμμεσης επίδρασης μιας επιδημίας στο ευρύτερο διεθνές σύστημα αφορά στην περίπτωση του λεγόμενου Μαύρου Θανάτου, δηλαδή της πανδημίας βουβωνικής πανώλης η οποία ξεκίνησε από την Ασία και επεκτάθηκε στην Ευρώπη κατά τον 14^ο αιώνα μ.Χ. Η θνησιμότητα είχε λάβει τρομακτικές διαστάσεις αφού, σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς, πιθανόν να πέθανε εξ’ αιτίας της πανδημίας μέχρι και το 60% του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Ως αποτέλεσμα αυτής της ανεπανάληπτης καταστροφής αποδεκατίστηκε ο εργατικός πληθυσμός της φεουδαρχικής Ευρώπης. Αν και η Ευρώπη βρισκόταν ήδη σε πορεία αστικοποίησης (γεγονός που διευκόλυνε την εξάπλωση του ιού), η  ευρωπαϊκή οικονομία ήταν ακόμα, κατά βάση, αγροτική. Οι γαιοκτήμονες δεν έβρισκαν εύκολα εργάτες να καλλιεργούν τα χωράφια τους με αποτέλεσμα την κάθετη άνοδο του κόστους εργασίας. Οι εργάτες, συναισθανόμενοι τη δύναμη που απέκτησε ξαφνικά η ταπεινή τους κοινωνική τάξη, διαπραγματεύονταν το ύψος των απολαβών τους από θέση ισχύος. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι τοπικοί άρχοντες επέβαλαν διά νόμου περιορισμούς στις απολαβές των εργατών, με αποτέλεσμα να προκληθούν κοινωνικές εντάσεις. Στην σχετική ιστορική βιβλιογραφία συναντά κανείς την άποψη ότι η κατάσταση αυτή επέφερε ανεπανόρθωτο πλήγμα στην φεουδαρχική δομή της μεσαιωνικής Ευρώπης και οδήγησε, μαζί με άλλους παράγοντες, στην υποκατάστασή της από το αστικό, βιομηχανικό μοντέλο.

Πιθανόν να δούμε μια ευρύτερη παγκόσμια ανακατανομή μαλακής ισχύος προς όφελος της Κίνας και εις βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών και του ευρύτερου δυτικού κόσμου.

Στη σημερινή συγκυρία ήδη έχουν διατυπωθεί αρκετές απόψεις σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις του COVID-19 σε πολιτικό και διεθνο-πολιτικό επίπεδο. Πιθανόν να δούμε να αποτυπώνονται τόσο άμεσες όσο και έμμεσες επιπτώσεις. Για παράδειγμα, η πολιτική τάξη πραγμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ηνωμένο Βασίλειο πιθανόν να επηρεαστεί ως αποτέλεσμα της, κατά τα φαινόμενα, ατυχούς διαχείρισης των δύο κυβερνήσεων. Ιδιαίτερα δε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου επίκεινται εκλογές τον ερχόμενο Οκτώβριο. Τα προγνωστικά μέχρι πρότινος έδιναν προβάδισμα επανεκλογής στον Πρόεδρο Τραμπ. Την ίδια στιγμή, το Δημοκρατικό Κόμμα παρουσιαζόταν διχασμένο μεταξύ δύο βασικών υποψηφίων για το χρίσμα, χωρίς να αναδύεται μια ξεκάθαρη, ενωτική επιλογή. Πιθανόν η πανδημία, η οποία στο παρόν στάδιο παραμένει εκτός ελέγχου στην εν λόγω χώρα, να αναδιαμορφώσει το προεκλογικό τοπίο.

Ως πιθανή έμμεση επίπτωση θα μπορούσε να αναφερθεί η άνοδος της κινεζικής επιρροής διεθνώς. Η Κίνα, παρά το γεγονός ότι αποτελεί την κοιτίδα γένεσης και αρχικής εξάπλωσης του ιού, ξεπέρασε το πρόβλημα και πλέον σπεύδει να συνδράμει τις χώρες που βρίσκονται στο «μάτι του κυκλώνα». Η αποστολή ιατρικού εξοπλισμού από την Κίνα σε χώρες, κυρίως, της νότιας Ευρώπης, δημιουργεί θετικές εικόνες για το Πεκίνο, οι οποίες πιθανόν να δημιουργήσουν αντίστοιχο πολιτικό και διπλωματικό αντίκτυπο. Η άποψη αυτή ενισχύεται αν λάβει κανείς υπόψη την τιτάνια επένδυση της Κίνας στο πρόγραμμα Belt and Road Initiative (BRI), την προσπάθεια δηλαδή αναδημιουργίας του αρχαίου «δρόμου του μεταξιού» μέσω διμερών και πολυμερών συμφωνιών με χώρες της Ασίας και της Ευρώπης για τη διασφάλιση απρόσκοπτων εμπορικών ροών από την Κίνα προς τις δυτικές αγορές. Η προσπάθεια αυτή, η οποία αντιμετωπίζεται με καχυποψία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, πιθανόν να αποκτήσει επιπρόσθετη ώθηση ως αποτέλεσμα της ανόδου της κινεζικής επιρροής λόγω των προαναφερθέντων χειρισμών του Πεκίνου. Γενικά, πιθανόν να δούμε μια ευρύτερη παγκόσμια ανακατανομή μαλακής ισχύος προς όφελος της Κίνας και εις βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών και του ευρύτερου δυτικού κόσμου.

Η πραγματικότητα στην πολιτική και, κυρίως, στη διεθνή πολιτική, είναι ρευστή και απρόβλεπτη, με πολλές μεταβλητές να την επηρεάζουν και να την καθορίζουν. Όταν πρόκειται για πολιτικές αλλαγές μικρής κλίμακας, μια πανδημία είναι δυνατόν να αποδειχθεί καταλυτική. Όταν πρόκειται όμως για αλλαγές παγκόσμιας, συστημικής κλίμακας, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη. Μπορούμε όμως να υποστηρίξουμε ότι οι πανδημίες, αν και δεν αποτελούν τους αποκλειστικούς υπαίτιους τέτοιων αλλαγών, είναι πολύ πιθανόν να τις επιταχύνουν.

*Επίκουρος Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

The post Οι πολιτικές επιπτώσεις των πανδημιών appeared first on De Jure.

Γράφει: Αλέξανδρος Σαουρής, Δικηγόρος

Στην Κύπρο υπάρχουν δύο βαθμοί δικαιοδοσίας, οπότε έχουμε  δύο είδη δικαστικών αποφάσεων. Οι πρωτόδικες ή πρωτοβάθμιες και οι δευτεροβάθμιες. Όταν κάποιος είναι ο χαμένος σε μια ποινική υπόθεση (εδώ αναφέρομαι σε αυτές), δικαιούται να καταχωρίσει έφεση μέσα σε μια ολιγοήμερη προθεσμία στο Ανώτατο Δικαστήριο και να έχει έτσι μια δεύτερη ευκαιρία να κριθεί η υπόθεσή του.

Είναι πραγματικά όμως μια δεύτερη ευκαιρία; Με το υφιστάμενο σύστημα πιστεύω πως θα ήταν καλύτερα αν μιλούσαμε για μια περιορισμένη δεύτερη ευκαιρία.

Στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες που ακολουθούν το λεγόμενο ηπειρωτικό δίκαιο, εκτός του ότι υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες να αμφισβητηθεί μια απόφαση εφόσον υπάρχει τριτοβάθμια δικαιοδοσία, στην έφεση γίνεται νέα ακρόαση της διαθέσιμης  μαρτυρίας. Ουσιαστικά γίνεται επανάληψη της διαδικασίας ενώπιον άλλου δικαστηρίου και υπάρχει πιθανόν διαφορετική κρίση επί του αποδεικτικού υλικού είτε υπέρ είτε κατά του κατηγορούμενου (έχει συμβεί στην Ελλάδα σε πασίγνωστη υπόθεση φόνου να υπάρξουν τέσσερις αποφάσεις). Δεν υπάρχει, επίσης, κανένας περιορισμός στην παρουσίαση νέας μαρτυρίας.

Με οδηγό έναν… αιωνόβιο Νόμο
Δυστυχώς, η δική μας Νομολογία, πηγή δικαίου στο δικαϊκό μας σύστημα, προβάλλει ανυπέρβλητα εμπόδια σε αυτή την ουσιαστική εξέταση, κυρίως στο θέμα της προσαγωγής νέας μαρτυρίας. Πολλές προσπάθειες, από την ίδρυση του Ανωτάτου Δικαστηρίου το 1960 και μετά, να προσαχθεί τέτοια μαρτυρία σε ποινικές εφέσεις απέτυχαν, εφόσον σταθερά και αδιάλειπτα το Εφετείο απέρριπτε τα σχετικά αιτήματα (βλ. αποφάσεις Simadhiakos (1961), Kolias (1963), Fellekis (1968) μέχρι την Λοϊζίδης (2014) και Ζαρή (2015). Επιτράπηκε μόνο μια φορά στα ογδόντα χρόνια ύπαρξής του (βλ. Zevedheos (1978).

Η σταθερή επωδός ήταν ότι, αν και προβλέπεται στη Νομοθεσία μας η δυνατότητα λήψης νέας μαρτυρίας (άρθρο 25(3) του Περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960 και άρθρο 146(β) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155), εντούτοις και με παραπομπή στον αγγλικό Νόμο Criminal Appeal Act του 1907 (στον οποίο βασίστηκε ο κυπριακός) και την Νομολογία του αγγλικού Εφετείου μέχρι το 1968, που τροποποιήθηκε ο Νόμος στην Αγγλία, η δυνατότητα αυτή είναι πολύ περιορισμένη και κάτω από πολύ αυστηρά κριτήρια, τα οποία δεν τηρούνταν στις υποθέσεις που εξετάστηκαν (βλ. Pernell κ.α. (1998) 2 Α.Α.Δ. 177).

Η προσαγωγή νέας μαρτυρίας σε ποινικές εφέσεις επιτράπηκε μόνο μία φορά μέχρι σήμερα από το Εφετείο, στην υπόθεση Zevedheos (1978)

Καταρχήν επισημαίνω ότι ακολουθούμε ουσιαστικά τις αρχές που θέτει ένας Νόμος ηλικίας άνω των εκατό ετών. Ο Criminal Appeal Act, που ισχύει τώρα στην Αγγλία, είναι αυτός του 1995. Ο Νόμος του 1995 έθεσε τέσσερις προϋποθέσεις, όχι τόσο αυστηρές όσο αυτές του 1907, για να ακουστεί νέα μαρτυρία (fresh evidence) στο Εφετείο:

• Να είναι η μαρτυρία επιδεκτική αξιοπιστίας.
• Να φαίνεται ότι θα μπορούσε να υποστηρίξει κάποιο λόγο για αποδοχή της έφεσης.
• Να μπορούσε να γίνονταν αποδεκτή στη δίκη για σημείο που είναι αντικείμενο της έφεσης.
• Να υπάρχει λογική εξήγηση για τη μη προσκόμισή της στη δίκη (σε δική μου ελεύθερη μετάφραση).

Επιπρόσθετα με τον Νόμο δόθηκαν εξουσίες στο λεγόμενο Criminal Cases Review Commission (Επιτροπή Αναθεώρησης Ποινικών Υποθέσεων) να διερευνά θέματα που αφορούν πρωτόδικες καταδίκες ή ποινικές εφέσεις που υποβάλλονται και μπορούν να  βοηθήσουν στην κρίση του το Εφετείο.

Με τις πιο πάνω αναφορές μου δεν εννοώ επ’ ουδενί ότι τα σχετικά αιτήματα που υποβλήθηκαν στο κυπριακό Εφετείο όλα αυτά τα χρόνια έπρεπε να γίνουν αποδεκτά. Τα πλείστα θα ήταν έκθετα σε απόρριψη ακόμα και υπό το φως του αγγλικού Νόμου του 1995. Υπάρχει όμως ανάγκη θεσμοθέτησης ενός ολοκληρωμένου νόμου για τις ποινικές εφέσεις, συμπεριλαμβανομένων των προνοιών για τις εξουσίες του Εφετείου στην εξέτασή τους, που πρέπει οπωσδήποτε να διευρυνθούν με κάποια χαλάρωση των κριτηρίων για αποδοχή νέας μαρτυρίας, με σκοπό την καλύτερη απονομή της δικαιοσύνης.

Παράλληλα, για κάποιες περιπτώσεις κακοδικίας (mistrial), πρέπει να υπάρχει το δικαίωμα δικαστικής εξέτασής τους στο διηνεκές, ίσως με την διαδικασία του προνομιακού εντάλματος certiorari, γιατί ποτέ κανείς δε γνωρίζει πότε θα διαφανεί ότι υπήρξε σε υπόθεση παραποίηση στοιχείων ή άλλα αθέμιτη μέθοδος από τον οποιονδήποτε με αποτέλεσμα μια άδικη καταδίκη.

The post Η δεύτερη ευκαιρία στα κυπριακά δικαστήρια appeared first on De Jure.